Ótken jyldyń sońǵy eki aiynda dárigerler «eskirgen» eki kózimdi «jańartyp», oqý, jazý degendi ýaqytsha umyttyryp, jańa jyldyń ekinshi aptasynda ǵana (kileń «eki» bolǵanyn!) qalamymmen qaita tabystym. Árine, anaý merzimde qarap jatpadym, alaqandai radioqabyldaǵyshym bar edi, sony qulaǵyma erteńdi-kesh japsyrýdy ádet ettim. Áýe tolqynynda pálen de túglen ataýly radio shirkinniń kódedei kóp ekenin, burynda tyńdap júrmegen soń, bilmeidi ekenmin, nemerem aitqan soń, - ói, túgendeýge kiristim-aý...
Maǵan birinshi minótte buiyrǵan tolqynda áldebir áiel shyńǵyryp, birdeńe dep jatty. Onyń úzdikken daýysyn estirtpeiin degendei-aq, áldekim qańyltyr birdeńeni qańǵyrlatyp-dańǵyrlatyp álek. «Bul ne pále?» dep men ań-tań. Endi bir sátte álgi áiel shańqyldap taqpaq aityp, baraban dúńkildep jóneldi. Odan soń taqpaq shiqyl sózge ainalyp, áiel aýyq-aýyq baj-buj etip, qaitadan shyńǵyrdy, qaitadan taqpaq aitty. Qańǵyr-dańǵyrǵa tars-turs daýys qosyldy. Eshteńeni uǵa almai: «e, teledidardyń baǵdarlamalaryn izdep otyrǵanymda kórip qalǵanymnan jaba qoiýym tez bolatyn álgi bir sheteldik esirik-qutyryq ánshi-bishisymaqtardyń «kontsertteriniń» radiodaǵy egizi eken ǵoi?!» dep, basqa tolqynǵa qarai aiańdadym. Onda da sondai alqyn-julqyn, iiý-qiiý bolyp jatyr, biraq ondaǵy «taqpaqtyń» keibir sózderin túsinip, «reseilik juldyzdardyń kontserti» dep dolbarladym (sahnalarǵa «juldyz» jaýyp turǵan zaman). Alaida olarǵa da júikemdi shabaqtatpaý úshin ózimizdiń qarakózderdiń kontsertin izdedim. Radiotolqyndar da irgeles bolady eken, qasqaǵymda tabyldy, - jigittiń oinaqy ortasha daýysy : «qara torǵai, torǵai, torǵai, qara, qara, torǵai, torǵai, qara torǵai, torǵai, torǵai, qara, qara...» dep sampyldap tur, - ái, keminde otyz ret aitqan shyǵar. Óidá-á-á!.. Onyń álgi «mýzykalyq súiemeldeýi» degeniń - tańqyldaq, tońqyldaq, dúńkildek aspaptardyń dańǵaza «saiysy»... Astapyralla!.. Marqum Aqan seriniń «Qaratorǵaiyn» «Qaratoqyldaqqa» ainaldyryp jibergen be?!.
Odan aryǵa yrshyp ketip: «dýdý, dýda, dýdar, dýdar, dýdý-dýdý, i-i-i... dýdar-arri-i-i...» degen ý-dýǵa tap boldym. Onyń «mýzykasy» da shekemdi solqyldata jónelgen soń, qaiteiin, ishtei: «Ói, óńkei shýyldaq-dýyldaqtar!» dep, radioqabyldaǵyshymnyń qulaǵyn jáne bir burap qalyp edim, demi úzik-úzik shyqqan bir jigit: «qosyla almadym, almadym, janym, baqytym, saǵynyp júrmin, saǵynyp, janym, armanym, seni, seni izdeimin, shydaimyn, shydaimyn, qashan kelesiń?!» dep zarlap tur. Baraban dúńk-dúńk, dúńk-dúńk, áldebir aspap shiyq-shiyq, shiyq-shiyq... Odan arǵy arnada «ánshi» qyz-kelinshekterdiń bireýi: «saǵyndym, janym, sharshadym, tosamyn, qaidasyń, taǵdyrym, baqytym, saǵyndym, saǵyndym! Sen nege kelmeisiń?» dep shyńǵyra sarnap jóneldi. Qabattaǵan bes-alty jez tabaqty temir shybyqpen sabalaǵandai surqyltai daýys órshidi.
