TENGRINEWS: قىتايدا بٸلٸم العانىڭىزدى, سوڭعى كەزدەرٸ ٶنەر سالاسىندا تٷرلٸ جوبالار جاساپ جٷرگەنٸڭٸزدٸ بٸلەمٸز. بٸر كەزدەرٸ Facebook-تەگٸ جەكە پاراقشاڭىزدا "شەتەلدٸك مۋزىكالىق جوباعا قاتىسۋعا قازاقتىڭ قاي ەنشٸسٸن لايىق دەپ ويلايسىز?" دەپ كٶپشٸلٸك اراسىندا ساۋالناما دا جاساعان ەدٸڭٸز. ودان كەيٸن دە بٸرشاما جازبالارىڭىزدان ٷلكەن بٸر جاڭالىقتىڭ بولاتىنىن كٶپشٸلٸك سەزٸپ جٷردٸ. بۇل قىتايدا ٶتٸپ جاتقان I Am a Singer جوباسى تۋرالى وي قايدان, قالاي پايدا بولعان ەدٸ?
ەرتاي نٷسٸپجانوۆ: قىتايدا بٸلٸم الىپ جٷرگەن جىلدارى قىتايدىڭ كٶپتەگەن ٸرٸ كومپانييالارىندا, جۋرناليستيكا سالاسىنداعى سستV سيياقتى مەديا ورتالىقتارى مەن اگەنتتٸكتەردە تەجٸريبە جينادىم. سول جىلدارى-اق قازاقتى تانىتۋدىڭ تٷرلٸ تەتٸكتەرٸن قاراستىرىپ جٷرەتٸنمٸن. وقۋىمدى اياقتاپ, "قازاقستان" ۇتا-دا قىزمەت ٸستەپ جٷرگەن كەزٸم بولاتىن. ول 2014 جىلدىڭ قىسى ەدٸ. I Am a Singer جوباسىنىڭ 2-ماۋسىمى جٷرٸپ جاتقان كەز. تەلەفونىمداعى ارنايى باعدارلاما ارقىلى وسى جوبانى ٷزبەي كٶرٸپ جٷردٸم. شەبەر ۇيىمداستىرىلعان ەكەن. شارتتارتى دا ٶتە قىزىقتى, سوڭىنا دەيٸن ٷزبەي كٶردٸم. "وسىندا قازاقتىڭ بٸر ەنشٸسٸ شىقسا عوي" دەگەن ارمان كەۋدەمدە "بۇرق" ەتە قالدى. ول تۋرالى كٶپتەگەن دوستارىما ايتىپ جٷردٸم.
© Instagram.com/asspankz
كٶپ ۇزاتپاي ينتەرنەتتەن ۇيىمداستىرۋشىلارىن تاۋىپ, تەلەارناعا دا, جەكەلەگەن ادامدارعا دا وي-ٶتٸنٸشٸمدٸ ايتىپ حات جازدىم. بٸراق قىتايداعى ميلليارد حالىقتى ايتپاعاندا, مەن سيياقتى ەلەمنٸڭ ەر بۇرىشىنان قانشاما ٶتٸنٸشتەر كەلەدٸ? جاۋاپ بولار دەگەن ٷمٸتپەن ۇزاق كٷتتٸم, بٸراق حابار كەلمەدٸ. مەيلٸ ول قانداي نەتيجە بەرمەسٸن, باستاعان ەربٸر ٸسٸمدٸ سوڭىنا دەيٸن جەتكٸزۋ مەندە بۇرىننان قالىپتاسقان ەدەت. بٸرٸنشٸ تالپىنىسىم نەتيجەسٸز بولعانىمەن, ەرٸ قاراي جول ٸزدەۋٸمدٸ توقتاتقان جوقپىن. سەل كەيٸندەۋ قازاقستانداعى قىتاي ەلشٸلٸگٸندەگٸ قىتايلىق قىزمەتكەرلەرمەن دە كەزدەسٸپ, بۇل يدەيانىڭ ەكٸ ەل حالىقتارىنىڭ مەدەنيەتٸن تانىتۋدا ٶتە ٷلكەن رٶل اتقاراتىنىن جەتكٸزدٸم. ولار ويىمدى قولداعانىمەن, جوبانىڭ كوممەرتسييالىق سيپاتى بولعان سوڭ, جەكەلەگەن كومپانييالاردىڭ ٸسٸنە ارالاسا المايتىندىقتارىن ايتتى.
