Dihan Qamzabekuly: Latyn qarpindegi álipbidiń sońǵy jobasy - aldyńǵysynan kósh ilgeri

Dihan Qamzabekuly: Latyn qarpindegi álipbidiń sońǵy jobasy - aldyńǵysynan kósh ilgeri

Latyn qarpindegi álipbidiń jańa jobasyna ǵalymdar, bilim salasynyń azamattary oń kózben qarai otyryp, tyń nusqa áli de óziniń damý barysynda taǵy bir naqtylanady degen senimde. Lev Gýmilev atyndaǵy Eýraziia ulttyq ýniversitetiniń prorektory, alashtanýshy ǵalym Dihan Qamzabekuly latyn qarpindegi álipbidiń sońǵy jobasyna osyndai pikir bildirdi, dep habarlaidy «QazAqparat» tilshisi.

Diqan Qamzabekuly óz sózinde latyn qarpine nemese qazaq qarpiniń latyn nusqasyna kóshý týraly ideia 1992 jyldan beri kóterilgenin tilge tiek etedi. Ideia qoǵamda ziialylardyń arasynda keń aýqymda saraptalyp, baiyptalyp, búginge deiin jetip otyr.

«Elbasynyń «Qazaqstan-2050» strategiiasynda naqty belgilenip, qai jyldarda kóshetinimiz aitylǵan kezde ziialylardyń bir serpilgeni ras. Parlamentte usynylǵan alǵashqy nusqa halyqtyń arasynda kóp talqylandy. Ol nusqada álipbi klaviatýradan shyqpai qalǵan. Sheteldiń tájiribesi negizge alǵanǵanymen, bizdiń qazaqtyń myńdaǵan jylǵy qalyptasqan dástúri, sózder men dybystarynyń bailanysy, olardyń bailanysynan týyndaityn ereksheligi bar», - deidi Dihan Qamzabekuly.

Ǵalymnyń aitýynsha, bizdiń sanamyzda qazirgi tańda úsh qariptiń taitalasy júrip jatyr.

«Birinshisi - latyn qarpi, ekinshisi - kirill qarpi, úshinshisi - kirilldiń negizinde jasalǵan qazirgi qoldanystaǵy qazaq qarpi. Jańadan usynylyp jatqan nusqa aldyńǵysymen salystyrǵanda kósh ilgeri. Buny qoǵam qai turǵydan qabyldaidy? Árine, qazaqtyń óziniń dybystyq erekshelikke ie qaripteri bar. Soǵan laiyqtap jazýǵa myna qarip yńǵaily eken. Biraq, bul da áli óziniń qoldanysyna deiin, óziniń praktikalyq barysynda naqtylyǵyn tabar degen oidamyz. Mysaly, «ý» árpiniń jańa nusqada jazylýyn jas býyn qalai qabyldaidy degendei suraq týyp qalýy múmkin. Al tutastai alǵanda bul úlken ilgerileýshilik», - deidi ol.

Sonymen qatar, Dihan Qamzabekuly kez kelgen qarip óziniń paida bolýynda birneshe kezeńderden ótkenin, álipbidiń birden 100 paiyz qabyldanyp, tájiribege enip ketý jaǵdaiy óte sirek kezdesetin qubylys ekenin aitady.

«Bizdiń tutynyp júrgen kirill qarpine birneshe ózgerister jasalǵan. Iaǵni, bunyń barlyǵy da tabiǵi protsess. Álipbidiń qalyptasý jolynda eshqandai kereǵarlyq izdeýge bolmaidy. Bul halyqtyń qabyldaýymen tańbanyń damýyndaǵy ózindik bir úderis. Biz qazir jańa yqpaldastyq dáýirinde otyrmyz. Osy turǵyda kóz zerdemiz, aqyl zerdemiz, oi-túsinigimiz, parasatymyz bizdi ornyqty ári ortaq sheshimge jeteler degen pikirdemin. Kúni keshe Elbasynyń aldynda talqylanǵan joba halyqtyń kóńilinen shyǵyp, óziniń damý barysynda taǵy da bir naqtylanady degen oidamyz. Al endi buny qabyldaý, júrgizý árine, qoǵamnyń óziniń biligine, tájiribesine bailanysty. Sondyqtan, biz ǵylymi jurtshylyq, bilim salasynyń azamattary bul nusqaǵa oń kózben qarap otyrmyz», - dep túidi Dihan Qamzabekuly.