Sondai «kontserttiń» bes-altaýyn adalap shyqtym. Olardyń qaisysy Amerikaniki, qaisysy Eýropaniki, qaisysy Reseidiki, qaisysy qazaǵymdiki ekenin aiyra almadym. Báriniń áýenderi de, daýystary da, asai-múseileri de bir mekienniń shibileri siiaqty. Qabyldaǵyshymdy dereý qańtaryp, divannan tura bergenimde mektepke barýǵa kiine bastaǵan nemerem: «O ne, ata, andaǵyny tyńdaýdan jalyǵyp kettiń be?» dedi. «Sharshap kettim. Qańyltyr shelekti túigishtegendei me, tepkilegendei me, bos bóshkeni domalatqandai ma... qaidaǵy bir albasty daýystar. Ánshisymaqtardyń shyryldaǵandary, qyryldaǵandary. Qalaida qosyla almai sorlap qalǵan baiǵus qyz-jigitterdiń zarlaǵandary. Basym áńki-táńki boldy. Endi tyńdamaimyn!» dedim. Nemerem myrs etip: «Durystaryn keshke taýyp beremin, «Shalqar radiosy», «Qazaq radiosy» degen arnalar bar, qazaqtyń án-kúilerin beredi. «Klassika radiosy» degen baǵdarlama bar, ol dúnie júzi sazgerleriniń eń jaqsy shyǵarmalaryn beredi, men sony unatamyń, jalyqtyrmaidy, sharshatpaidy, rahattana dem alasyń» dedi.
Nemerem shyǵyp ketken soń, eki qolym aldyma simaǵan basym, radioqabyldaǵyshty taǵyda ermek ete turmaq boldym. «Aýzyn» ashyp qalyp edim, ýái, meni tosyp otyrǵandai-aq: «Endigi tyńdaityndaryńyz – Aqan seriniń «Balqadisha» áni» degeni. Áp, bárekeldi!
«Degende Balqadisha, Balqadisha,
Buralǵan beliń názik tal, Qadisha.
Seksen qyz serýenge shyqsadaǵy,
Ishinde sholpan juldyz, jaryǵym, sen, Qadisha.
Burynda asaý taidai júrgen basyń,
Qalarsyń bizdiń sózge, qaraǵym, zar Qadisha.
Bir emes, eki jeńgeń kelip otyr,
Ruqsat bizden sizge, janarym, bar Qadisha.
Degende Balqadisham-oý, Balqadisha.
Kúieýiń seksen beste shal, Qadisha.
Ketti dep Balqadisha estigende,
Taýynda Jylandynyń qushaqtap qara jerdi, eńirep jylaǵanym.
Eńirep jylaǵanym, janym Qadisha!» dep bozdady «ánshi» jigit.
Mássaǵa-a-an!.. Radiomnyń únin óshire saldym. Oipyrym-aý, mynaý netken sumdyq?!. Mynalar Aqan seriniń arýaǵynan attai berdi ǵoi?! Áneýbireýi «Qaratorǵaiyn» qaqpaqyl etip edi, mynaýsy odan da soraqy! Qudai-aý, túpnusqanyń shýmaqtaryn almastyryp, tarmaqtaryn týtalaqai etip, óz tótesinen: «sholpan juldyz jaryǵym... qaraǵym... janarym... qalarsyń... oý... janym»degen sózderdi tyqpalaǵany beibastaqtyq emes pe?!
«Ánshiniń» jekemenshik jattandy sózderi bylai tursyn: «qushaqtap qara jerdi, eńirep jylaǵanym, eńirep jylaǵanym», odan keiinde: «qushaqtap quzjartasty jylaǵanym» degenderin qosyp ekilengeni nesi?!.