مەن جىل سايىن قىتايدا "شانحاي كينوفەستيۆالٸ" اياسىندا ٶتەتٸن "فيلم تٸلٸ, اۋدارما, دۋبلياج" تاقىرىبىنداعى حالىقارالىق سيمپوزيۋمنىڭ تۇراقتى مٷشەسٸمٸن. ونى قحر مەدەنيەت مينيسترلٸگٸ ۇيىمداستىرادى. وعان ەلەمنٸڭ 60-قا جۋىق مەملەكەتتەرٸنەن كينو ٶنەركەسٸبٸ سالاسىنان ەرتٷرلٸ ماماندار قاتىسادى. 2015 جىلعى شانحاي قالاسىندا ٶتكەن قورىتىندى وتىرىسقا قىتايدىڭ اقپارات جەنە مەدەنيەت ۆيتسە-مينيسترٸ دين ۆەي مىرزانىڭ ٶزٸ قاتىستى. سوندا مەن تٶرت ادامنىڭ بٸرٸ بولىپ بايانداما جاسادىم. ارتىنان ول كٸسٸنٸڭ ٶزٸ ارنايى كەلٸپ, «جاساعان بايانداماڭىز سەتتٸ بولدى دەپ» قولىمدى الىپ, قۇتتىقتادى. جەكەلەگەن كەزدەسۋلەر كەزٸندە قحر اقپارات مينيسترلٸگٸ, حالىقارالىق دەپارتامەنتتٸڭ باستىعى ما لي حانىممەن جولىعىپ, قازاق-قىتاي مەدەنيەتٸن دامىتاتىن جوبالار تۋرالى, ونىڭ ٸشٸندە I Am a Singer تەلەجوباسىنا قازاق ەنشٸسٸن قاتىستىرۋ ارقىلى ٷلكەن نەتيجەگە قول جەتكٸزە الاتىندىعىمىزدى ايتىپ, ٶتٸنٸش بٸلدٸردٸم. سول مەزەتتە-اق ول كٸسٸ مەنٸ ٶزٸنٸڭ ورىنباسارى جاڭ ميڭ دەگەن كٸسٸگە تابىستادى. كەيٸن مەن قازاقستانعا كەلگەننەن سوڭ ول كٸسٸمەن تۇراقتى بايلانىستا بولدىم. قىتايداعى ەڭ اۋقىمدى, كوممەرتسييالىق جوبا بولعان سوڭ بٸردەن شەشٸمٸن تابۋ قيىنعا سوقتى. ول كٸسٸ ارقىلى, تاعى بٸرنەشە ادامدارمەن بايلانىس جاساپ جٷردٸم. سٶيتٸپ جٷرگەندە تاعى بٸر جىل اياقتالدى. سوڭىندا ۇيىمداستىرۋشى تاراپتان ماعان قوڭىراۋ كەلدٸ. "بٸزدٸڭ جوباعا قىزىعۋشىلىق تانتىتقانىڭىزعا العىس بٸلدٸرەمٸز. بٸراق بٸزدٸڭ تالاپ جوعارى. حالقىمىزدىڭ تالعامى بيٸك" دەپ, تەلەفونداعى ادام ەڭگٸمەسٸن جىلى-جۇمساقتاي باستادى. "جاۋاپسىز قالدى دەمەسٸن" دەگەن ويمەن عانا حابارلاسىپ, "قۇتىلعىلارى" كەلگەنٸن بٸردەن تٷسٸندٸم. مۇنداي مٷمكٸندٸكتٸڭ ەندٸ قايتىپ بولمايتىنىن بٸلگەن سوڭ مەن دە ويىمدى بٷكپەسٸز ايتىم: "مەن سٸزدەردٸڭ شەشٸمدەرٸڭٸزدٸ مەنٸڭ وتانىم - قازاقستان دەگەن بٷكٸل بٸر مەملەكەتتٸ مەنسٸنبەۋشٸلٸك دەپ ەسەپتەيمٸن. بٸزگە ەش مٷمكٸندٸك بەرمەستەن جوباعا قاتىستىرعىلارىڭىز كەلمەيدٸ. دەمەك, جوبانىڭ باسقا دا يدەولوگيياسى بار. سەلەمدەمەمدٸ باسشىلارىڭىزعا جەتكٸزەرسٸز دەپ ٷمٸتتەنەمٸن" دەپ سٶزٸمدٸ اياقتادىم.
