Eliniń erteńin oilaǵan azamat, tarihyn túgendep, ótkenin óshirmei, babalaryn baǵalap júredi. «El qorǵany, er amanaty» - dedi dana halqymyz?! Amanatty arqalap, jerim dep jegilip, elimdep emirenip ótý otannyń ulandaryna mindet. Iá, búgingi beibit zamanda qolǵa qarý alyp, jaýǵa shabatyn kúndi qudai basqa salmasyn, tek shekaramyzdyń shetin kúzetip, eldiń tynyshtyǵyn kúiittep júrse igi.
El irgesin berik ustap, etek jeńimizdi jinap júrgen áskerlerimizdi áspetteý artyq emes. Solar emes pe beibit kúnniń besigin terbetip otyrǵan?! Áspettep qana qoimai qalyń orman haqymyzǵa etken eńbekterin kórsete bilgenimiz abzal.
Mine osy maqsatta álem tanyǵan elordamyz Astana tórinde 2015 jyldyń sońǵy kezderinde QR qorǵanys ministrligniń tikelei muryndyq bolyp, El prizdentiniń jarlyǵymen Qarýly kúshterimizge arnalǵan «Qazaqstan Respýblikasynyń Qarýly kúshteriniń ulttyq-áskeri patriottyq ortalyǵy» quryldy. Ortalyqta áskeri tulǵalarymyz ershindi eńbek etip júrgenine baqandai bir jyl toldy.
Dál osy ortalyq quramynda Tarihymyzdy tanityn, tas dáýirinen bastap, túrkini túgendegen, Altyn orda syndy alyp imperiianyń qara shańyraǵy Qazaq handyǵyna toqtalyp, jai ǵana toqtalyp qoimai tereńine úńilgen. Jańa dáýirdegi jarqyraǵan Qazaqstannyń jarqyn beinesin áigilep, Qarýly kúshteriniń qairatyn kórsetip, ulttyń ótkenin tanystyratyn «QR qarýly kúshteriniń Áskeri-tarihi murjaiy» boi kóterdi. Batyr babalarymyzben balǵyn balalarymyzdyń altyn kópirine ainalǵan murajai, jyl boiy tynymsyz typyrlady, tyń jumystardy tyndyrdy.
Alys jaqyn qalalardan arnaiy kelip, ult ulandarynyń tynys tirshiligin tanyp, tarihymyzǵa kóz júgirtip, táýilsizdik tańymyzdyń qadirin túsinip ketken halyqta esep joq! Meni qýanytatyny mektepter men joǵary oqý oryndarynyń jas-jetkinshekteri osynaý qily zamandaǵy qiyn kúnderimizdi eske layp, el irgesin bekitken batyrlarymyzdyń eren eńbegimen tanysyp, tańǵalyp, kózderine ystyq jas alyp, kókirek kózderi ashylyp ketip jatqany.
QR Qarýly kúshteriniń áskeri-tarihi murajaiynda qandai qundy jádigerler qoiylǵanyn, tarihtyń qai tusy sizge kúńgirt ekenin bilgińiz kelse marhabbat. Muarajai ujymy Sizge sonaý tas dáýirindegi qazaq dalasyn meken etken halyqtan bastap tynys-tirshiligin tanystyryp beredi . Tas dáýiri men qola dáýiriniń arasynda ótpeli kezeń enoelit dáýirinde Qazaqstan dalasynda alǵash ret jylqynyń qolǵa úiretilgeni týraly biri bilse biri bilmes. Saq patshaiymy Tumar hanymnyń parsylarmen kúresi kórsetilgen diorama da, kóp kisiniń kóńilinen shyqty. Túrki dalsy ulan qaiyr alqapty meken etken bizdiń túp tamyrymyz ekenine shúba qalmaidy. Qytaidyń Hýanhe ózeninen bastap, Kaspi teńiz arasyna deiingi alqapty meken etken túrkiler, er toqym men zóńgini alǵash ret qoldanǵanyna kýá bolasyz. Sol zamandaǵy babalar qoldanǵan asyl muralar kóz tartpai qoimaidy.
