Kez-kelgen shyǵarmashylyq adamynyń bir sarynnan ekinshi sarynǵa aýysatyn kezi bolady. Onyń dál qazirgi óleńderi transformatsiialyq kezeńniń týyndysy desek bolar. Aqynnyń ózin izdeý men shyǵarmashylyǵyn shyńdaýdaǵy áreketi oń nátije berip keledi dep aita alamyn.
Jańa forma izdep, qalypqa salynǵan oi sheńberiniń syrtyna shyǵý talpynysy – onyń dál qazirgi sáttegi basty missiiasy. Óleńi ór rýhty jáne sol mezette náziktik pen adami jylý sezimderiniń sintezinen qurylǵan shyǵarmashylyq týyndy. Qasiret pen muńǵa tiesili qalyń oidyń qasietsiz, jutań zaman sanasyna qarsy sharasyz beinesi. Onyń shyǵarmashylyǵyna mańǵystaýlyq jyrdyń, sopylyq mádeniet pen dini ańyzdyń sodan keiingi qalalyq yrǵaqtyń áseri tigeni anyq. Bunyń bári sintezdelip, bir aqynnyń boiynan bir óleń bolyp shyqsa, biz jańa saryndaǵy týyndyny kóre alamyz. Biraq dál qazir bul protsesstiń endi bastalǵany kórinis tabady.
Shyǵarmashylyq óte uzaq qalyptasatyn dúnie. Onyń sárýár sezimi aqynǵa áser etetin syrtqy mádenietter men tabiǵatyna deiin qabysyp, naǵyz óner týyndysyna ainalýy ǵajap emes. Edilbektiń shyǵarmashylyq áleýeti men qazirgi izdenisi onyń dál osy joldaǵy alǵashqy qadamdary deýge keledi jáne estetikalyq keńistigi áli de ózgereri sózsiz. Belgili bir sheńberden shyǵý úshin aldymen sol sheńberge kirý kerek. Biraq «Velosiped oilap tabýdyń» qajeti joq.
Abzal Súleimen
***
Bult ishindegi Ai-
Jumyrtqa qýyrylǵan.
"Tún" degen qara tabada turyp-turyp dymy quryǵan.
Tómende, seleý baiǵus tamyrynan bólingisi kep,
Syńsidy Təńirge jalynyp.
Tənin sýyq urǵan...
Janyn sýyq urǵan-
Qudaiy úndemegesin.
"Jelge erip qash!"-deidi, aityp kúlge keńesin.
Biz de kúl sekildimiz, nəpsi-haiýandy,
Sət saiyn ústimizde aýnatyp júrgen elesin.
Ózgermeitin kórge kirgenshe, Pendelik! Jasa!
"Perishteler" túsinbes muny, biz sekildi kórgen uqpasa.
Saǵat úni - Əzireiil ókshesiniń dybysy sekildi,
Myqty bolsań, Jelge erip qash, al!
***
Ai arylttym...
Jyl jeńilttim...
Jol qarap,
Tunjyraidy tóbemdegi Ai qorǵalap.
Qara tasqa tamyp jatyr taǵdyrym,
Japyraqtyń janarynan sorǵalap...
Japyraqtai júregiń bar gúl-erkem,
Ózińdi oila!
(meni qoishy... kúneltem...)
Balpań basyp, balaǵyna súrinip,
Kúz keledi kúni erteń...
Muńdy tynym.
Tún- kúpiniń ilgegi
sheshilmepti.
Ashylmapty búrleri.
Juldyzy joq ne bir býaz aiy joq,
Sonsha soqyr tún be edi?!
Sarsyltty ǵoi...
Qashan atpaq tań syǵyr?
...Qyryq bir tas sanap otyr balshy qyr...
Tylsym tunǵan tańdaiyna túnektiń,
Tamyp ketti tamshy nur...
Turshy, tań atty!..
KASPII. QYZYLIŃIR
Burynǵy ómir.
Burynǵy aýyl.
Burynǵy án...
Burynǵy Kún, kókjiekke tyǵylǵan.
