Foto: inform.kz
Qazaqstanda 732 myńnan astam múgedektigi bar adam tirkelgen. Sonyń shamamen 15 paiyzy — balalar. Erekshe qajettiligi bar búldirshinderdiń sany artyp otyrǵan tusta, olardy emdeý, ońaltý jáne damytýǵa arnalǵan qyzmetterdiń qoljetimdiligi men baǵasy qoǵam úshin ózekti máselege ainalyp otyr. Osy rette Ult.kz tilshisi máselege tereńirek úńilip, sheshilý joly nede ekenin qarastyryp kórdi.«Bir saǵatta balamdy sóiletip jibere me?»
Anar Mustafinovanyń balasyna bastapqyda ZPRR, iaǵni sóileý men túsiniginiń tejelýi diagnozy qoiylǵan. 2022 jyldan beri ol balasyn túrli korrektsiialyq ortalyqtar men mamandarǵa aparyp, em-dom izdep júr. Aitýynsha, erekshe qajettiligi bar balalardyń ata-analary jinalatyn chattarǵa qosylyp, basqa analar usynǵan túrli dárigerlerge júginip júr. Anar hanymnyń sózinshe, ZPRR, aýtizm, DTsP siiaqty diagnozdarmen jumys isteitin mamandardyń qyzmet quny birizdi emes ári kóbine tym joǵary.
«Qol qýsyryp otyrǵansha, ýaqyt ótkizip almaiyn dep nevrologtarǵa úmitińdi arqalap barasyń. Bir baiqaǵanym, osy ZPRR, aýtizm, DTsP siiaqty balalardy qaraityn dárigerler qabyldaýyna ártúrli baǵa qoiady eken. Ózderin integrativ nevrologpyn dep aitatyndardyń baǵasy 50 myń teńgeden bastalyp, sheksiz jalǵasa beredi. Aldymen ártúrli analizderge jiberedi, ol analizderdiń ózine 100 myń teńge ainalasynda aqsha ketedi. Barǵan soń taǵy 100 myń teńgeden asatyn somaǵa dári-dármekter jazyp beredi», — degen Anar Mustafinova Reseiden kelgen bir dárigerdiń 15 minýttyq qabyldaýy úshin tipti 200 dollar alǵanyn aitady.
Dáriger emdeý josparyn Google Disk-ten oqisyz dep shyǵaryp salǵan.
«Men qatty tańǵaldym. Jaraidy, men kompiýterdi búge-shigesine deiin meńgergen adammyn, al onyń tilin bilmeitinder qaitpek? Ózi miy ashyp júrgen ananyń odan saiyn miyn ashytady», — dep otyr ol.
Keiin álgi maman Almatyda ortalyq ashyp, 10 kúndik intensiv emdeý kýrsyn usynǵan. Onyń quny 600 myń teńgeden 1,2 million teńgege deiin jetken.
Anar hanym mundai baǵalardyń qalai qalyptasatyny túsiniksiz ekenin aitady.
«Árine, barý-barmaý árkimniń óz erkinde. Biraq balań osyndai kúide júrgende, qol qýsyryp otyra almaisyń, ishtei «qolymnan kelgenin istei almai jatyrmyn», «balamnan aiadym» degen oi maza bermeidi. Sodan qaryzdanyp-qaýǵalanyp, aitqan somasyna kelisesiń», — dedi ol.
Sonymen qatar korrektsiialyq ortalyqtar men jeke mamandardyń da qyzmet quny aitarlyqtai qymbattaǵan. Máselen, AVA-terapiia mamandarynyń bir saǵattyq qabyldaýy 25 myń teńgeden bastalady.
«Ol bir saǵatta balamdy sóiletip jibere me? Taǵy sol aspannan alǵan baǵa», — dep keiipkerimiz nazyn jetkizdi.
Foto:otpannews.kz
Odan bólek, sońǵy ýaqytta ózin osteopat dep tanystyratyn mamandar kóbeigen. Áleýmettik jelilerde olar aýtizm, ZPRR, DTsP siiaqty diagnozdardy emdeimiz dep jarnama jasaidy. Alaida emdeý ádisteri túsiniksiz, al qabyldaý quny 20 myń teńgeden joǵary.Suhbattasymyz erekshe qajettiligi bar balalarmen jumys isteitin jekemenshik dárigerler men korrektsiialyq ortalyqtardyń baǵa saiasatyna qatysty suraqtardyń kóp ekenin aitady.
«Jekemenshik dárigerler men korrektsiialyq ortalyq mamandary bul baǵany qaidan alady? Bul nege negizdelgen? Muny qadaǵalaityn organdar bar ma? », — dedi ol.
«Máseleni sheshýdiń jalǵyz joly — memlekettiń bul saladaǵy úlesin arttyrý»
Osy másele tóńireginde tilshimiz Májilis depýtaty, zańger Abzal Quspannyń pikirin bildi.