Altyn orda syndy altyn kezeń bizdiń kúshimiz tasyǵan, jarty álemdi jaýlaǵan tusymyz edi ǵoi. Sol Altynordanyń tikelei murageri, qara shańyraq Qazaq handyǵynda batyrlarymyzdyń qoldanǵan bes-qarýyn tamashalaýǵa bolady. Ańyraqai shaiqasyn kórsetken dioramada murajaidyń kórkin kirgizip tur. Alash arystary týraly az aitylǵan joq. Avtonomiia quryp, ásker ustaǵany týraly derekterdi muarajaidan bile alasyz. Al ekinshi dúnie júzilik soǵysta, qazaq halqy Máskeýdi qorǵap, bir jaǵadan bas, bir jeńnen qol shyǵarǵan sáttegi qundy derekter murajai qorynda saqtaýly. Ataqty Reistahqa tý tikken batyrymyz Rahymjan Qoshaqarbaevqa arnalǵan dioroma kóp kúdikti seiiltedi.
Mine osyndai mańyz kóp, maǵynasy tereń jádigerler murajai qorynda barshylyq. Búgingi táýelsiz qazaqstannyń bet- beinesi Qarýly kúshterine arnalǵan zal keýdege maqtanysh, júrekke ot bermei qoimaidy. Qurylyq áskerlerimiz qoldanǵan qarý men áýe qorǵanys kúshterimizdiń qural-jabdyqtary kórmegen kisige kómeski emes pe? myń estigennen bir kórgen artyq deidi halqymyz, ultqa ulaǵatty, elge eleýli qundylyqtar sizben bizdiń óshpes ótkenimiz.
Osyndai qundylyǵymen az ýaqyt ishinde qasietti qara shańyraqqa ainalyp úlgergen ortalyq, búginde tyń ideialardyń mekeni. maqsat –múddesi, bolashaq qamy bir qazaqtyń bas suqpai ketpeitin qubylasy bola bildi. Biyl álem qazaqtarynyń ortaq toiy Zýqa batyrdyń 150 jyldyq merei toiy osy ortalyqta ótken joq pa? Ǵylymi talqyǵa jinalyp, batyr kórmesine kórýge kelgen halyqtyń sanyna jete almadyq. Ortalyq pen murajaidy elge eńbek ete bastaǵannan bergi atqarǵan qyzmetterine bir ýaq kóz júgirtip kóreiikshi.
Murajaidyń áleýmettik jelidegi jańalyqtaryn aýdarystyp kórip kóz jetkizgenimiz mynaý boldy.
«Qazaqstan Respýblikasy Qarýly Kúshteri áskeri—patriottyq ortalyǵynyń Áskeri-tarihi mýzeiinde 1 maýsym - «Halyqaralyq balalardy qorǵaý kúnine» orai, «Balalar bizdiń bolashaǵymyz» atty merekelik aktsiiasy ótti. Merekelik aktsiia kúni Mýzeide balalarǵa arnalǵan ekskýrsiialar, kvest oiyndary, viktorinalyq suraqtar, sýret jarystary men akvagrim, asqan eptilik pen kúshtilikke negizdelgen pantomimalyq oiyn-saýyqtar men kloýnnyń kúlkili ázil-ájýalaryn qamtityn Astanalyq tsirkiniń arnaiy baǵdarlamalary, kontserttik baǵdarlamalar ótkizildi. Is-sharaǵa qatysqan balalar úiiniń tárbielenýshileri men múmkindigi shekteýli balalarǵa shyn júrekten baqyt pen qýanysh syilaýǵa ortalyqtyń barlyq qyzmetkerleri at salysty»- deidi vk jelisindegi paraqshasy. Bul degenimiz murajai basshylyǵy lege eleýli ár merekeni qalt jibermei, halyqtyń tynys-tirishiligimen bite qainasqany emes pe?
Al Halyqaralyq «murajai kúni» qarsańynda. Murajaida qazaq halqynyń dástúrli oiyny – asyq oinatylyp, «Sheberler aýyly» ózderiniń sheberlik ónerin kórsetti. Sonymen qatar qala turǵyndary men qonaqtary Malbertte sýret salyp, viktorinalyq oiyndarǵa qatysty, 68665 áskeri bóliminiń Qurmet qaraýyl rotasynyń Defilesin, Ortalyqtyń "Big Bend" djaz orkestriniń ásem áýenin, áskeri jyldardaǵy ánderge baianmen oryndalǵan popýrridi, animatsiialanǵan músinderdi tamashalap, akva grim saldyrdy. №60 mektep-litsei oqýshylary soǵys jyldaryndaǵy hattar men óleń shýmaqtaryn mánerlep oqyp, kelgen qonaqtardy erekshe sezimge bóledi. Dál osylai mereili kúndi qalt jibermei, túrli is-sharalardy uiymdastyryp ultymyzdyń ulyq merekelir ulyqtap keledi.
