GRES-iniń biik munarasymen, kenishiniń kólemimen Ginnestiń rekordtar kitabyna enip, aty álemge tanymal bolǵan Ekibastuz qalasynda memlekettik tildiń ahýaly ońbai-aq qoidy.
Aleksandr Verbniak ákim bolǵan tusta «shyqpa, janym, shyqpalap» kún kórgen memlekettik tildiń odan keiingi jaǵdaiy tipti nasharlap tur.
Buryn ár jiyndy «Kairly kýn, kýrmetti jerlester!» dep bastaityn Aleksandr Fedorovichtiń aktsentine ekibastuzdyqtar «zeinetke shyǵatyn kúni alys emes qoi, bir jóni bolar» degendei túsinistik tanytatyn. Al qazir jergilikti jurt «bir apamnan bir apam ám soraqy» derlik qalypta.
Nege deseńiz, qazirgi ákim - «óz qazaǵym» - Qairat Núkenov qazaqsha sóileimin dep, «yq», «byq» dep, tilimizdiń qutyn qashyryp jiberedi. Maqal-máteldetip sóilegendi múlde uqpaityny qiyn. Ákim uqpai qala ma degen kúdikpen jandaishaptarynyń bári tilderin burap, oryssha sóileidi.
Mektepti oryssha bitirip, Jelezindei halqynyń basym bóligi ózge ult ókilderinen quralǵan aýdanda týyp-óskendikten, Qairat Temirshotulyna «qazaqshaǵa shorqaq» dep kiná artpaýǵa da bolatyn edi. Alaida bildei bir qalanyń, jai qalanyń emes-aý, qaramaǵynda aýyl-aimaqtary, iri-iri óndiris oshaqtary bar qalanyń ákimi bolǵandyqtan, ol memlekettik tilde sairap turýy tiis emes pe. Bir qyzyǵy, Qairat Núkenov orys tilinde de aýyzeki sózge keremet sheber emes. Kópshiliktiń aldynda sóz alǵanda, oiyn jinaqy túrde jetkize almai, sózden tosylyp turǵanyn kóresiń. Qaramaǵyndaǵylar jaqsy biledi: ol kisi dáp bir kishkentai bala qusap «malenko» degen sózdi jii qoldanady.
Bir jiynda tipti daiyn baiandamany «tutyǵyp» oqyp, «pedagog mamandar» degendi «pedagogik mamandar» dep qalsa kerek, sol týraly «Munysy alkogolik degenge uqsap estildi», - dep júrdi ustazdar qaýymy birazǵa deiin.
Ne oiy baryn kim bilsin, áiteýir Qairat Temirshotuly Artem Gaidarenko atty jap-jas balany óziniń keńesshisi etip taǵaiyndady. Buryn bul oryntaqta otyrǵan Niiaz Makraevtyń aýyl sharýashylyǵy salasyn nemese biz sóz etip otyrǵan memlekettik tildiń kókjiegin kógertip tastaǵany shamaly bolatyn. Ol óziniń báz baiaǵy qyzmeti – jer qatynastary bóliminiń basshysy bolyp ketkende, ornyna durys azamat kelerine senimdi edik. Jurttan Artem Sergeevich qazaq tilin jaqsy túsinetin azamat dep estidik. Solai-aq bolsyn delik. Alaida Artem Gaidarenko aýyl sharýashylyǵy salasyn retteýmen ainalysatyn keńesshi kórinedi. Olai bolsa, Artekeń aýyl halqynyń tilinde sóilei de bilýi kerek emes pe. Jáne de aýylda oralmandar da turady degendei...
Bul kisige toqtala keter bolsaq, 1988 jyly 4 shildede Pavlodar oblysy Qashyr aýdanynyń Qashyr aýylynda týypty. Iaǵni, qazir jasy 28-de eken. Bilimi – joǵary, 2010 jyly Innovatsiialyq Eýraziialyq ýniversitetti qurylys mamandyǵy boiynsha bitirgen. Memlekettik qyzmettegi eńbek ótili – 4 jyl. Sonda jasy 30-ǵa da tolmaǵan, memlekettik qyzmette tájiribe jinap ta jarytpaǵan adam qalai qalanyń ákimine keńes bermek, ne dep bermek?! Eńbek jolyna qarasaq, «Aqsý qalasynyń qurylys bólimi» memlekettik mekemesiniń bas mamany, «Pavlodar oblysy boiynsha qarjylyq baqylaý inspektsiiasy» memlekettik mekemesi baqylaý bóliminiń bas mamany – bas kontroler-tekserýshisi, «Aqsý qalasynyń turǵyn úi-kommýnaldyq sharýashylyǵy, jolaýshylar kóligi jáne avtomobil joldary bólimi» memlekettik mekemesi basshysynyń orynbasary bolyp jumys istegen.
Ekibastuz qalasy ákiminiń keńesshisi bolyp taǵaiyndalǵanǵa deiin «Aqsý qalasynyń turǵyn úi-kommýnaldyq sharýashylyǵy, jolaýshylar kóligi jáne avtomobil joldary bólimi» memlekettik mekemesi jolaýshylar kóligi jáne avtomobil joldary sektory meńgerýshisiniń laýazymyn atqarǵan. Baiqasańyz, aýyl sharýashylyǵy salasyna úsh qainasa sorpasy qosylmaidy eken...