© instagram.com/kudaibergenov.dimash
2016 جىلدىڭ كٶكتەمٸ باستالدى. ۇيىمداستىرۋشىلارعا جاقىن جٷرگەن ادامدارعا تاعى دا حات جازا باستادىم. مەنٸڭ تاباندىلىعىما ريزا بولدى ما, ەلدە ۇيالدى ما ەكەن, ەيتەۋٸر كاستينگكە جولداما بەردٸ. قۋانىشىمدا شەك بولمادى. قازاق مەدەنيەتٸندە ٷلكەن بٸر سەنساتسييالىق سەرپٸلٸستٸڭ بولاتىنىن سول كەزدە-اق سەزٸندٸم. كٸمدٸ قاتىستىرامىن دەگەن سۇراققا جاۋاپ ٸزدەۋگە كٸرٸسٸپ كەتتٸم. كٶپتەگەن دوستارىممەن, مۋزىكانتتارمەن اقىلداستىم. ماقپال يسابەكوۆا, گاۋھار قاسپاقوۆا, مارجان اراپباەۆالارعا جوبا تۋرالى ايتىپ, قىزىعۋشىلىقتارىن بايقادىم. ايقىن, مەدينا سادۋاقاسوۆا, جانار دۇعالوۆا سيياقتى بٸرقاتار ەنشٸلەرگە بۇدان ەلدقايدا بۇرىنىراق حاباردار ەتتٸم. بۇل تۋرالى ۇسىنىستى ديماشقا العاش ەكەسٸ قانات ارقىلى جاسادىم. بٸراق كٶپشٸلٸگٸ بۇل كونكۋرستىڭ ماڭىزدىلىعىن اسا تٷسٸنبەدٸ, بەلگٸسٸز سەبەپتەرمەن بٸرازى باس تارتتى. بٸراق قۇداي تاعالا بۇل جوباعا قاتىسۋدى ديماشقا بۇيىرىپ تۇرىپتى. كٷزدە كاستينگكە اپاردىم. جوبانىڭ باس پروديۋسەرٸ, ەرٸ باس رەجيسسەرٸ حوڭ تاو مىرزا ديماشتىڭ ٶنەرٸنە دەگەن تاڭدانىسىن جاسىرمادى: "سٸزدٸڭ ەكٸ جىلدان بەرگٸ جاساعان زور ەڭبەگٸڭٸزگە ريزامىز, بٸزگە وسىنداي تالانتتى تانىستىرعانىڭىزعا قۋانىشتىمىز" دەپ العىسىن بٸلدٸرٸپ, كاستينگ ۋاقىتىنىڭ ەلٸ اياقتالماعانىن, ناقتى شەشٸمدٸ كەيٸندەۋ حابارلايتىنىن ايتىپ شىعارىپ سالدى. كٶپ ۇزاماي قۋانىشتى حابار الدىق.
TENGRINEWS: قازاقستاندا دا, الىس-جاقىن شەتەلدە تٷرلٸ بايقاۋلار, توك-شوۋلار از ەمەس. وسى كونكۋرس تۋرالى از-كەم ايتىپ بەرسەڭٸز, ەرەكشەلٸگٸ نەدە?
