قازاق تٸلٸ گرافيكاسىنىڭ لاتىن ەلٸپبيٸنە كٶشۋٸ تٸلٸمٸزدٸڭ ەرٸ قاراي جاڭعىرۋىنا جاقسى ىقپال ەتەدٸ. مۇنداي پٸكٸردٸ ا.بايتۇرسىنۇلى اتىنداعى تٸل بٸلٸمٸ ينستيتۋتىنىڭ تٸل تاريحى جەنە ديالەكتولوگييا بٶلٸمٸنٸڭ اعا عىلىمي قىزمەتكەرٸ دانا پاشان بٸلدٸردٸ, دەپ حابارلايدى قازاقپارات.
«قازاق تٸلٸ گرافيكاسىنىڭ لاتىن ەلٸپبيٸنە كٶشۋٸ تٸلٸمٸزدٸڭ ەرٸ قاراي جاڭعىرۋىنا جاقسى ىقپال ەتەرٸ سٶزسٸز. سەبەبٸ, لاتىن ەلٸپبيٸنە كٶشۋ ارقىلى بٸز ۇلتتىق سانامىزدى ورىس تٸلٸنە دەگەن تەۋەلدٸلٸكتەن بوساتامىز, قايتا جاڭعىرتامىز. سوندىقتان مەملەكەتتٸك تٸلدٸڭ لاتىن ەلٸپبيٸنە كٶشۋٸن قولداۋ قاجەت. ەلباسىمىز «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» ماقالاسىندا: «مەن قازاقستاندىقتاردىڭ ەشقاشان بۇلجىمايتىن ەكٸ ەرەجەنٸ تٷسٸنٸپ, بايىبىنا بارعانىن قالايمىن. بٸرٸنشٸسٸ – ۇلتتىق كود, ۇلتتىق مەدەنيەت ساقتالماسا, ەشقانداي جاڭعىرۋ بولمايدى. ەكٸنشٸسٸ – العا باسۋ ٷشٸن ۇلتتىڭ دامۋىنا كەدەرگٸ بولاتىن ٶتكەننٸڭ كەرتارتپا تۇستارىنان باس تارتۋ كەرەك», - دەگەن بولاتىن. بۇل جولدا لاتىن ەلٸپبيٸنە كٶشۋ – تيٸمدٸ ەرەكەت. ول بٸزدٸڭ ۇلتتىق كودىمىزدى ساقتاپ, ۇلت رەتٸندە دامۋىمىزعا جول اشادى. بۇل مەسەلەنٸ كٶتەرۋ – پرەزيدەنتٸمٸزدٸڭ كٶرەگەندٸگٸن تانىتادى», - دەدٸ اعا عىلىمي قىزمەتكەر.
وسى ورايدا ول «نە ٷشٸن لاتىن ەرپٸنە كٶشۋٸمٸز كەرەك?» دەگەن ساۋالعا جاۋاپ بەرۋگە تىرىستى.
«ەندٸ «نە ٷشٸن لاتىن ەرپٸنە كٶشۋٸمٸز كەرەك?» دەگەن ساۋالعا جاۋاپ ٸزدەر بولساق, لاتىن جازۋى قازاققا بۇرىننان تانىس. قىتاي يەروگليفتەرٸ, اراب جازۋى سيياقتى قيىندىق تۋىنداتپايدى. قولدانىسقا وڭاي, جازۋعا قولايلى, يگەرۋگە ىڭعايلى. سونىمەن قاتار, جاراتىلىستانۋ عىلىمدارىندا دا ونىڭ قولدانىستا ىڭعايلىلىعى تەجٸريبە جٷزٸندە كٶرٸنٸس تاۋىپ وتىر. بۇل ەلٸپبي اقپاراتتىق-تەحنولوگييالار سالاسىن دا ارى قاراي دامىتۋعا سەپتٸگٸن تيگٸزەرٸ سٶزسٸز», - دەدٸ ول.
دانا پاشان لاتىن ەلٸپبيٸن قولدانۋدىڭ تاعى بٸر ۇتىمدى تۇسى - شەتەلدە جٷرگەن قانداستارىمىزدىڭ قازاق جەرٸندەگٸ بارلىق جاڭالىقتان حاباردار بولىپ, تٷسٸنٸپ وتىراتىندىعىن ايتادى.
