Osydan eki jyl buryn Bishkekte bolyp, Qyrǵyz memlekettik drama teatrynyń «Er dostýgý – egiz, el dostýgý – deńiz» spektaklin tamashalap edim. Teatrda ine shanshyr oryn bolmady.
Sahna týyndysy – Almaty týmasy Nursultan Nazarbaev pen Kichi-Kemin qyrǵyz aiylynyń turǵyny Marat Aqmataevtyń dostyǵy týraly. HH ǵasyrdyń 60-70 jyldaryndaǵy jaǵdai. Ultyn, elin súigen jas azamattar. Ekeýi de baqytyn eńbekpen tapqysy keledi. Ekeýi de eline bilimmen septeskisi keledi. Dostyqqa adal, týysqandyqqa berik.
Qoiylym ústinde jylyp otyrǵan qyrǵyz týǵandardy kórdik. Óitkeni 60-jyldardyń «ultsyzdandyrý tragediiasy» eki halyqqa da ortaq edi.
Spektakl sońynda sahna tórine shyqqan týyndy avtory Amanbek Japarov: «Men shynaiy ómirden alynǵan oqiǵalardy jáne Nazarbaev pen Aqmataev arasyndaǵy dostyq qarym-qatynasty eki halyq arasynda burynnan kele jatqan týystyq bailanys pen ózara uqsas salt-dástúrlerimizdiń rámizi retinde kórsetkim keldi» degeni esimde qalypty.
Budan keiin sóilegen qyrǵyzdyń memeleket jáne qoǵam qairatkerleri de osy oidy ilip áketip, dostyq sezimi men týystyq paryzyn tebirenip jetkizgen bolatyn.
Arada týra eki jyl ótkende, prezidenttik merziminiń aiaqtalar tusynda, Almazbek Atambaev Qazaqstan týraly, bizdiń Elbasy jóninde neshe túrli páleni aityp, keseldi úrdisti bastady. Eger mundaidy maskúnem adam nemese kóshedegi bireý aitsa, elemegen bolar edik. Al, ol – «el sailaǵan» basshy, bir memlekettiń konstitýtsiialyq kepili. Árine, bári saý adamnyń sózi emes.
Bárimiz Iliia Jaqanov aǵamyzdy jaqsy bilemiz. Óner salasynda qazaq-qyrǵyzdyń elshisi syndy tulǵa. «Áselim - ánim», «Daniiardyń áni» sekildi týyndylary – qyrǵyz mýzykasyna qoiylǵan eskertkish sekildi. Ózim de ánshi retinde osy shyǵarmalardy jii aitamyn. Qyrǵyz rýhy sezilip, asqaqtap turady. Biz Bishkekke barǵanda ánimizge qyrǵyz týǵandar tik turyp qol soǵatyn. Al, endi osyndai ónerdegi jáne ómirdegi baýyrlastyqty A.Atambaev myrza úzgisi kele me?
Tarihtan jaman nárse izdegen adamnyń ózi jamandyqqa urynady. Muny ómir tájiribesi kórsetti. Al, endi 18 million halyq sailaǵan jáne álemdik bedeli bar Qazaqstan Elbasyna artyq sóz aitqanyna jón bolsyn? «Kórshi aqysy» bylai tursyn, qinalǵandy qol ushyn bergen, aǵalyq aqylyn aitqan tulǵaǵa pendeshilikpen til tigizý - qai jaǵynan alsaq ta kórgensizdik.
Danalar zamany - qai ýaqytta da úlgi-ónege. Biz nege uly Muqańnyń – Muhtar Áýezovtiń asa qiyn kezde keýdesin tosyp, «Manas» jyryn sovettik ideologiia kesepatynan qorǵap qalǵanyn umytamyz? Umytpaýǵa mindettimiz! Shyńǵys Aitmatovtyń Qazaq eline degen adaldyǵyn nemen aiyrbastaimyz? Eshteńemen!
Keshegi Qazaq eli – búgingi Táýelsiz Qazaqstan. Dástúr de, izgilik te ornynda. Endeshe qazaq tarihyna, Elbasyna qarsy ǵaibat sóz aitqan adam (ol meili kim bolsyn?) - óz tarihyn da, tulǵalaryn da kók tiynǵa teńgergen nadan.
Qudai nadandyqtan saqtasyn! Qazaq jáne qyrǵyz azamattaryna parasat bersin. Bul kún de ótedi. Jaqsy kúnderde jaqsy jaǵdaida ushyrasqanǵa jazsyn.
Kenjeǵali MYRJYQBAI,
ónertaný professory
L.N.Gýmilev atyndaǵy Eýraziia ulttyq ýniversiteti
.jpg)