ە. نٷسٸپجانوۆ: بۇل كونكۋرستىڭ ماقساتى تالانتتاردى تانىتۋ ەمەس, كەرٸسٸنشە, حالىق الدىندا تالاي جىلدان بەرٸ ٶنەرٸن كٶرسەتٸپ جٷرگەن ەڭ تانىمال جۇلدىزدار اراسىنداعى بەسەكە. قاتىسۋشىلارعا ۇيىمداستىرۋشى تاراپ ٶزدەرٸ شاقىرتۋ جٸبەرەدٸ. جوبا شارتتارى جىلدا ٶزگەرٸپ وتىرادى. ونى ەر اينالىم باستالاردا نەمەسە اياقتالعاندا عانا رەسمي حابارلايدى. ەر اينالىمنىڭ جەڭٸمپازىن زالعا جينالعان 20-60 جاس ارالىعىنداعى 500 كٶرەرمەن انىقتايدى. ولار كەلەسٸ اينالىمعا قاتىسپايدى. ەر كٶرەرمەننٸڭ ٷش ەنشٸگە داۋىس بەرۋگە قۇقى بار. ەر اينالىمداعى ۇپاي سانى ەڭ از قاتىسۋشى جوبامەن قوشتاسىپ, ورنىن جاڭا بٸر ەنشٸ تولىقتىرىپ وتىرادى. وعان الدىڭعى ٷشتٸكتەن كٶرٸنۋ سيياقتى ٷلكەن تالاپتار قويىلادى. ول ٷدەدەن شىقپاسا, ونىڭ ورنىن تاعى بٸر ەنشٸ تولىقتىرادى. وسى ماۋسىمنىڭ ەندٸگٸ شارتتارى قانداي بولاتىنىن ۇيىمداستىرۋشى تاراپ قۇپييا ۇستايدى. باستى تالاپ - ەنشٸ كٶرەرمەننٸڭ جٷرەگٸن جاۋلاۋى, ەر جولى ەر قىرىنان, جاڭا ستيلدە, باسقا جانردا كٶرٸنۋٸ كەرەك. سول سەبەپٸ باسى-اياعى 14 اينالىمنان تۇراتىن جوبا سوڭىندا مٷلدەم باسقا ەنشٸلەرمەن جاڭارىپ, جەڭٸمپاز اتانۋى ەبدەن مٷمكٸن.
TENGRINEWS: بٸزدٸڭ بٸلۋٸمٸزشە, ديماش قىتاي تٸلٸن بٸلمەيدٸ. كونكۋرس تالاپتارىنا ساي كەلدٸ مە? قانداي تالاپتار قويىلدى?
ە. نٷسٸپجانوۆ: جوباعا دەيٸنگٸ بارلىق ۇيىمداستىرۋ جۇمىستارى مەن اۋدارمانى ٶزٸم جاسادىم. ديماشتىڭ قىتايشا سٶيلەۋٸ مٸندەت ەمەس, بٸراق قىتايشا ەن ايتۋى كەرەك بولادى. ەربٸر ەنشٸنٸڭ ۇيىمداستىرۋشى "حۋنان" تەلەارناسى تاعايىنداعان جەكە-جەكە اگەنتتەرٸ بولادى. قىتايدا تانىلعان ەنشٸ اراي ەكٸ تٸلدە ەركٸن سٶيلەگەندٸكتەن ونى ديماشقا اگەنت رەتٸندە شاقىرتتى. مۇندا ايتا كەتەتٸن بٸر جايت بار. ديماش كوكۋرس باستالعانعا دەيٸن قىتايدىڭ مىقتى مۋزىكانتتارىنىڭ بٸرٸ (1997 جىلى قازاقستاندا ٶتكەن "ازييا داۋىسى" فەستيۆالٸنە قاتىسقان) - لان تيەن يان مۇعالٸمنەن قىتايشا ەندەردٸ دۇرىس ورىنداۋ, ەسترادا جانرىنىڭ تالاپتارىن مەڭگەرۋ باعىتتارىندا ارنايى ساباقتار الدى. بۇل كونكۋرس داۋىس مٷمكٸندٸگٸن كٶرسەتەتٸن ەمەس, ەنشٸنٸڭ جان-جاقتىلىعىن, تٸپتٸ تٷرلٸ سۇحباتتار ارقىلى ەنشٸنٸڭ بٸلٸمدٸلٸگٸن سىنايتىن الاڭ ەكەنٸن ول كٸسٸ ٶز تەجٸريبەسٸ رەتٸندە بٶلٸستٸ. ەلبەتتە, باق سىناۋشى ديماش بولعاندىقتان, سوڭعى شەشٸمدٸ ٶزٸ قابىلداپ, قانداي ەن ورىندايتىنىن ٶزٸ بٸلەدٸ.