Qadishanyń aittyryp qoiǵan basqaǵa ketkenin estigende qyzdyń dala tártibine eriksiz baǵynǵanyn burynyraqta ózinen estip bilgen, qarsy jasar áreketi qalmaǵanyn moiyndap, ishtei túńile qoshtasyp júrgen Aqannyń qandai kúige túskenine bir sát oi jibersek, úidegi Aqannyń tósekke sulap jata ketip, «qushaqtap qusjastyqty jylaǵanym» degeni (túpnusqasy) jigitke de jat qylyq emes, birsátki kúiinishti sezim kórinisi. Ony, sirá: «jigittiń tóresi Aqan serige óitý jaraspaidy» degen arzan oimen: «qushaqtap qara jerdi», nemese: «qushaqtap quzjartasty» dep óńdeý – paryqsyzdyq. Sonda Aqan úiden atqyp shyǵyp, etbetinen túsip, jer tepkilep, álde taýǵa dalura júgirip baryp, jartasty qushaqtap, zareńireýge tiis pe edi?.. Taǵdyrmen tájikelesýdi qalamaǵan Aqan:
«...Qyzy ediń Ybyraidyń, Balqadisha,
Bolarsyń bizdiń sózge zar, Qadisha...»
-dep qoshtasýǵa áýelde-aq májbúr bolmap pa edi?
Sońǵy jyldary qazaqtyń avtory belgili nemese belgisiz kóne ánderin keibir «ánshi» ózine kereginshe «óńdep» aitatyn «óner» shyǵaryp júr: «eski» án áýeniniń bir tusyn sozady, bir tusyn kelteleidi, al keibir ánniń eki tarmaqty ne tórt tarmaqty qaiyrmasyn, tipti tutastai ánniń ózin úsh-tórt ret «quiqyljyta» qaitalaityn ádet te shyǵarǵan. Qaisybir «sazgerler» bolsa, álgi «eski» ánderdiń tórt-beseýinen «jańa» án, al qaisybir «aqyndar» bolsa, «eski» óleńderden «jańa» óleń týdyrýǵa tóselip, anyǵynda – dándep aldy. Solardyń sońǵy jyldardaǵy «shyǵarmalary» arzan qalja, mol olja bolyp ketti. Dombyra, qobyz, syrnai umytylǵan. «Eýropalyq» aspapty orkestrleri órshelene qiqýlap, qulaq tundyrady. Keibir ári «aqyn», ári «sazger» myqtylar gitarasyn ólermendene sabalap, baryldap-daryldap zyqyńdy shyǵarady. Qalyptasa bastaǵan ondai ospadarlyqty óristetpeý kerek, ol úshin Mádeniet ministrligi tanymal ánshiler men sazgerlerden, aqyndardan óner ujymyn qursa, olar anaý tolyp jatqan arnalardaǵy aiqai-súrendi tiiar edi.
Aitpaqshy, keshegi Keńestik dáýirde, iá, Mádeniet ministrligimizde «Kórkemdik keńes» bolǵan. Ol jańa án-kúidi tyńdap, bidi kórip, árqaisynyń avtorlyq tyń órnek-boiaýy, iaǵni áýen-yrǵaǵy bolýyn kúitteitin, óleńderdiń ánge laiyq bolýyn talap etetin, sazgerge de, aqynǵa da «jiendik jasaýǵa» jol bermeitin. Sol asa mańyzdy shara táýelsizdigimizden keiinde kerek bolmai qaldy. Eger bul óner salamyzda baǵdarlama iesi men «daryndy ónerpaz» búgingidei «ózimiz bilemiz!» dep ymdasyp kete berse, 5-10 jyldan soń: «Kózimniń qarasy» «Kózimniń alasy», «Janbota» «Jai Býtia», «Sursha qyz» «Súbeli qyz», «Qarakesek» «Qaratósek», «Arystyń jaǵasynda» «Esildiń jaǵasynda»... bolyp tynar.
«Kórkemdik keńestiń» joqtyǵy bizdegi telearnalardyń da bárine baǵdarshamnyń «jasyl kózin» ashyp, kóshesin keńitip qoidy. Sheteldikteri, reseilikteri, ózimizdiki bar, uzyn sany jetpisten asyp ketken arnalardyń, menińshe, besten birinen ǵana: deni durys kontsert, kinofilm, tabiǵat qupiialary týraly derekti túsirilim kóre alamyz. Qalǵandary, kúnde kórip, kúpti bolyp júrgenimizdei: yshqynǵan, kúńirengen, taq-tuq sóz tizgen «ánder», esirik-qutyryq biler, qan-josa qyrǵyndy jaýgerlik filmder (boevikter). Solardan qazaqqa eshqandai ǵibrat joqtyǵyn bile tura, Mádeniet jáne sport ministrligi qańsyqtan tańsyq jasap, satyp alyp, óz tilimizge aýdara qoiýǵa qumar-aq. Ásirese reseilik telebaǵdarlamalardyń qojaiyndary, sirá, bizdiń sol saladaǵy úlken-kishi qojaiyndardy máńkildetip maqtap, qymbatqa satyp alýǵa kóndiretin bolsa kerek, kóshirip kórsetý etek alyp ketti. Qylaiaǵy bizde: aýrý-syrqat, dári-dármek, erkek, áiel jynystylardyń máseleleri, taǵy basqany biletin, durystap aityp, keńes beretin dáriger joq dersiń.
