بيىلعى ونلاين-فورماتىندا ٶتەتٸن VII رەسپۋبليكالىق «ايبىن-2021» ەسكەري-پاتريوتتىق جاستار جيىنىنىڭ اشىلۋى قارساڭىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى قارۋلى قارۋلى كٷشتەرٸ قۇرلىق ەسكەرلەرٸنٸڭ «استانا» ٶڭٸرلٸك قولباسشىلىعى 06708 ەسكەري بٶلٸمٸنٸڭ «جاس زەڭبٸرەكشٸ» ەسكەري-پاتريوتتىق كلۋبىنىڭ تەربيەلەنۋشٸلەرٸنٸڭ قاتىسۋىمەن قاراعاندى وبلىسى بٸلٸم باسقارماسىنىڭ پريوزەرسك قالاسى بٸلٸم بٶلٸمٸنٸڭ «№1 جالپى بٸلٸم بەرەتٸن مەكتەبٸ» كوممۋنالدىق مەملەكەتتٸك مەكەمەسٸندە «حالىق باتىرى باۋىرجان مومىشۇلىنىڭ ٶمٸرٸ – پاتريوتيزم ٶنەگەسٸ» تاقىرىبىندا دٶڭگەلەك ستول ۇيىمداستىرىلىپ ٶتكٸزٸلدٸ. اتالعان ٸس-شارانىڭ ماقساتى – قازاقستاندىق باتىرلاردىڭ ەرلٸكتەرٸن دەرٸپتەۋ, تەۋەلسٸز قازاقستان ەلٸندەگٸ ٶسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ بويىندا شىنايى پاتريوتزٸمدٸ قالىپتاستىرۋ جەنە باتىرلار ەرلٸگٸن ماقتان تۇتاتىن رەسپۋبليكالىق «ايبىن» ەسكەري-پاتريوتتىق جاستار جيىنىنا قاتىساتىن تەربيەلەنۋشٸلەردٸ جٸگەرلەندٸرۋ بولىپ تابىلادى.
الدىمەن, «جاس زەڭبٸرەكشٸ» ەسكەري-پاتريوتتىق كلۋبىنىڭ كاپيتانى ەسەل شانكيتباەۆا حالىق باتىرى, داڭقتى قولباسشى باۋىرجان مومىشۇلىنىڭ ٶمٸربايانىن وقىپ شىقتى:
تۋعان جەرٸم مىڭبۇلاق, ارنالى اقساي,
ٸشسەم سۋى تاتيدى شەكەر, بالداي.
قىزعالداق قالىڭ ەگٸس, كٶك جوڭىشقا,
سەنەن ارتىق جەر, شٸركٸن, ٶتەر قانداي, - دەپ, باتىردىڭ ٶزٸ ٶلەڭ جولدارىمەن جىرلاعانداي, باۋىرجان مومىشۇلى جامبىل وبلىسىنىڭ جۋالى اۋدانىنا قاراستى مىڭبۇلاق اۋىلىندا دٷنيەگە كەلگەن. باتىر ٶزٸنٸڭ ٶمٸرگە كەلٸپ, دٷنيە ەسٸگٸن العاش اشقانى جايىندا «ۇشقان ۇيا» اتتى ەڭبەگٸندە بىلايشا سۋرەتتەيدٸ:
«مومىش ەكەمنٸڭ ايتۋىنشا, مەن مىڭ دا توعىز جٷز ونىنشى جىلدىڭ قىسىندا, ەسكٸشە دەكابردٸڭ جيىرما تٶرتٸندە تۋىپپىن. ەكەم ول كٷنٸ ەۋليەاتا شاھارىندا ەكەن. مەن تۋعان سوڭ يماش بابام جان جاققا كٸسٸ شاپتىرىپ ەكەمە دە حابارشى جٸبەرٸپتٸ.
....جارىق دٷنيەگە كەلگەنٸمە ەكٸ-ٷش اي بولعاندا, شەشەم مەنٸ كٷن كٶزٸنە شىعارىپ, يماش اتامنىڭ الدىنا ەكەلٸپتٸ. اتام ەرتە كٶكتەم الدىندا اعاش وتىرعىزىپ جٷر ەكەن.
اتاسىنىڭ قولىن ۇزارتىپ, قولقابىس بەرۋگە كەلدٸ, - دەپتٸ, شەشەم ٸزەتپەن يٸلٸپ.