TENGRINEWS: بايقاۋعا قاتىستىرۋ بارىسىندا ۇيىمداستىرۋشىلىق جۇمىستاردىڭ ٸشٸندە ەڭ قيىنى نە بولدى?
ە. نٷسٸپجانوۆ: كونكۋرسقا جول ٸزدەگەن ەكٸ جىل ٸشٸندە وڭاي جۇمىس اتقارىلعان جوق. تالاي تابالدىرىقتار توزدىرىپ, ەسٸكتەردٸ قاعىپ جٷرٸپ, بٸرقاتار كەلٸسسٶزدەر جٷرگٸزٸپ جٷرٸپ, قۇدايدىڭ قالاۋىمەن جەتتٸم. بەيجٸڭ مەن شانحايعا وسى جۇمىستار ٷشٸن قانشاما رەت باردىم? كەزدەسۋ نەتيجەسٸز بولىپ تالاي رەت بوس قايتقان كەزدەرٸم بولدى. جوبا بارىسىندا, ديماشتىڭ قاتىساتىنى شەشٸلگەنگە دەيٸنگٸ قارجىلاي شىعىنداردىڭ بارلىعىن ٶزٸم كٶتەردٸم. دەمەۋشٸ ٸزدەپ سابىلعام جوق. ٶيتكەنٸ, جوبانىڭ قانشالىقتى ماڭىزدى ەكەنٸن ديماش ەفيرگە شىعىپ ەكٸ ەل حالقىن دٷر سٸلكٸنتكەنگە دەيٸن ەشكٸم تٷسٸنگەن جوق. باسقا ەمەس, اينالامداعى ادامداردىڭ ٶزٸ قاتارداعى بٸر كونكۋرس دەپ قابىلدادى. سوندىقتان دا بۇل راسىمەن دە ديماشتىڭ باعى دەپ ويلايمىن. "تەلەيٸڭ بار ەكەن" دەگەندٸ ديماشتىڭ ٶزٸ دە كٶپتەگەن قىتايلىق ەرٸپتەستەرٸنەن, ۇيىمداستىرۋشىلاردار ەستٸدٸ. ديماش ارقىلى ٶنەردە دە وسال ەمەس ەكەنٸمٸزدٸ قىتايعا دەلەلدەدٸك. سەبەبٸ, ٶزٸن قىتاي نارىعىندا مويىنداتقىسى كەلٸپ جٷرگەن قانشاما ەل بار?! بۇل كونكۋرسقا ەلەمدٸك دەڭگەيدە ٷلكەن سۇرىپتاۋلار جٷرەدٸ. جەتٸ قاتىسۋشىنىڭ قاتارىنا بٸر عانا شەتەلدٸك ەنشٸنٸ تاڭدالاتىن بولسا, ول مٷمكٸندٸك قازاققا بۇيىردى! قىتايدا العان بٸلٸمٸمدٸ ۇلتتىق مٷددە جولىندا يگٸلٸكتٸ ٸستەرمەن ۇشتاستىرۋ بۇرىننان كەلە جاتقان ازاماتتىق ارمانىم ەدٸ. تاريحي جاعدايدىڭ سەبەپكەرٸ بولعانىما ٶتە قۋانىشتىمىن. سول ارمانعا قول جەتكٸزٸپ, قازاقتىڭ اتىن جارتى ەلەمگە تانىتۋ باقىتىنا يە بولدىق.
TENGRINEWS: بيىلعى جىلعى بايقاۋ قاتىسۋشىلارى وسال ەمەس. ديماشتىڭ مٷمكٸندٸكتەرٸن قالاي باعالايسىز?
