Qazaq tili grafikasynyń latyn álipbiine kóshýi tilimizdiń ári qarai jańǵyrýyna jaqsy yqpal etedi. Mundai pikirdi A.Baitursynuly atyndaǵy Til bilimi institýtynyń Til tarihy jáne dialektologiia bóliminiń aǵa ǵylymi qyzmetkeri Dana Pashan bildirdi, dep habarlaidy QazAqparat.
«Qazaq tili grafikasynyń latyn álipbiine kóshýi tilimizdiń ári qarai jańǵyrýyna jaqsy yqpal eteri sózsiz. Sebebi, latyn álipbiine kóshý arqyly biz ulttyq sanamyzdy orys tiline degen táýeldilikten bosatamyz, qaita jańǵyrtamyz. Sondyqtan memlekettik tildiń latyn álipbiine kóshýin qoldaý qajet. Elbasymyz «Bolashaqqa baǵdar: rýhani jańǵyrý» maqalasynda: «Men qazaqstandyqtardyń eshqashan buljymaityn eki erejeni túsinip, baiybyna barǵanyn qalaimyn. Birinshisi – ulttyq kod, ulttyq mádeniet saqtalmasa, eshqandai jańǵyrý bolmaidy. Ekinshisi – alǵa basý úshin ulttyń damýyna kedergi bolatyn ótkenniń kertartpa tustarynan bas tartý kerek», - degen bolatyn. Bul jolda latyn álipbiine kóshý – tiimdi áreket. Ol bizdiń ulttyq kodymyzdy saqtap, ult retinde damýymyzǵa jol ashady. Bul máseleni kóterý – Prezidentimizdiń kóregendigin tanytady», - dedi aǵa ǵylymi qyzmetker.
Osy oraida ol «Ne úshin latyn árpine kóshýimiz kerek?» degen saýalǵa jaýap berýge tyrysty.
«Endi «Ne úshin latyn árpine kóshýimiz kerek?» degen saýalǵa jaýap izder bolsaq, latyn jazýy qazaqqa burynnan tanys. Qytai ieroglifteri, arab jazýy siiaqty qiyndyq týyndatpaidy. Qoldanysqa ońai, jazýǵa qolaily, igerýge yńǵaily. Sonymen qatar, jaratylystaný ǵylymdarynda da onyń qoldanysta yńǵailylyǵy tájiribe júzinde kórinis taýyp otyr. Bul álipbi aqparattyq-tehnologiialar salasyn da ary qarai damytýǵa septigin tigizeri sózsiz», - dedi ol.
Dana Pashan latyn álipbiin qoldanýdyń taǵy bir utymdy tusy - shetelde júrgen qandastarymyzdyń qazaq jerindegi barlyq jańalyqtan habardar bolyp, túsinip otyratyndyǵyn aitady.
«Sebebi, shetelde turatyn qazaqtardyń basym bóligi latyn álipbii negizin paidalanady. Latyn álipbii ozyq tehnika men kompiýter tilin meńgerýge jol ashady degennen bólek, memlekettik tildiń qoldanylý aiasyn keńeitedi. Bul bastama, shynymen, elimizdiń álemniń damyǵan 30 eliniń qataryna ený jolyna ashylar esik bolar dep oilaimyn», - dedi ǵalym.
Onyń atap ótýinshe, latyn álipbii - túrki halyqtaryna ortaq álipbi.
«Túrkiia, Ázerbaijan, Túrkimenstan, Ózbekstan latynǵa kóship ketkeni belgili. Osy joldy jalǵai otyryp, túrki halqyna ortaq álipbidi paidalanymyz. Ol bizdiń túbi bir túrki tiliniń tazalyǵyn, bailanysyn saqtaýǵa septigi tiedi. Sonymen qatar, álemdik ǵylym men tehnologiiany, ekonomikany igerý úshin aǵylshyn tilin úirenip kelemiz. Latyn álippesi sol tildi igerýge negiz, tiimdi alǵyshart bolary sózsiz. Halyqaralyq terminologiiany alyńyz, nemese meditsina men basqa ǵylymdar tili kóbinese latynsha jazylady. Latynnyń bizge bererin qoryta aitar bolsaq: Qazaqstan álemdik aqparattyq keńistikke erkin bolady; qazirgi álipbidegi 42 árip 32-ge qysqarady, meńgerý ońai bolady; túrki álemimen Qazaqstannyń bailanysy kúsheiedi; Qazaq diasporalarymen bailanys artady; kirme áripterden arylyp, kirme sózder qazaq tiliniń áýezine ikemdelip jazylady; qazirgi qazaq tiliniń qosamjar orfografiiasy men orfoepiiasynyń problemasyn sheship, ulttyq sipattaǵy jazý júiesin qalyptastyramyz. Endi, latyn álipbiine aýysqan kezdegi alǵashqy kezde bolatyn teńsizdikterdiń biri - aqparattar teńsizdigi. Eki grafikadaǵy derekterdiń kólemi turǵysynan ártúrli bolýyna bailanysty. Kirill álipbiinde material kóp. Latynnegizdi aqparattyń azdyǵy. latynmen jazý bir ýaqytta bola qalmaidy. Birinshi kezekte eń mańyzdy kitaptar latynmen beriledi», - dedi Dana Pashan.