اتام ەمٸرەنٸپ مەنٸ الاقانىنا الىپتى. قولىما جاس بۇتاق ۇستاتىپ:
قۇرىق دەپ بەرسەم – قۇل بولما,
شىبىق دەپ بەرسەم – شٸل بولما.
بەرٸنەن دە, شىراعىم,
بايانى جوق ۇل بولما, - دەپ, كەلٸنٸنە مەنٸ قايتارىپ بەرگەن ەكەن. اتاسىمەن العاشقى ديدارلاسۋىنىڭ قۇرمەتٸنە دەپ, العاشقى ٶسيەت ٶمٸرلٸك ٶنەگە بولسىن دەپ, ەكەم سول كٷنٸ كەشكە مال سويىپ, اۋىل اقساقالدارىنىڭ باسىن قايتا قوسىپتى».
ەندٸ باتىر اتامىز باۋىرجان مومىشۇلىنىڭ وسى «ۇشقان ۇيا» كٸتابىنداعى ٶنەگەلٸ تەربيە جايىندا جازىلعانعا زەر سالايىق:
«تاعى بٸر جاي ويىما ورالادى.... كيٸز ٷيدٸڭ تٶرٸندە بٸر توپ اۋىل اقساقالدارى جامباستاي جايعاسىپ باپپەن قىمىز ٸشٸپ وتىر ەكەن.... ەكەم داستارحان شەتٸندە قىمىز قۇيىپ وتىر. ول مەنٸ ىمداپشاقىردى دا قۇلاعىما: «سەن نەمەنە, اتالارىڭا سەلەم بەرۋدٸ ۇمىتپا دەگەنٸم قايدا»-دەپ, سىبىرلادى. مەن قاتتى قىزاراقتاپ, ٷيدەن شىعا جٶنەلدٸم. سىرتتا بٸراز تۇردىم دا, نىق باسىپ ٷيگە قايتا كٸردٸم. كٶپشٸلٸككە قول قۋسىرىپ تۇرىپ: «اسسالام الەيكۋم, اتالار»-دەپ, ەر سٶزدٸ قاداپ-قاداپ ايتتىم. ەيتكەنمەن مەنٸ اراز ەتٸپ الماۋى ٷشٸن بەرٸ دە بٸر اۋىزدان: «ەلەيكۋم سالام!»-دەستٸ. سونان سوڭ ەرقايسىسىم ماڭدايىمنان سيپاپ ماقتايدى. جاقسى سٶزگە مەز بولىپ مەن ەكەمنٸڭ تٸزەسٸن الا جايعاسامىن. ول باسىمنان سيپاپ وتىرىپ: «جارايسىڭ بالام! ٷيگە كٸرگەندە ٷلكەندەرگە سەلەم بەرۋدٸ ۇمىتپا. ەدەپتٸ بالا سٷيتەدٸ»
بوزبالا شاعىندا جەتٸ جىلدىق بٸلٸم العان باۋىرجان اتامىز العاشقى ەڭبەك جولىن وقۋشىلارعا ۇستازدىق ەتۋدەن باستايدى, كەيٸن ەكٸ جىلداي قارجى سالاسىندا قىزمەت اتقارادى.
باتىر باۋىرجان مومىشۇلىنىڭ ەسكەري ٶمٸرٸ 1932 جىلدان باستالادى. سول جىلدىڭ كٷزٸندە ەسكەر قاتارىنا شاقىرىلىپ, العاش رەت ەسكەري كيٸم-كەشەك كيەدٸ. 1934 جىلى زاپاستاعى ەسكەري رەتٸندە ٶزٸنٸڭ تۋعان وتباسىنا ورالىپ, تٷرلٸ قىزمەتتە ەڭبەك اتقارادى. 1936 جىلى زاپاستاعى ب. مومىشۇلى قىزىل ارمييا قاتارىنا ەكٸنشٸ رەت شاقىرىلادى.