ە. نٷسٸپجانوۆ: يە, قىتاي ەنشٸلەرٸ بٸزگە بەيمەلٸم بولعانىمەن, ولار حىتاي حالقىنىڭ الدىندا ٶتە بەدەلدٸ, ميلليونداعان جانكٷيەرلەرٸ بار ەنشٸلەر. مىسالى, وسى جولى جاسى 60-تان اسقان گونكونگ تۋماسى, كانادالىق ەنشٸ دۋليشا (Teresa Carpio) قاتىسىپ جاتىر. ٶتە مىقتى ەنشٸ. لي ي لياننىڭ جاسى 51-دە. قىتايلار كٶپ ٷمٸت كٷتٸپ وتىرعان ەنشٸنٸڭ بٸرٸ. قازٸر ديماشتىڭ تالانتىنا تەنتٸ بولىپ جاتقان حالىقتىڭ قاراسى ٶتە كٶپ. ديماش قۇدايبەرگەننٸڭ اتى weibo ٸزدەۋ جٷيەسٸ بويىنشا بٸرٸنشٸ ورىندا كەلەدٸ. سايىستىڭ العاشقى كٷنٸ-اق 400 مىڭنان ارتىق ادام ٸزدەۋ سالعان. فوللوۋەر سانى دا ەندٸ ورىنداپ بٸتكەنشە 60 مىڭنان 120 مىڭعا جەكەن. الايدا قىتايدىڭ بٸرقاتار ەكسپەرتتەرٸ ەگەر ديماش وپەرالىق ەن ايتۋ ستيلٸن ٶزگەرتپەسە, كٶپ ۇزاققا بارمايدى دەگەن ويلارىن ايتىپ جاتتى. ەرينە, بٸرەۋدٸڭ الدىنا بٸرەۋ شىعىپ كٶرگەن جوق. بەرٸن باق پەن باپ شەشەدٸ, بٸر قۇدايدىڭ قالاۋى بٸلەدٸ. ەڭ باستىسى - ديماشتىڭ ٶز-ٶزٸنە سەنٸمٸ مىقتى. وسى بەتٸڭنەن تايما دەپ ٶزٸم دە كەڭەس بەردٸم. قالاي بولعاندا دا, "قازاقتىڭ ۇلى بەيگەگە تٷسٸپ جاتقاندا, كەز كەلگەن قازاق ٷيدە تاقىمىن قىسىپ", تٸلەۋٸن تٸلەپ وتىرعانى انىق! اللا جار بولسىن دەيمٸن!
TENGRINEWS: بۇل بايقاۋعا قازاقستان اتىنان تاعى كٸمنٸڭ قاتىسىپ, جٷلدە الۋ مٷمكٸندٸگٸ بار دەپ ويلايسىز?
ە. نٷسٸپجانوۆ: كەيبٸر دەرەككٶزدەرگە سٷيەنسەك, بۇل 5-ماۋسىم I Am a Singer جوباسىنىڭ سوڭعى ماۋسىمى. ديماشتى قاتىستىرۋ تۋرالى بٸر شەشٸمگە كەلمەس بۇرىن, كٶپ ويلاندىم. بٸر رەت بەرٸلەتٸن مٷمكٸندٸكتە قاتە تاڭداۋ جاساپ الماۋ كەرەك بولدى. I Am a Singer جوباسىنا جاسى 30-40-تان اسقاندار قاتىسىپ جاتقاندىقتان, ماعان ديماش بۇل ساحناعا تىم جاستاۋ بولىپ كٶرٸندٸ, بٸر كەزدەرٸ. ەگەر گاۋھار قاسپاقوۆا كٶپتەگەن تالاپتاردى ورىنداسا, وسى جوبادا توپ جارادى دەگەن دە ٷمٸت بولدى. ٶكٸنٸشكە وراي, باسقا كٶپ ەشكٸمدٸ ەلەستەتە المادىم. ٶيتكەنٸ, بٸزدٸڭ ەسترادا توي-تومالاق دەڭگەيٸنە تٷسٸپ كەتكەنٸن مويىنداۋىمىز كەرەك...
سۇحباتتاسقان بەللا ورىنبەتوۆا
