Dimash Qudaibergen I Am a Singer jobasyna qalai keldi?

Ertai Núsipjanov: Qytaida bilim alyp júrgen jyldary Qytaidyń kóptegen iri kompaniialarynda, jýrnalistika salasyndaǵy SSTV siiaqty media ortalyqtary men agenttikterde tájiribe jinadym. Sol jyldary-aq qazaqty tanytýdyń túrli tetikterin qarastyryp júretinmin. Oqýymdy aiaqtap, "Qazaqstan" UTA-da qyzmet istep júrgen kezim bolatyn. Ol 2014 jyldyń qysy edi. I Am a Singer jobasynyń 2-maýsymy júrip jatqan kez. Telefonymdaǵy arnaiy baǵdarlama arqyly osy jobany úzbei kórip júrdim. Sheber uiymdastyrylǵan eken. Sharttarty da óte qyzyqty, sońyna deiin úzbei kórdim. "Osynda qazaqtyń bir ánshisi shyqsa ǵoi" degen arman keýdemde "burq" ete qaldy. Ol týraly kóptegen dostaryma aityp júrdim.

© Instagram.com/asspankz

Kóp uzatpai internetten uiymdastyrýshylaryn taýyp, telearnaǵa da, jekelegen adamdarǵa da oi-ótinishimdi aityp hat jazdym. Biraq Qytaidaǵy milliard halyqty aitpaǵanda, men siiaqty álemniń ár buryshynan qanshama ótinishter keledi? Jaýap bolar degen úmitpen uzaq kúttim, biraq habar kelmedi. Meili ol qandai nátije bermesin, bastaǵan árbir isimdi sońyna deiin jetkizý mende burynnan qalyptasqan ádet. Birinshi talpynysym nátijesiz bolǵanymen, ári qarai jol izdeýimdi toqtatqan joqpyn. Sál keiindeý Qazaqstandaǵy Qytai elshiligindegi qytailyq qyzmetkerlermen de kezdesip, bul ideianyń eki el halyqtarynyń mádenietin tanytýda óte úlken ról atqaratynyn jetkizdim. Olar oiymdy qoldaǵanymen, jobanyń kommertsiialyq sipaty bolǵan soń, jekelegen kompaniialardyń isine aralasa almaityndyqtaryn aitty.

Men jyl saiyn Qytaida "Shanhai kinofestivali" aiasynda ótetin "Film tili, aýdarma, dýbliaj" taqyrybyndaǵy halyqaralyq simpoziýmnyń turaqty múshesimin. Ony QHR Mádeniet ministrligi uiymdastyrady. Oǵan álemniń 60-qa jýyq memleketterinen kino ónerkásibi salasynan ártúrli mamandar qatysady. 2015 jylǵy Shanhai qalasynda ótken qorytyndy otyrysqa Qytaidyń aqparat jáne mádeniet vitse-ministri Din Vei myrzanyń ózi qatysty. Sonda men tórt adamnyń biri bolyp baiandama jasadym. Artynan ol kisiniń ózi arnaiy kelip, «jasaǵan baiandamańyz sátti boldy dep» qolymdy alyp, quttyqtady. Jekelegen kezdesýler kezinde QHR Aqparat ministrligi, halyqaralyq departamenttiń bastyǵy Ma Li hanymmen jolyǵyp, qazaq-qytai mádenietin damytatyn jobalar týraly, onyń ishinde I Am a Singer telejobasyna qazaq ánshisin qatystyrý arqyly úlken nátijege qol jetkize alatyndyǵymyzdy aityp, ótinish bildirdim. Sol mezette-aq ol kisi meni óziniń orynbasary Jań Miń degen kisige tabystady. Keiin men Qazaqstanǵa kelgennen soń ol kisimen turaqty bailanysta boldym. Qytaidaǵy eń aýqymdy, kommertsiialyq joba bolǵan soń birden sheshimin tabý qiynǵa soqty. Ol kisi arqyly, taǵy birneshe adamdarmen bailanys jasap júrdim. Sóitip júrgende taǵy bir jyl aiaqtaldy. Sońynda uiymdastyrýshy taraptan maǵan qońyraý keldi. "Bizdiń jobaǵa qyzyǵýshylyq tantytqanyńyzǵa alǵys bildiremiz. Biraq bizdiń talap joǵary. Halqymyzdyń talǵamy biik" dep, telefondaǵy adam áńgimesin jyly-jumsaqtai bastady. "Jaýapsyz qaldy demesin" degen oimen ǵana habarlasyp, "qutylǵylary" kelgenin birden túsindim. Mundai múmkindiktiń endi qaityp bolmaitynyn bilgen soń men de oiymdy búkpesiz aitym: "Men sizderdiń sheshimderińizdi meniń Otanym - Qazaqstan degen búkil bir memleketti mensinbeýshilik dep esepteimin. Bizge esh múmkindik bermesten jobaǵa qatystyrǵylaryńyz kelmeidi. Demek, jobanyń basqa da ideologiiasy bar. Sálemdememdi basshylaryńyzǵa jetkizersiz dep úmittenemin" dep sózimdi aiaqtadym.