كەلەسٸ كەزەكتە سٶز العان كلۋب تەربيەلەنۋشٸسٸ مەيٸرلان سمايل باتىر باۋىرجان مومىشۇلىنىڭ 1941-1945 جىلدار ارالىعىنداعى ۇلى وتان سوعىسى كەزٸندەگٸ ەرلٸكتەرٸن باياندادى:
1941 جىلدىڭ 22 ماۋسىمىندا ادولف گيتلەر باستاعان فاشيستٸك گەرمانييا كەڭەستٸك سوتسياليستٸك رەسپۋبليكالار وداعىنا سوعىس اشتى. سول كەزدە قازاقستان رەسپۋبليكاسى وسى وداقتىڭ قۇرامىندا سانالاتىن ەدٸ. «بەرٸ دە مايدان ٷشٸن, بەرٸ دە جەڭٸس ٷشٸن!» ۇرانىمەن كەڭەستەر وداعى ەلٸندە ۇلى وتان سوعىسى باستالعان ەدٸ. قاتارلارىنان قالىسپاي قازاقستاندىقتار دا جاۋدان قورعاۋ ٷشٸن مايدانعا اتتانىپ جاتتى.
بارلىق وداقتاس رەسپۋبليكانىڭ ەڭبەكشٸلەرٸ العاشقى لەكپەن مەسكەۋ قالاسىن قورعاۋعا اتتاندى. قازاقستان جەرٸندە نەمٸس باسقىنشىلارىنان ازات ەتۋگە ەسكەري قۇرامالار قۇرىلا باستادى. سونىڭ بٸرٸ «28 پانفيلوۆشىلار» دەگەن ايپەن تاريحتا قالعان 316-شى اتقىشتار ديۆيزيياسى الماتى قالاسىندا جاساقتالدى. اتالعان اتقىشتار ديۆيزيياسىنىڭ 1073-شٸ پولكٸنٸڭ 1-شٸ باتالونى اعا لەيتەنانت باۋىرجان مومىشۇلىنىڭ قولباسشىلىعىمەن جاساقتالعان بولاتىن. گەنەرال-مايور ي.ۆ, پانفيلوۆ باسقارعان 316-شى اتقىشتار ديۆيزيياسى مەسكەۋ قالاسىن قورعاۋ جولىندا بٸر ايدان استام ۋاقىت بويى ۆولوكولام باعىتىن تاباندىلىقپەن ۇستاپ تۇردى.
شايقاس كەزٸندە 1941 جىلدىڭ قاراشاسىندا اعا لەيتەنانت ب.مومىشۇلى 316-شى اتقىشتار ديۆيزيياسىنا قاراستى 19-شى گۆاردييالىق اتقىشتار پولكٸنە كوماندير بولىپ تاعايىندالادى.
مەسكەۋ قالاسىن قورعاۋ كەزٸندەگٸ جان الىسىپ, جان بەرٸسكەن ۇرىستا گيتلەرلٸك نەمٸس باسقىنشىلارىنا قارسى قايتپاس قايسارلىق تانىتقان باۋىرجان مومىشۇلىنىڭ ەرلٸگٸنە كٷللٸ كەڭەستەر وداعىنىڭ ەلٸ سٷيسٸندٸ. ورىس جازۋشىسى الەكساندر بەكتٸڭ «ۆولوكولام تاس جولى» اتتى ەڭبەگٸنٸڭ «مەن مەسكەۋ تٷبٸندە بولعان سۇراپىل سوعىس تۋرالى ايتىپ بەرە الاتىن, قانقۇيلى ۇرىستىڭ تاكتيكاسى مەن ماعىناسىن اشىپ كٶرسەتە بٸلەتٸن, بار ٸستٸڭ تاعدىرىن شەشەتٸن ۇرىسپەن تيياناقتى تانىستىرا الاتىن ادامدى كٶپ ٸزدەدٸم. ول – باۋىرجان مومىشۇلى» - دەگەن تەبٸرەنٸسپەن باستالاتىندىعىن, كٸتاپ بەتٸن اشقاندا انىق اڭعارۋعا بولادى.
ۇلى وتان سوعىسىنىڭ قانشاما ايقاسىنا قاتىسىپ, 27 رەت جاۋ شەبٸن بۇزىپ شىققان باتالون كومانديرٸنەن باستاپ, ديۆيزييانى دا باسقارىپ, قولباسشى بولعان باۋىرجان مومىشۇلىن ناعىز ەرجٷرەك باتىر رەتٸندە تاني الامىز.