Jalpy bizdiń teleradio baǵdarlamalardan qoǵamymyzdaǵy tózgisiz qubylystardy: jumyssyzdyq, paraqorlyq, jemqorlyq, aldaý-arbaý, urlyq-qarlyq, kózboiaý, ótirik-maqtandy maldaný, ústi-ústine údep turǵan qymbatshylyq... siiaqty jáitterdi aitý joq («KTK» telearnasynan ara-tura kórip qalatynymyz bolmasa). Jastar tárbiesi umytyldy derlik, Jastar uiymynyń «belsendi» jumystarynyń «nátijelerin» biliktiń keibir «búkilhalyqtyq» sharalary, resmi merekeler aldynda ǵana kóremiz. Onyń esesine: «Elbasymyz anyq aityp bergendei», «Elbasymyz talap etkendei», «Elbasymyz joldaýynda atap kórsetkendei» dep bastap lepirgende, shetinen bilgish-kórgish, pysyq ta sheshen. «Qazaqstan ekonomikasynyń damý qarqyny erekshe ekpindi!» dep kósilgende kórpe shaq keler emes. Al sol qarqyn qarapaiym kópshiliktiń turmys-tirliginen nege baiqalmaidy? Ústimizdegi kiimimizdiń, aldymyzdaǵy asymyzdyń arzandaǵanyn kóre almai kele jatqanymyzǵa 26 jyl. Mundai hal-ahýaldyń «rýhani jańǵyrýymyzǵa» qatysy, kedergisi joq pa álde?..
Qazekem: «Qol synsa – jeń ishinde, bas jarylsa – bórik ishinde» degen. Orystarda: «Ne vynosit sor iz izby» degen bar, biraq reseilik qaisybir telearnalar, máselen: «Pýst govoriat», «Priamoi efir», «Govorim i pokazyvaem», taǵy basqalar «izbanyń» esik-terezesin julyp tastap, ishindegi «sordy» syrtqa laqtyrýǵa qulshyna kiristi. Óz basym olardyń áldebir otbasylardyń, aǵaiyndylardyń, dos-joldastardyń, kórshilesterdiń ózara daý-jańjalyn, urys-talasyn milliondaǵan kórermenniń aldyna shyǵaryp, sózben qyrqystyrýlaryn ne bireýler ádeii uiymdastyrǵan, ne baǵdarlama ieleri óz arnalarynyń atyn shyǵarýdy, aqshanyń astynda qalýdyń ońai, arzan joly etken arandatýshylyq dep bilem. Bir ǵana mysal: olar ataqty akter Armen Djigarhaniannyń oisyzdyqpen jasaǵan jańsaqtyǵyn – jas qatyn alyp, aqyrynda odan kóresinin kórip, sory qainap qalǵanyn ústi-ústine qyzdyra aihoilap, oihoilap aityp, kórsetip jatqaly bir ai boldy. Ol dańǵaza oqiǵany talqylaý, qaq jarylǵan eki «komandany» aitystyrý-tartystyrý Resei Federatsiiasynyń múddesin qorǵaýdy, óner qaýymynyń abyroiyn saqtaýdy kózdegendik pe? Joq, ol – «atyń shyqpasa, jer órte», «biriń ólip, biriń qal!» masqarashyldyq! Bizdiń telearnalar oǵan da eliktep-solyqtap, «kóshirme jasaý» jarysyn ashsa, rýhymyzdy «jańǵyrtýdyń» shańy sonda aspandap shyǵady.