Sonymen birge Dańqty Jeńis kúni – 9 mamyr tarihymyzǵa neǵurlym tereńdei enip, alystaǵan saiyn onyń ulylyǵy men mán-maǵynasy daralanyp, mańyzy artýda. Jaýyngerlik erlikteri úshin júzdegen myń qazaqstandyq medal-ordenderimen marapattalsa, 500-dei adam Keńes Odaǵynyń Batyry, 100-den astam adam – Dańq ordeniniń tolyq iegeri atanǵan. Degenmende, qazirgi ýaqytqa deiin kóptegen batyrlardyń esimderi tarihta belgisiz bolyp otyr. Osy oraida, Uly Jeńistiń 71 jyldyǵy aiasynda 2016 jyldyń 13 mamyr kúni murajaida «Uly Otan Soǵysynyń qazaq batyrlary» atty ǵylymi seminar ótti. Seminar sońy QR QK Ortalyq ansambliniń tamasha kontsertimen jalǵasyn tapty.
Basshylyq elge eńbegi sińgen áskerilerdi de esh umytqan emes. Aǵymdaǵy jyldyń 15 shildesinde Halyqaralyq aviatsiia jáne ǵaryshkerler kúnine orai elimizdiń tuńǵysh ǵaryshker-ushqyshy, Halyq qaharmany Toqtar Áýbákirovpen «Ǵylymnan ǵaryshqa» atty kezdesý ótti.
Ǵarysh – kez-kelgen adam úshin óte qyzyqty taqyryp. Kezdesýge kelgen general S. Q. Nurmaǵanbetov atyndaǵy Respýblikalyq «Jas Ulan» mektebi, Astana qalasynyń áskeri-patriottyq klýbtary men áskeri kafedralary, «Jas Qyran» balalar jáne jasóspirimder respýblikalyq qoǵamdyq birlestiginiń músheleri Toqtar Ońǵarbaiulynyń aitqan áńgimelerin uiyp tyńdap, eńbek jolymen tanysyp, qyzyqtyrǵan suraqtaryn qoidy. Kosmos, innovatsiia jáne ǵylymdy meńgerýge degen qyzyǵýshylyqty arttyrý maqsatynda uiymdastyrylǵan búgingi kezdesý ár adam úshin bereri mol. Toqtar aǵamyz: «Jastarmen men kezdesýge árqashan daiynmyn. Olardyń qoiǵan suraqtary maǵan kúsh qýat berip, shabyttandyryp, erteńimizdiń baiandy bolaryna senim uialatady» dep, búgingi kezdesýge kelgenine qýanyshty ekenin jetkizdi. Ǵylym men bilimniń san salasyn jetildirý kerek ekenin de qalys qaldyrmady. Kezdesýge kelgen jastar, Toqtar Ońǵarbaiulyn kele jatqan 70 jyldyq mereitoiymen, 1991 jyly 2 qazanda «Soiýz TM-13» kemesimen ǵaryshqa ushqanyna 25 jyldyǵymen shyn júrekten quttyqtady.
Qazaqstan halqynyń ulttyq merekesi naýryz meiramy da basshylyq nazarynan tys qalmady. Merekelik is-sharada Áskeri orkestir men Ortalyq ansambldiń talantty ónerpazdarynyń qatysýymen salt-dástúrimizden syr shertetin qoiylymdar qoiylyp, kontserttik baǵdarlama uiymdastyryldy, sonymen qatar oń qolynan óner tamǵan, ine men jipti janyna serik etken otandyq etnodizainer Yrza Tursynzadanyń ulttyq naqyshtaǵy buiymdary jurtshylyq nazaryna usynyldy.
«Naýryz» merekesine QR Qorǵanys ministriniń orynbasary Mýhtarov T.S., QR-ǵy 35 áskeri attasheler jubailarymen, QR QK Ulttyq Áskeri-patriottyq ortalyǵynyń basshylary men qyzmetkerleri, Astana qalasynyń qurmetti azamattary qatysty.
Merekelik kesh ulttyq taǵamdarymyz jaiylǵan bai dastarhanmen óz jalǵasyn taýyp, qonaqtarǵa erekshe, qýanyshty áser qaldyrdy.
Óziniń dańǵyl jolyn salyp kele jatqan ortalyq pen murajaiy basshylyǵy men ujymy aldaǵy jylda da tabysty bolaryna senimdi. Sáttilik tileimiz!
QR Qarýly kúshteri Áskeri-tarihi murajaiynyń qyzmetkeri
Qabiden Qýanyshbaiuly
Ult portaly