Jórgeginen aýnap tústi júregim,
Ýaqyttyń ýysyna urynǵan.
Tolqyp...
Tasyp...
Simai sezim arnaǵa,
Maǵan beine qaraityndai mańdana:
Sekpil qumy tabanymnan súietin,
Seleý basy zikir salǵan sardala.
Kóktem keship...
Kóńilime em izdep,
Oisyzdyqtan bolmaq edim jeli úzbek.
Áldeneni uqtyra almai jatqandai,
Kóbikaýyz, kópiredi teńiz kep.
(Uǵynǵanǵa, jartas bolý- bul bir baq,
Aimalaidy... teńiz salǵan muńly yrǵaq)
Bala qailar*- balaqailar sekildi,
Balaǵyma oralady byldyrlap...
Tabiǵattyń mynaý tumsa qalpynan,
Ýyz samal esip turdy ańqyǵan...
Órekpigen kóńilimniń óńindei,
Kaspii jatyr, qyzylińir sharpyǵan...
-------------------
* qai- tolqyn
QULAZÝ
...ińir uzaq jylady...
buira bultqa bet basyp...
Ǵarshy ketti
aqshamǵy azan daýsy kókti asyp
Əlmisaqtan ǵumyrdyń baian etip "bir kemin"
Ai qadaǵan basyna
kúbirleidi kil qorym
Ərýaq jylap...
Ai qulap...
Kil kóiinshek-kórt úrip
Əskerindei shaitannyń bulttar keler jóńkilip...
...Sonda da Kók kóndiger
kelgen bultqa shep tartyp
(Baratady qiialda qarǵys tigen oq qalqyp)
Tún keledi sodan soń...
Shuryq tesik jeidesi
Ol degeniń- qoǵamnyń boiaýy aqqan beinesi
Barmaq basyp oinadyń janym túigen jerime,
ÓZEN syndy órtengen ózegimniń emi ne?
...Ińir uzaq jylady
Kúreń shashy kók tilip...
Tabandardyń astynda qyńsylaidy Tektilik...
...Ińir uza-a-a-a-aq jylady...
TÚN. MELANHOLIIa
(Diptih)
I
Terezeniń mańdaiynan jel óbip,
Kári saǵat qaǵady únsiz tańdaiyn.
Kókke qarap kók-sur ernim keberip,
Men otyram jyndysúrei jandaiyn.
Esimdi alyp on besinen tolǵan ai,
(Juldyz bitken: bótelkeniń synyǵy)
Ýǵa ainalǵan Úmitsiń dep qoiǵany-ai,
Qulaqtaǵy Perishteniń kúbiri.
«Aiyrmań joq. Sen de mendei ǵaripsiń!»,-
deidi essiz tún qushaǵyna boilasam.
Basynan bult domalaǵan alyp shyń
Ol da bir kún shógetinin oilasam...
Zarym tóksem, tyńdaityndai meni uiyp,
Sabyr ǵana ustap turǵan san asqar.
Mańdaiyna Ai ilgen tún móliip,
Aiǵa qarai umsynady aǵashtar...
II
Janymnyń únderi jazyldy erinde,
Júrek betinde jorǵalai...
Baiǵus ájemniń ájimderindei
Meniń ǵumyrymnyń joldary-ai
Piǵylyn kórip zalym, sumdardyń
Uǵyndym jarym mimenen:
Shyrshalar menen samyrsyndardyń
Ǵumyry maǵan timegen!
Senerim- Óleń! Kórerim- Ólim!
(Qalmaspyn taza pishinde)
Tozaqqa barǵym keledi meniń,
Jumaqty súiý úshin de...
Jastyqty jas óler zirat qylǵannan,
Jabyqqam...
Jan joq sanasar.
Buiyǵy tartqan buirat qumdardan,
Bulań jol izdep adasar...
Tamyrymdy qýyp shubalanǵan jyr,
Sharasyzdyq kúiin bilep tur...
Maǵan qosylyp jylaǵan jańbyr,
Topyraqtyń tánin túirep tur...
...Meniń janymnyń hálin keshken topyraqty aiadym...
Ult portaly