«سەبەبٸ, شەتەلدە تۇراتىن قازاقتاردىڭ باسىم بٶلٸگٸ لاتىن ەلٸپبيٸ نەگٸزٸن پايدالانادى. لاتىن ەلٸپبيٸ وزىق تەحنيكا مەن كومپيۋتەر تٸلٸن مەڭگەرۋگە جول اشادى دەگەننەن بٶلەك, مەملەكەتتٸك تٸلدٸڭ قولدانىلۋ اياسىن كەڭەيتەدٸ. بۇل باستاما, شىنىمەن, ەلٸمٸزدٸڭ ەلەمنٸڭ دامىعان 30 ەلٸنٸڭ قاتارىنا ەنۋ جولىنا اشىلار ەسٸك بولار دەپ ويلايمىن», - دەدٸ عالىم.
ونىڭ اتاپ ٶتۋٸنشە, لاتىن ەلٸپبيٸ - تٷركٸ حالىقتارىنا ورتاق ەلٸپبي.
«تٷركييا, ەزەربايجان, تٷركٸمەنستان, ٶزبەكستان لاتىنعا كٶشٸپ كەتكەنٸ بەلگٸلٸ. وسى جولدى جالعاي وتىرىپ, تٷركٸ حالقىنا ورتاق ەلٸپبيدٸ پايدالانىمىز. ول بٸزدٸڭ تٷبٸ بٸر تٷركٸ تٸلٸنٸڭ تازالىعىن, بايلانىسىن ساقتاۋعا سەپتٸگٸ تيەدٸ. سونىمەن قاتار, ەلەمدٸك عىلىم مەن تەحنولوگييانى, ەكونوميكانى يگەرۋ ٷشٸن اعىلشىن تٸلٸن ٷيرەنٸپ كەلەمٸز. لاتىن ەلٸپپەسٸ سول تٸلدٸ يگەرۋگە نەگٸز, تيٸمدٸ العىشارت بولارى سٶزسٸز. حالىقارالىق تەرمينولوگييانى الىڭىز, نەمەسە مەديتسينا مەن باسقا عىلىمدار تٸلٸ كٶبٸنەسە لاتىنشا جازىلادى. لاتىننىڭ بٸزگە بەرەرٸن قورىتا ايتار بولساق: قازاقستان ەلەمدٸك اقپاراتتىق كەڭٸستٸككە ەركٸن بولادى; قازٸرگٸ ەلٸپبيدەگٸ 42 ەرٸپ 32-گە قىسقارادى, مەڭگەرۋ وڭاي بولادى; تٷركٸ ەلەمٸمەن قازاقستاننىڭ بايلانىسى كٷشەيەدٸ; قازاق دياسپورالارىمەن بايلانىس ارتادى; كٸرمە ەرٸپتەردەن ارىلىپ, كٸرمە سٶزدەر قازاق تٸلٸنٸڭ ەۋەزٸنە يكەمدەلٸپ جازىلادى; قازٸرگٸ قازاق تٸلٸنٸڭ قوسامجار ورفوگرافيياسى مەن ورفوەپيياسىنىڭ پروبلەماسىن شەشٸپ, ۇلتتىق سيپاتتاعى جازۋ جٷيەسٸن قالىپتاستىرامىز. ەندٸ, لاتىن ەلٸپبيٸنە اۋىسقان كەزدەگٸ العاشقى كەزدە بولاتىن تەڭسٸزدٸكتەردٸڭ بٸرٸ - اقپاراتتار تەڭسٸزدٸگٸ. ەكٸ گرافيكاداعى دەرەكتەردٸڭ كٶلەمٸ تۇرعىسىنان ەرتٷرلٸ بولۋىنا بايلانىستى. كيريلل ەلٸپبيٸندە ماتەريال كٶپ. لاتىننەگٸزدٸ اقپاراتتىڭ ازدىعى. لاتىنمەن جازۋ بٸر ۋاقىتتا بولا قالمايدى. بٸرٸنشٸ كەزەكتە ەڭ ماڭىزدى كٸتاپتار لاتىنمەن بەرٸلەدٸ», - دەدٸ دانا پاشان.