Iá, elikteý-solyqtaýǵa, keshegi pionerlershe aitqanda: «Árqashan daiynbyz!». Máselen, budan on jyl buryn Batys jaq qyz-qyrqyndar kókshil jarǵaq shalbar («djinsy» – teńizshi-balyqshynyń sý ótkizbeitin arnaýly shalbary) kiip, tyrtiyp, byttiyp júretin «moda» taratty. Ol «ǵasyr jańalyǵy» ile-shala bizde de jetti. Odan keiin jaz boiy tyltiǵan keýdeshe kiip, beldi ashyp júrý, shalbardyń balaqtaryn bes-alty jerinen julmalap tesip, «jeldetip qoiý» shyqty. Qazaq tekti qyzdarǵa áste jaraspaityn ol soraqylyq teleekrandar men teatr sahnalarymyzdyń «sánine» ainalyp, oǵan qosa sahnalarymyzdyń tóri (fony) bytyqy-shytyqy alabajaq «kórkem kórinisterge» tolyp bara jatqanynan shoshynyp, 2015-jyly naýryz aiynyń 20-sy kúni Mádeniet jáne sport ministri A. Muhamediulyna «Jas alash» gázeti arqyly «Qazaq sahnasynyń syrqaty» dep ashyq hat jazyp, bolyp jatqan jónsizdikterdi bilgenimshe málim ettim. Odan jaýap kúttim, biraq «júiriktiń túbin berik...» ala almady, ministr myńq etpedi. Endi sahnalarǵa shashyn shashyp tastaǵan, omyraýyn ashyp tastaǵan ánshi-bishi bikeshter tola bastady. Sodan keiin ary-beri oilanyp, jalpy bilikke, onyń ishinde ministrge sózi ótetin bir kisi bolsa, ol qurmetti Bibigúl Tólegenova dep, Bibikeńe sol gázet arqyly jeltoqsan aiynyń 12-kúni «Sahna sorasy, telearna «dodasy» dep hat joldadym. «Maǵan jaýap jazbai-aq qoiǵaisyz, ministrmen sóileskeisiz» dedim. Bibikeńniń áseri shyǵar, jarǵaq shalbar, jelikti keýdeshe «sahnadan ketti», qyz-kelinshek ánshiler uzyn kóilek kietin boldy, biraq etektiń «salmaǵy» basyp ketse kerek, omyraý ashyq kúiinde qaldy, tipti bir iyǵyn jalańashtap shyǵatyndar paida boldy.
Amerikadan ba, basqasynan ba, áiteýir, Batys jaqtan taǵy bir «ǵajap jańalyq» kelip jetti bizge. Ol – áielderdiń shashty sarybalshyq túske boiaǵany. Sol-aq eken, bizdiń kári-jas bikeshterdiń qazaqy qara shashtary saýdyraǵan saban shashqa ainalyp ketti. Qazaq telearnasyn ashyp qalsań, ondaǵy qyz-kelinshekterdiń siqy bylaisha: uzyndy-qysqaly saýdyraǵan saban shash; qara qaryndashpen syzyp qoiǵandai qassymaq; qabaq asty ne kúlgin, ne jasyltym boiaýly; kózderiniń jiekteri qara boiaýmen sheńberlenip, kóz baiǵusty quddy tesip shyǵaryp qoiǵandai; kirpikterine qaiqiǵan jasandy kirpik jalǵanǵan; erinderi shiqandai. «Amerikadan qalmaý kerek! Eýropadan qalmaý kerek!..». Eger bul «áiái» ánshi-bishilerimizdiń mańdailary men muryndaryna shybyn-shirkeilerdiń sýretin salyp, qulaqtaryn túrli túske boiap qoisa, bala turǵai shaldy shoshytatyn qubyjyq bolar edi. Sóitip, Qazaqstan «arýlarymen de álemge tanylar» edi.
Iá, Qazaqstannyń «álemge tanylýynda qapy joq». Bir kózi biliktiń tabaǵynda bolatyn gázetterdi sholsań: «...búkil álem bizdiń ekonomikalyq jetistikterimizge qyzyǵa kóz tigip otyr». Al, eger jańylys estimesem, prezident N.Nazarbaev myrza bir sózinde aǵylshyn tilin meńgermeiinshe Qazaqstan ekonomikasy dami almaidy degendi aitypty. Demek, bizdiń elge «búkil álem qyzyǵa kóz tigip» otyrsa, biz aǵylshyn tiline sýdaimyz! Olai bolmaǵanda she?! Bilim jáne ǵylym ministrimiz E.Saǵadiev taǵyna otyrǵyzylyp, portfelin qushaqtatqan kúnnen bastap aǵylshyn tiliniń joqshysy boldy ǵoi?! Mekteptiń 1-synybynan bastap aǵylshyn tilin oqytý armanyna qoly jetti. Endi «orta mektepterde negizgi pánderdi aǵylshyn tilinde júrgizý» oiyn ońtailaýda shyǵar. Onyń «negizgi pánderi» ne ekeni ázirshe jumbaq.
