Qazaqstandyq paidalanýshylar COVID-19 qarsy vaktsina Altsgeimer aýrýyn týdyrýy múmkin degen maqalamen bólisip jatyr. Bul amerikalyq Pfizer-BioNTech jáne Moderna vaktsinalaryna qatysty aitylǵan. Avtor-immýnolog Bart Klassen buǵan deiin de dáleldenbegen málimdemeler jasaǵan. Sarapshylar onyń taǵy bir málimdemesin joqqa shyǵaryp otyr, dep habarlaidy "Ult aqparat" stopfake.kz-ke silteme jasap.
Habarlama avtorlary súienip otyrǵan derekkózde qańtar aiynda Microbiology & Infectious Diseases jýrnalynda jaryq kórgen immýnolog Bart Klassenniń maqalasy týraly aitylady.
Klassenniń aitýynsha, koronavirýsqa qarsy Pfizer-BioNTech jáne Moderna vaktsinalarynyń komponentteri aqýyzdardyń durys uiymaýyna sebep bolady. Sonyń saldarynan Altsgeimer jáne Lý Gerig aýrýlary nemese búiirlik amiotrofiialyq skleroz týdyrýy yqtimal.
Biraq Bart Klassen buǵan dálel keltirmeidi. Ol tujyrymdarynda nege súienedi, qai jerde qandai zertteýler júrgizgeni belgisiz. Amerikalyq ǵylym jáne densaýlyq keńesi buǵan jaýap retinde Klassenniń maqalasynda eshqandai dálel joq jáne bul «tolyǵymen teoriia» dep málimdedi.
«Taldaý qalai júrgizildi? Qandai baǵdarlamalyq qamsyzdandyrý qoldanyldy? Ol qandai da bolmasyn baqylaý elementterin, mysaly, jasýshalyq mRNQ tizbegin zerttedi me? Bul týraly ol aitpaidy. Ol jai COVID vaktsinalarynyń quramyndaǵy RNQ-nyń júieliligi ártúrli, bul TDP-43 jáne FUS-tyń durys jinalmaýyna ákelýi múmkin ekenin aitady. Bar bolǵany osy ǵana. Bul teoriia ǵana. Naqty dálelder joq», – delingen uiymnyń habarlamasynda.
AQSh-tyń Azyq-túlik jáne dári-dármek sapasyn qadaǵalaý basqarmasy koronavirýsqa qarsy eki vaktsinany jedel qoldanýǵa ruqsat berdi: bireýi Pfizer-BioNTech jáne bireýi Moderna.
Klinikalyq zertteýler vaktsinalardyń Altsgeimer aýrýy siiaqty nevrologiialyq buzylýlarmen bailanysynyń joqtyǵyn kórsetti.
AQSh aýrýlardy baqylaý jáne aldyn alý ortalyǵynyń ókili Marta Sharan politifact-ke óz pikirin bildirdi:
«VAERS COVID-19 qarsy vaktsinatsiiadan keiin priondar týdyrǵan aýrýlar, Altsgeimer aýrýy nemese búiirlik amiotrofiialyq skleroz (BAS) týraly habarlamalar túsken joq. Búgingi tańda COVID-19 vaktsinalary men osy jaǵdailardyń arasyndaǵy sebeptik bailanysty kórsetetin dálelder joq».
Aita keteiik, Klassenniń maqalasyn jariialaǵan basylym amerikalyq kitaphanashy Djeffri Bill qurastyrǵan josyqsyz basylymdar tizimine engizilgen.
Buǵan deiin Klassen vaktsinalardyń qant diabetimen bailanysy týraly maqala jariialaǵan, onyń tujyrymdary qate jáne dáleldenbegen dep tanyldy.
Klassen óziniń saitynda koronavirýstyq pandemiia «shyn máninde, biologiialyq qarý shabýyly bolyp tabylady jáne 2001 jyly AQSh-taǵy sibir jarasyna shabýylmen bailanysty bolýy múmkin» dep boljam jasaidy. Sondai-aq onyń pikirinshe, SARS-CoV-2 qoldan jasalǵan. Ártúrli elderdiń basylymdary bul málimdemeni de joqqa shyǵardy.