Artem Sergeevichtiń qazaqshasyn bilmeimin, oryssha da jarytymdy sóilei almaidy deidi biletinder. Keńesshi degen baiaǵynyń Buqarlaryndai sairap turmaityn ba edi?!
Ras, keiingi kezde ákimniń orynbasary Máriiam Málikova qaǵazǵa jazylǵan mátinderdi dup-durys oqityn bolyp júr. Biraq Máriiam Dáýletbekqyzynyń dekrettik demalysqa shyǵatyn kúni jaqyn. Onyń ornyna «Nur Otan» partiiasy Ekibastuz filialy basshysynyń orynbasary Svetlana Gladysheva keledi eken degen sybys bar. Svetlana Anatolevna kelse, áleýmettik salada da memlekettik til aqsai berýi ábden múmkin.
Ásili, Ekibastuzǵa Qairat Núkenovtiń shaqyrýymen kelgen Svetlana Gladysheva – jumysqa tiianaqty, adamgershilik qasieti joǵary jan. Endi oǵan tek buryn Ekibastuzda ákimniń orynbasary bolǵan, qazir oblys ákimi orynbasarynyń laýazymyndaǵy Nikolai Dychkonyń memlekettik tildi úirenýge degen talpynysy jetpei turǵan siiaqty.
Svetlana Anatolevnany bylai qoiyp, Nikolai Ivanovichten qala ákiminiń ózi de úlgi alsa bolady. Óitkeni Qairat Temirshotuly til úirený úshin Kerekýden Sholpan Kinjikovany shaqyratyn kórinedi. Al Nikolai Dychko «alystan arbalamai-aq», jergilikti mamandardan sabaq alyp, qazaqsha kitap oqyp, aýyzeki tildi tamasha túsinip ketken.
Sóz oraiy kelgende aita ketsek, jazdygúni Ekibastuzǵa ákimniń shaqyrýymen Sholpan Kinjikova kelip, saiabaqta fleshmob ótkizdi. O zaman da bu zaman, tildi fleshmob arqyly nasihattaǵandy kim kórgen! Ol ol ma, Sholpan apamyz seminar ótkizedi dep, ákimdik mamandary daǵaradai zalǵa qalanyń barlyq kásiporyndarynyń aýdarmashylaryn jinap berdi. Sholpan, apai, árine, tegin kelmei, seminar úshin aqy alǵan bolar. Biraq ótkizgen sharasynyń jiylǵan qaýymǵa túk paidasy bolmady. Óitkeni ol aýdarmashy mamandardy qaidaǵy bir ertegini ujymdasyp tárjimalaýǵa shaqyrdy. Ertegi mazmuny boiynsha ormanda bir úi turady. Ol úide maisham janyp tur. Orys tilindegi mátinde maishamnyń baiaý janatyny aitylǵan. Osyndai túkke turmaityn sóilemderdi aýdartyp, «Maisham aqyryn janyp tur»degendi aitqan adamǵa: «Molodtsy! Ia obiazatelno rasskajý Kairatý Temirshotovichý, kak horosho vy rabotali!» - deýmen boldy Sholpan apai. Shyn máninde aýdarma «maisham mazdap janyp tur» bolýy tiis edi. Ol jaǵyna Sholpan apai basyn qatyrmady biraq. Qalanyń úlken kásiporyndarynyń mamandaryna bul kisiniń balanyń ertegisin aýdartýy «ańqaý elge – aramza moldanyń» keri boldy. Shyn úiretkisi kelse, aýdarma salasynda aiaqqa oralǵy bolyp júrgen máselelerdi ortaǵa salyp, onlain-sózdikter, basqa da jańa tehnologiialarmen bólispes pe. Sóitýdiń ornyna ol qaita-qaita «Ia obiazatelno rasskajý pro vas Kairatý Temirshotovichý» dep, óreskel qylyq tanytty.
Kóńil aýdararlyq jait, ákim ataýly Prezidentti aýyzǵa ala sóilegendi unatady. Durys qoi. Biraq Elbasymyz siiaqty ana tilimizde kósilip sóileýge tyryspaityndary tańǵaldyrady. Ózderi sóilei almasa da, óziniń basqarýymen ótetin jiyndardyń memlekettik tilde ótýine yqpal etse ǵoi shirkinder. Joq qoi, joq. Sondailardyń biri – osy Núkenov kókemiz. Endi onyń eki birdei orynbasary memlekettik tilde múldem sóilemei, myńqiyp otyrsa, onda ne bolmaq? Tutyqqanymyz azdai, mylqaýlyqqa da boi aldyrý qaýpi elestegende, «Qairan Nikolai Ivanovichim-ai, mańdaiymyzǵa taǵdyr eń bolmasa seni jazbaǵanyn qarashy!» - deitin bolyp júrmiz...
Arqabek Ájimuqan, Pavlodar oblysy
Ult portaly