دٶڭگەلەك ستولدى ٶتكٸزۋ بارىسىندا زاماناۋي ينتەراكتيۆتٸك تاقتا ارقىلى حالىق باتىرى, داڭقتى قولباسشى باۋىرجان مومىشۇلىنىڭ ٶمٸرٸ مەن ەرلٸك جولىنا ارنالعان دەرەكتٸ فيلمدەر كٶرسەتٸلدٸ. باتىر باۋىرجان مومىشۇلىنىڭ ۇلى وتان سوعىسى جىلدارىنداعى ەرلٸگٸنە اسا قىزىعۋشىلىق تانىتقان كلۋب تەربيەلەنۋشٸلەرٸنٸڭ قاتارىنان 9 «ب» سىنىپ وقۋشىسى ەلي اسقارۇلى, 9 «ۆ» سىنىپ وقۋشىسى جالعاس ەشٸربەك, 10 «ە» سىنىپ وقۋشىسى بالاۋسا ەرعاليەۆا جەنە 11 «ە» سىنىپ وقۋشىسى ميلانا جٷسٸپوۆا ٸس-شارانىڭ ٶتۋٸ بارسىنىدا كٶكەيدەگٸ ويلارىن ورتاعا سالىپ, بەلسەندٸلٸك تانىتقاندارىن ايتا كەتكەن جٶن.
جوعارعى ۇيىمشىلدىقپەن ٶتكەن «حالىق باتىرى باۋىرجان مومىشۇلىنىڭ ٶمٸرٸ – پاتريوتيزم ٶنەگەسٸ» تاقىرىبىنداعى دٶڭگەلەك ستولدى قورىتىندىلاعان «جاس زەڭبٸرەكشٸ» ەسكەري-پاتريوتتىق كلۋبىنىڭ جەتەكشٸسٸ, قازاقستان رەسپۋبليكاسى قارۋلى كٷشتەرٸنٸڭ ازاماتتىق پەرسونالى تٸلەك الشىمبەكۇلى كەنجەبەكوۆ ٶز سٶزٸن: «قازاق حالقىنىڭ ۇلى پەرزەنتٸ, داڭقتى قولباسشى باۋىرجان مومىشۇلى – حح عاسىردىڭ بيٸگٸندە تۇرعان دارا تۇلعا. بٷگٸنگٸ كٷندە باتىر باۋىرجان اتامىزدىڭ ٶمٸرٸ مەن ەرلٸك جولىن ەگەمەندٸ ەلٸمٸزدەگٸ ٶسكەلەڭ ۇرپاقتى پاتريوتتىق رۋحتا تەربيەلەۋدٸڭ تاپتىرماس قۇرالى دەپ بٸلەمٸن. ەربٸر جەتكٸنشەكتٸڭ بويىنا ۇلتتىق رۋح پەن پاتريوتتىق ۇشقىننىڭ جالىنىن دارىتۋ ٷشٸن جەنە بيىلعى رەسپۋبليكالىق «ايبىن-2021» ەسكەري-پاتريوتتىق جاستار جيىنىنا قاتىسۋعا نيەت بٸلدٸرگەن سٸزدەر ٷشٸن دە اتى اڭىزعا اينالعان داڭقتى قولباسشى, ەرٸ قارىمدى قالامگەر, حالىق قاھارمانى, كەڭەستەر وداعىنىڭ باتىرى, گۆاردييا پولكوۆنيگٸ باۋىرجان مومىشۇلىنىڭ ٶمٸرٸ مەن ەرلٸك جولى ٶنەگە بولاتىنى سٶزسٸز» - دەپ, كلۋب تەربيەلەنۋشٸلەرٸن جٸگەرلەندٸردٸ.
ٸس-شاراعا قاراعاندى وبلىسى بٸلٸم باسقارماسىنىڭ پريوزەرسك قالاسى بٸلٸم بٶلٸمٸنٸڭ «№1 جالپى بٸلٸم بەرەتٸن مەكتەبٸ» كمم ديرەكتورىنىڭ تەربيە ٸسٸ جٶنٸندەگٸ ورىنباسارى مەدەتوۆ نۇرجان قاسقىربايۇلى قاتىستى.
شۇعىلا ەبدٸمٷتەلٸپ
«جاس زەڭبٸرەكشٸ»
ەسكەري-پاتريوتتىق كلۋبىنىڭ تەربيەلەنۋشٸسٸ
دۋمان قۇرمانعاليەۆ
پريوزەرسك گارنيزونىنىڭ باسپاسٶز حاتشىسى