E.Saǵadievtiń kópe-kórine solaqailyǵyna kópshilik á degennen qarsy boldy. Mektep esigin alǵash ashqan balaǵa shet tilin oqytý – ony Ana sútininiń qunarynan aiyrý, qazaǵymsha aitqanda: «ýyzǵa jarytpaý» dedik. Til biliminiń kórnekti mamany akademik Rábiǵa apai Syzdyqova bastaǵan ǵalymdardyń bir toby ministrdiń ustanymy qate ekenin ashyq aitty da jazdy da, biraq ol narazylyqty tutas bilik te, jeke ministr de elemedi, - terisbaǵýshylarda da uiymshyldyq bolatynyn kim bilgen!
Bailyqtyń sońyna túsken kapitalistik elderdiń ózinde, álbette, Angliiadan ózgelerde, shákirtterge aǵylshyn tilin 1-synyptan oqytý joq. Ekonomikasyn damytýǵa bel sheshe kirisken Qytai elinde aǵylshyn tili bastaýysh synyptan keiin ǵana oqytylady, sóite tura ol eshkimnen keiin qalǵan emes, dúnie júzindegi eń bai delinetin AQSh-pen úzeńgiles.
Búginde ekonomika tiline ainalǵan halyqaralyq aǵylshyn tilin meńgerý, árine, qajet. Alaida, ony 7-synyptan engizsek te jetetin edi, orta mektepti, joǵarý oqý ornyn bitirýdegi 7-8 jyl ishinde shákirt-stýdentterimiz aǵylshyn tiline qosa basqa da halyqaralyq tilderdi erkin meńgerip alar edi. Osyǵan júginýdiń ornyna bizdiń bilik, ministr E.Saǵadiev 1-synyptan bastap shákirtterdiń miyn ashytýdy: «bilimdiligimiz, tapqyrlyǵymyz, zaman talabyn boljaǵyshtymyz» dep biletin siiaqty. Mundaida tabyla qalatyn «jeńgetailar»: bizge aǵylshyn tili aýadai qajet; balalarymyz aǵylshyn tilin qumarlana úirenip júr; ekitildilik – ómirdegi jetistikterimizdiń kepili; aǵylshyn tilin 1-synyptan bastap oqytýdy qoldaýymyz kerek... tárizdi oisyz, orynsyz madaqtaýdy jalaýlatyp áketti.
Tilbezegish «jeńgetailar», ádetterinshe, prezident N.Nazarbaevtyń «Rýhani jańǵyrý» joldaýyn júzege asyrýda Mádeniet jáne sport ministri A.Muhameduly, Bilim jáne ǵylym ministri E.Saǵadiev kóp jumys atqarýda, A.Muhamediuly kinomyzdy álemge tanytýdy qolǵa aldy dep te jatyr.
Rýhani jańǵyrýymyzdyń osy eki ministrlikten bastalmaǵy túsinikti, biraq sahnalaryzdyń, teleradio arnalarymyzdyń basym kópshiliginde qazaq rýhynyń bar-joǵyn bajailai almai otyrǵan ministrdiń rýhani jańǵyrýdy kinodan ǵana tapqany jetkiliksiz bolmaq.
Qazaq tilin 1-synypta-aq aǵylshyn tilimen shalaptaǵan ministrdiń jalpy qazaqy rýhty saqtaý mektep qabyrǵasynan bastalatynyn bilmeýi, álde bilgisi kelmeýi maǵan da túsiniksiz.
Bir «qyzyǵy» sońǵy jyldary jurtshylyqtan ádil syndy eń kóp estigen A.Muhamediuly men E.Saǵadievti prezident N.Nazarbaevtyń serkeleri deýge bolar, óitkeni únemi qoldap otyrady, marapattaidy. Qazekeńnen sóz qalǵan ba: «Súiengeniń myqty bolsa, súikengenińdi jyǵarsyń».
Ǵabbas Qabyshuly