Depýtattyń aitýynsha, memleket tek óz tarapynan kórsetiletin qyzmetterdiń ǵana baǵasyn rettei alady. Al jekemenshik sektorda kórsetiletin qyzmetterge tikelei aralasýǵa zań júzinde múmkindik joq.
Foto: Ashyq derekkózden
«Eger bul memlekettik qyzmet bolsa, tólenetin qarajattyń shekti mólsherin belgileýge bolady. Al jeke sektordaǵy qyzmetterge memleket baǵa qoiyp, shekteý engize almaidy. Mysaly, advokattardyń gonoraryn shektei almaimyz ǵoi. Bul da soǵan uqsas jaǵdai», — dedi Abzal Quspan.
Onyń aitýynsha, máseleni sheshýdiń jalǵyz joly — memlekettiń bul saladaǵy úlesin arttyrý. Ol úshin jergilikti atqarýshy organdar men ortalyq ýákiletti ministrlikter arqyly áleýmettik baǵdarlamalardy keńeitip, biýdjetten bólinetin qarajat kólemin ulǵaitý qajet.
«Bul salada memlekettiń qatysýyn kúsheitý kerek. Biraq ol shyǵynsyz júzege aspaidy. Biýdjettiń shyǵys bóligin arttyrý úshin aldymen kiris bóligin kóbeitý qajet», — deidi depýtat.
Abzal Quspan naryqtyq ekonomika jaǵdaiynda kez kelgen kásiptiń baǵasyn naryq qalyptastyratynyn atap ótti. Sondyqtan jekemenshik mamandar men ortalyqtardyń tabysyna tikelei shekteý qoiý múmkin emes.
«Olarǵa «mynadan artyq tabys tappańyz» dep aita almaimyz. Naryqtyń óz zańdylyǵy bar. Meniń aitpaǵym — osy naryqta memlekettiń qatysýy kúsheiýi tiis», — dep túiindedi ol.
«Bul máseleni kóp maman tereń túsine bermeidi»
Májilis minberinde múgedektigi bar adamdardyń máselesin jii kóterip júrgen depýtat Kenjeǵul Seiitjan bul salada júieli jumys pen ózara úilesimniń mańyzyna toqtaldy.
Foto: stan.kz
Depýtattyń aitýynsha, erekshe qajettiligi bar balalarmen jumys isteý tásilderin barlyq maman birdei tolyq túsine bermeidi. Sonymen qatar salalyq ministrlikter arasynda da belgili bir deńgeide úilesimsizdik bar.
«Bul máseleni kóp maman tereń túsine bermeidi, qalai jumys isteý keregin de naqty bilmeidi. Densaýlyq saqtaý ministrligi men Oqý-aǵartý ministrliginiń arasynda da keibir túsinbeýshilikter baiqalady. Alaida qazir bul jaǵdai birtindep rettelip keledi», — dedi Kenjeǵul Seiitjan.
Onyń aitýynsha, Oqý-aǵartý ministrligine Juldyz Dosbergenqyzynyń kelýimen atalǵan baǵyttaǵy jumystar jandanyp, júieleý bastalǵan.
«Barlyǵy aqyryndap ornyna keledi dep oilaimyn. Eger ata-analarmen de, basqarmalarmen de birlesip jumys istesek, másele kezeń-kezeńimen sheshiledi», — deidi depýtat.
Kenjeǵul Seiitjan inkliýzivti bilim berý men logopediialyq qyzmetterdiń qoljetimdiligine erekshe nazar aýdaratynyn da atap ótti.
«Ásirese inkliýzivti bilim berý men logopedterge qatysty másele meniń jeke baqylaýymda. Sondyqtan bul baǵytta aldaǵy ýaqytta oń ózgerister bolady dep senemin», — dep túiindedi ol.
Erekshe qajettiligi bar balalardy emdeý men ońaltý máselesi — bir ǵana otbasynyń emes, búkil qoǵamnyń ortaq jaýapkershiligi. Bir jaǵynan, naryqtyq qatynastar jaǵdaiynda jekemenshik sektordyń baǵa saiasatyn shekteý múmkin emes. Ekinshi jaǵynan, qymbat qyzmetter ata-analardy qarjylyq jáne psihologiialyq turǵyda tyǵyryqqa tirep otyr.
Depýtattar aitqandai, bul túitkildi sheshýdiń basty joly — memlekettiń salaǵa qatysýyn kúsheitip, áleýmettik baǵdarlamalardy keńeitý, inkliýzivti bilim men korrektsiialyq qyzmetterdiń qoljetimdiligin arttyrý. Sonymen qatar salalyq ministrlikter arasyndaǵy úilesimdi jumysty jolǵa qoiý, mamandardyń biliktiligin arttyrý jáne júieli baqylaýdy kúsheitý de asa mańyzdy.
Al ázirge erekshe qajettiligi bar balalardyń ata-analary úshin eń aýyr salmaq — úmit pen kúmánniń, jaýapkershilik pen múmkindiktiń arasyndaǵy tańdaýdy jalǵyz arqalaý bolyp otyr.
