Naryq zamanynda saýda núkteleri halyq eń kóp aralaityn oryndarǵa ainalyp, saýda-sattyq bolǵandyqtan, ol jerlerde adam qarasy da qalyń bolatyny belgili. Sondai-aq, sońǵy ýaqytta bazarlarda jat aǵym ókilderi de qaptap júrgeni el aýzynda jii aitylyp, BAQ betterinde de álsin-álsin jazylyp júr. Qazirgidei dini ahýal kúrdeli zamanda saýdagerlermen qatar, bazarlardan kerek-jaraǵyn satyp alyp júrgen tutynýshylar da óz qaýipsizdigine alańdaityny jasyryn emes. Mundai jaǵdaida saýda oryndarynda aǵartýshylyq úgit-nasihat jumystaryn júrgizýdiń mańyzy zor.
Osyǵan orai «El-Shejire» qaiyrymdylyq qory» qoǵamdyq qory Almaty qalasy Din isteri jónindegi basqarmasymen birlesip, aǵymdaǵy jyldyń shilde aiynda qaladaǵy birqatar saýda ortalyqtarynda «Din men dástúr» taqyrybynda nasihat jumystaryn júrgizdi. Ondaǵy maqsat – bazarlardaǵy syrtqy keipi jat aǵym ókilderine uqsas, qysqa balaqty shalbar kiip, murtsyz uzyn saqal qoiǵan, sonymen qatar tumshalanyp kiingen saýdagerlerge qazaqtyń islamda óz joly bar ekenin, dástúrli islamnyń basqa elderdiń islamynan erekshelenetin tustary kóp ekenin, musylman bolý arab bolý degendi bildirmeitinin túsindirý. «Tastaq», «Kók bazar», «Car City», «Bolashaq» bazarlaryndaǵy saýdagerlermen suhbat júrgizgen dintanýshy ǵalym Asyltai Tasbolattyń aitýynsha, kóptegen dindar baýyrlarymyzdyń túsiniginde din men dástúrdi qarsy qoiýshylyq bar. Olar quran men súnnette joq kez kelgen ádet ǵurypty bidǵat (adasý) deidi. Olardyń oiynsha bidǵat ataýlynyń bári haram jáne shirk.
– Keibir ásiredinshil baýyrlarymyz mýzykany jáne mýzyka aspaptaryn qoldaný dinge qaishy dep sanaidy. Bizdiń dombyra syndy búkil jyr termelerimizdi súiemeldeitin aspapty qalai haramǵa jatqyzamyz. Negizi shariǵatta mýzyka haram deý úshin, mýzykanyń mazmunyna qaraý kerek. Otanǵa, ata-anaǵa jáne Allaǵa degen ǵashyqtyqty, adamgershilikti nasihattaityn án-jyrlardy tipti meshitte de aitýǵa bolady.
Súgir Begendikuly: «Ónege shashqan jyrshylyq, Qudaiǵa bul da qulshylyq», dep jyrdyń mazmunynyń tereńdigi, Iláhi syrlarǵa, shariǵatqa sai bolýy tipti qulshylyqqa sanalady, dep esepteidi. Mysaly Aralbai ahýnnyń:
«Ulyq Alla esmimen
Bismilladan bastadym
Paiǵambar haq, Quran shyn.
Allany bir dep jadqa alyń
Táýekelsiz, táýbesiz
Mutlaq haram tapqanyń
Tań namazdan beihabar
Kún shyqqansha jatqanyń
Ústiń kórpe, astyń qus
Oilasań uiqy jaman is
Ǵalamat bolar kórgen tús
Dáreje kórip júrsińder
Shaitannyń syilap baqqanyń
Perishtelerdi qýarsyń
Dúnieni haram qylarsyń
Ǵusylsyz qadam basqanyń», – dep din-shariǵattyń úkimin qalyń jurtshylyqqa jyr joldarymen jetkizgen. Bul da dástúrli qundylyqtarymyzdyń Islam aqiqatyn jetkizýdegi ornyn kórsetse kerek, – deidi A.Tasbolat.
Bazarlardaǵy dindar saýdagerler bizben árqily áńgimelesti: biri nasihatymyzdy uiyp, biri selqos tyńdady, biri qarsy suraq qoidy, biri oiymyzben birden kelisti, biri ózderiniń ustanymdaryn ortaǵa saldy, endi biri áńgimelesýden múldem bas tartty. Eń bastysy nasihatymyzdy oń qabyldaǵandar kóp boldy.
Q.Ibragim
