Darhan Myńbai: Abdýlla Rozybaqiev óz qyzmetin abyroimen atqara bildi

Darhan Myńbai: Abdýlla Rozybaqiev óz qyzmetin abyroimen atqara bildi

Barsha qazaqstandyq qoldap, iske asyrýǵa bilek sybana kirisip ketken «Rýhani jańǵyrý» baǵdarlamasy aiasynda iske asyrylatyn jumystardyń ishinde erekshesi, Elbasymyz aitqandai, ózińniń birtutas uly ulttyń perzenti ekenińdi tanytatyn is-sharalar. Qazirgi jahandanǵan zamanda mádenietterdiń, ulttardyń jaqyndasýy da ýaqytqa sai ushqyrlyqpen júzege asýda. Qazir shyn máninde de atanyń balasy emes, adamnyń balasy bolatyn zaman. Biz tarihta bolǵan tulǵalardy da, qazirgi zamandastarymyzdy da árkimniń jeke basynyń eldi órkendetýge qosqan úlesine qarai baǵalaityn biikke jettik.

Osy rette Almatyda, «Rýhani jańǵyrý» baǵdarlamasyn iske asyrý sheńberinde Qazaqstannyń memleket jáne qoǵam qairatkeri Abdýlla Rozybaqievtiń 120 jyldyǵyna arnalyp ótken saltanatty jiynnyń taǵylymdyq máni zor ekendigi sózsiz. Uiǵyrlardyń respýblikalyq etnomádeni ortalyǵy uiymdastyrǵan bul jiynǵa Qazaqstan halqy Assambleiasy Tóraǵasynyń orynbasary Darhan Myńbai qatysyp, jinalǵandar aldynda sóz sóiledi.

«Elbasymyz N.Á.Nazarbaevtyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhani jańǵyrý» maqalasynda  atalyp ótkendei, biz dástúrlerimizdi damytyp, qundylyqtarymyzdy, Táýelsizdik jetistikterin saqtaýymyz kerek. Bul úshin bizge qýatty rýhani kúsh qajet.  Qazirgi  zamanaýi qazaqstandyq qoǵamda óz elimizdiń ótkenine, tarihyna, jekelegen tulǵalarǵa nemketti qaraý bolmaýy kerek. Osy rette, bizdiń búgingi jiynymyzdyń máni óte zor», - dep atap kórsetti óz sózinde Tóraǵanyń orynbasary. - Abdýlla Rozybaqiev el basshylyǵy tarapynan senip tapsyrylǵan kez-kelgen  qyzmetti abyroimen atqara bildi. Alaida Keńes ókimetiniń salqynymen óziniń pikirles áriptestermen qatar eli men jeri úshin janyn pida etti».

Is-sharaǵa sondai-aq Qazaqstan uiǵyrlary respýblikalyq etnomádeni ortalyǵynyń tóraǵasy, Qazaqstan Respýblikasy Parlamenti Májilisiniń depýtaty Sh.Nýrýmov,  Qazaqstan káristeri qaýymdastyǵynyń prezidenti, Parlament Májilisiniń depýtaty R.Kim, «Vainah» Qazaqstan sheshenderi men ingýshtary qaýymdastyǵynyń teń tóraǵasy, Parlament Májilisiniń depýtaty A.Mýradov, Almaty qalasy Ishki saiasat basqarmasynyń basshysy N.Sydyqov, etnomádeni birlestikterdiń tóraǵalary, jastar jáne qala turǵyndary qatysty.

Jiynda búgingi Táýelsizdik biigine baǵyttalǵan ǵasyrlar kóshinde elimiz san taram jolmen júrip ótkeni aityldy. Bul uly kóshte el bolashaǵy úshin sharq uryp sabylǵan, biik murat, adal maqsaty úshin qurban bolǵan jandar az emes. Solardyń biri – Abdýlla Rozybaqiev.

Kózi ashyq, kókiregi oiaý adamǵa Abdýlla Rozybaqievtiń kim ekendigin, onyń Qazaqstan tarihynda alatyn orny týraly aityp jatý artyq bolar. Dei turǵanmen de, qazirgi aqparattar aǵynynyń kóptiginen, el tarihyn tereń bile bermeitinderge onyń – elimizge adal qyzmet etken perzentterdiń biri bolǵanyn aitý paryz.  Qazaq jerinde erkindik ornatyp, ózin-ózi basqaratyn memleket qurý úshin kúresken ziialy qaýymnyń ókili. Oraz Jandosov, Toqash Bokin, Pavel Vinogradov, Magazy Masanchi jáne basqa da qoǵam qairatkerlerimen birge Abdýlla Rozybaqiev te saiasi ómirge qyzý qatysqan HH ǵasyr qairatkerleriniń qatarynda.

Tarihi derekterge qarap otyrsaq, Jetisý jerinde Keńes ókimetin ornatý jolyndaǵy kúreske belsene aralasqan ol Járkentte revoliýtsiialyq komitettiń múshesi retinde jańa ómir jarshysy bolyp, basmashylarǵa qarsy kúreste  erjúrektigimen tanylǵan eken.

Ol 1925-27 jyldarda Máskeýde kommýnistik ýniversitette bilim alyp qaitqan soń, Qyzylorda okrýgtik komitetiniń birinshi hatshysy bolyp taǵaiyndalady. Odan keiingi jyldarda ol Shyǵys Qazaqstan oblysynyń Pavlodar aýdandyq (keiin okrýgtik) partiia komitetiniń hatshysy,   Qazaqstan kompartiiasy ortalyq komitetiniń  baspasóz jáne baspa bólimi meńgerýshisiniń orynbasary   qyzmetterin atqarady.

A.Rozybaqiev – ózi shyqqan uiǵyr etnosynyń ǵana emes, Qazaqstandy meken­deitin kóp ulttardyń  bostandyǵy, teńdigi úshin kúresken revoliýtsioner, barsha halyqqa ortaq qairatker. Estelikterge súiensek, ardagerler – onyń ezilgen tap ókilderin birdei kórgen, báriniń de  aýyr turmys-taǵdyryna jú­regi syzdap, jany ashyǵan interna­tsionalist bolǵanyn eske alady.

Jiynda aitylǵan estelikterde A.Rozybaqievtiń qairatkerligine qosa adami qasietteri sóz bolyp, Jambyl atyndaǵy  Qazaq  memlekettik  filormoniiasynyń úlken simfoniialyq orkestriniń oryndaýynda  Q.Ǵojamiiarovtyń    «A.Rozybaqievty eske alý» atty  simfoniiasy oryndaldy. Sh.Shavaevtyń  qairatker ómiri arqaý bolǵan  «5 áiip» atty  dramasynan  kórinis  qoiylyp,   aqyndar oǵan arnaǵan jyrlaryn oqydy.

Keshtiń Almatydaǵy A.Rozybaqiev atyndaǵy  №153 mektep-gimnaziia oqýshylarynan quralǵan hordyń oryndaýynda «Qazaqstan» ánimen aiaqtalýynyń simvolikalyq máni bar. Keńes ókimetin ornatý úshin kúreskender, sol zamanda adal eńbek etkenderdiń túpki maqsaty – otanymyz Qazaqstannyń  táýelsizdigi men órkendeýi bolatyn. Ol armanǵa qurban bolǵan qairatkerlerdiń urpaǵy jetip otyr.

Al Almaty qalasyndaǵy A.Rozybaqiev esimi berilgen kóshe men mektep tarihi tulǵanyń halyq esinde ekendiginiń belgisi.