© instagram.com/kudaibergenov.dimash

2016 jyldyń kóktemi bastaldy. Uiymdastyrýshylarǵa jaqyn júrgen adamdarǵa taǵy da hat jaza bastadym. Meniń tabandylyǵyma riza boldy ma, álde uialdy ma eken, áiteýir kastingke joldama berdi. Qýanyshymda shek bolmady. Qazaq mádenietinde úlken bir sensatsiialyq serpilistiń bolatynyn sol kezde-aq sezindim. Kimdi qatystyramyn degen suraqqa jaýap izdeýge kirisip kettim. Kóptegen dostarymmen, mýzykanttarmen aqyldastym. Maqpal Isabekova, Gaýhar Qaspaqova, Marjan Arapbaevalarǵa joba týraly aityp, qyzyǵýshylyqtaryn baiqadym. Aiqyn, Mádina Sadýaqasova, Janar Duǵalova siiaqty birqatar ánshilerge budan áldqaida burynyraq habardar ettim. Bul týraly usynysty Dimashqa alǵash ákesi Qanat arqyly jasadym. Biraq kópshiligi bul konkýrstyń mańyzdylyǵyn asa túsinbedi, belgisiz sebeptermen birazy bas tartty. Biraq Qudai taǵala bul jobaǵa qatysýdy Dimashqa buiyryp turypty. Kúzde kastingke apardym. Jobanyń bas prodiýseri, ári bas rejisseri Hoń Tao myrza Dimashtyń ónerine degen tańdanysyn jasyrmady: "Sizdiń eki jyldan bergi jasaǵan zor eńbegińizge rizamyz, bizge osyndai talantty tanystyrǵanyńyzǵa qýanyshtymyz" dep alǵysyn bildirip, kasting ýaqytynyń áli aiaqtalmaǵanyn, naqty sheshimdi keiindeý habarlaitynyn aityp shyǵaryp saldy. Kóp uzamai qýanyshty habar aldyq.

E. Núsipjanov: Bul konkýrstyń maqsaty talanttardy tanytý emes, kerisinshe, halyq aldynda talai jyldan beri ónerin kórsetip júrgen eń tanymal juldyzdar arasyndaǵy báseke. Qatysýshylarǵa uiymdastyrýshy tarap ózderi shaqyrtý jiberedi. Joba sharttary jylda ózgerip otyrady. Ony ár ainalym bastalarda nemese aiaqtalǵanda ǵana resmi habarlaidy. Ár ainalymnyń jeńimpazyn zalǵa jinalǵan 20-60 jas aralyǵyndaǵy 500 kórermen anyqtaidy. Olar kelesi ainalymǵa qatyspaidy. Ár kórermenniń úsh ánshige daýys berýge quqy bar. Ár ainalymdaǵy upai sany eń az qatysýshy jobamen qoshtasyp, ornyn jańa bir ánshi tolyqtyryp otyrady. Oǵan aldyńǵy úshtikten kóriný siiaqty úlken talaptar qoiylady. Ol údeden shyqpasa, onyń ornyn taǵy bir ánshi tolyqtyrady. Osy maýsymnyń endigi sharttary qandai bolatynyn uiymdastyrýshy tarap qupiia ustaidy. Basty talap - ánshi kórermenniń júregin jaýlaýy, ár joly ár qyrynan, jańa stilde, basqa janrda kórinýi kerek. Sol sebepi basy-aiaǵy 14 ainalymnan turatyn joba sońynda múldem basqa ánshilermen jańaryp, jeńimpaz atanýy ábden múmkin.

E. Núsipjanov: Jobaǵa deiingi barlyq uiymdastyrý jumystary men aýdarmany ózim jasadym. Dimashtyń qytaisha sóileýi mindet emes, biraq qytaisha án aitýy kerek bolady. Árbir ánshiniń uiymdastyrýshy "Hýnan" telearnasy taǵaiyndaǵan jeke-jeke agentteri bolady. Qytaida tanylǵan ánshi Arai eki tilde erkin sóilegendikten ony Dimashqa agent retinde shaqyrtty. Munda aita ketetin bir jait bar. Dimash kokýrs bastalǵanǵa deiin qytaidyń myqty mýzykanttarynyń biri (1997 jyly Qazaqstanda ótken "Aziia daýysy" festivaline qatysqan) - Lan Tien Ian muǵalimnen qytaisha ánderdi durys oryndaý, estrada janrynyń talaptaryn meńgerý baǵyttarynda arnaiy sabaqtar aldy. Bul konkýrs daýys múmkindigin kórsetetin emes, ánshiniń jan-jaqtylyǵyn, tipti túrli suhbattar arqyly ánshiniń bilimdiligin synaityn alań ekenin ol kisi óz tájiribesi retinde bólisti. Álbette, baq synaýshy Dimash bolǵandyqtan, sońǵy sheshimdi ózi qabyldap, qandai án oryndaitynyn ózi biledi.

E. Núsipjanov: Konkýrsqa jol izdegen eki jyl ishinde ońai jumys atqarylǵan joq. Talai tabaldyryqtar tozdyryp, esikterdi qaǵyp júrip, birqatar kelissózder júrgizip júrip, Qudaidyń qalaýymen jettim. Beijiń men Shanhaiǵa osy jumystar úshin qanshama ret bardym? Kezdesý nátijesiz bolyp talai ret bos qaitqan kezderim boldy. Joba barysynda, Dimashtyń qatysatyny sheshilgenge deiingi qarjylai shyǵyndardyń barlyǵyn ózim kóterdim. Demeýshi izdep sabylǵam joq. Óitkeni, jobanyń qanshalyqty mańyzdy ekenin Dimash efirge shyǵyp eki el halqyn dúr silkintkenge deiin eshkim túsingen joq. Basqa emes, ainalamdaǵy adamdardyń ózi qatardaǵy bir konkýrs dep qabyldady. Sondyqtan da bul rasymen de Dimashtyń baǵy dep oilaimyn. "Táleiiń bar eken" degendi Dimashtyń ózi de kóptegen qytailyq áriptesterinen, uiymdastyrýshylardar estidi. Dimash arqyly ónerde de osal emes ekenimizdi Qytaiǵa dáleldedik. Sebebi, ózin Qytai naryǵynda moiyndatqysy kelip júrgen qanshama el bar?! Bul konkýrsqa álemdik deńgeide úlken suryptaýlar júredi. Jeti qatysýshynyń qataryna bir ǵana sheteldik ánshini tańdalatyn bolsa, ol múmkindik qazaqqa buiyrdy! Qytaida alǵan bilimimdi ulttyq múdde jolynda igilikti istermen ushtastyrý burynnan kele jatqan azamattyq armanym edi. Tarihi jaǵdaidyń sebepkeri bolǵanyma óte qýanyshtymyn. Sol armanǵa qol jetkizip, qazaqtyń atyn jarty álemge tanytý baqytyna ie boldyq.

E. Núsipjanov: Iá, qytai ánshileri bizge beimálim bolǵanymen, olar hytai halqynyń aldynda óte bedeldi, milliondaǵan jankúierleri bar ánshiler. Mysaly, osy joly jasy 60-tan asqan Gonkong týmasy, Kanadalyq ánshi Dýlisha (Teresa Carpio) qatysyp jatyr. Óte myqty ánshi. Li I Liannyń jasy 51-de. Qytailar kóp úmit kútip otyrǵan ánshiniń biri. Qazir Dimashtyń talantyna tánti bolyp jatqan halyqtyń qarasy óte kóp. Dimash Qudaibergenniń aty weibo izdeý júiesi boiynsha birinshi orynda keledi. Saiystyń alǵashqy kúni-aq 400 myńnan artyq adam izdeý salǵan. Folloýer sany da ándi oryndap bitkenshe 60 myńnan 120 myńǵa jeken. Alaida Qytaidyń birqatar ekspertteri eger Dimash operalyq án aitý stilin ózgertpese, kóp uzaqqa barmaidy degen oilaryn aityp jatty. Árine, bireýdiń aldyna bireý shyǵyp kórgen joq. Bárin baq pen bap sheshedi, bir Qudaidyń qalaýy biledi. Eń bastysy - Dimashtyń óz-ózine senimi myqty. Osy betińnen taima dep ózim de keńes berdim. Qalai bolǵanda da, "qazaqtyń uly báigege túsip jatqanda, kez kelgen qazaq úide taqymyn qysyp", tileýin tilep otyrǵany anyq! Alla jar bolsyn deimin!

E. Núsipjanov: Keibir derekkózderge súiensek, bul 5-maýsym I Am a Singer jobasynyń sońǵy maýsymy. Dimashty qatystyrý týraly bir sheshimge kelmes buryn, kóp oilandym. Bir ret beriletin múmkindikte qate tańdaý jasap almaý kerek boldy. I Am a Singer jobasyna jasy 30-40-tan asqandar qatysyp jatqandyqtan, maǵan Dimash bul sahnaǵa tym jastaý bolyp kórindi, bir kezderi. Eger Gaýhar Qaspaqova kóptegen talaptardy oryndasa, osy jobada top jarady degen de úmit boldy. Ókinishke orai, basqa kóp eshkimdi elestete almadym. Óitkeni, bizdiń estrada toi-tomalaq deńgeiine túsip ketkenin moiyndaýymyz kerek...

Suhbattasqan Bella Orynbetova