قازاقستاندىق پايدالانۋشىلار COVID-19 قارسى ۆاكتسينا التسگەيمەر اۋرۋىن تۋدىرۋى مٷمكٸن دەگەن ماقالامەن بٶلٸسٸپ جاتىر. بۇل امەريكالىق Pfizer-BioNTech جەنە Moderna ۆاكتسينالارىنا قاتىستى ايتىلعان. اۆتور-يممۋنولوگ بارت كلاسسەن بۇعان دەيٸن دە دەلەلدەنبەگەن مەلٸمدەمەلەر جاساعان. ساراپشىلار ونىڭ تاعى بٸر مەلٸمدەمەسٸن جوققا شىعارىپ وتىر, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" stopfake.kz-كە سٸلتەمە جاساپ.
حابارلاما اۆتورلارى سٷيەنٸپ وتىرعان دەرەككٶزدە قاڭتار ايىندا Microbiology & Infectious Diseases جۋرنالىندا جارىق كٶرگەن يممۋنولوگ بارت كلاسسەننٸڭ ماقالاسى تۋرالى ايتىلادى.
كلاسسەننٸڭ ايتۋىنشا, كوروناۆيرۋسقا قارسى Pfizer-BioNTech جەنە Moderna ۆاكتسينالارىنىڭ كومپونەنتتەرٸ اقۋىزداردىڭ دۇرىس ۇيىماۋىنا سەبەپ بولادى. سونىڭ سالدارىنان التسگەيمەر جەنە لۋ گەريگ اۋرۋلارى نەمەسە بٷيٸرلٸك اميوتروفييالىق سكلەروز تۋدىرۋى ىقتيمال.
بٸراق بارت كلاسسەن بۇعان دەلەل كەلتٸرمەيدٸ. ول تۇجىرىمدارىندا نەگە سٷيەنەدٸ, قاي جەردە قانداي زەرتتەۋلەر جٷرگٸزگەنٸ بەلگٸسٸز. امەريكالىق عىلىم جەنە دەنساۋلىق كەڭەسٸ بۇعان جاۋاپ رەتٸندە كلاسسەننٸڭ ماقالاسىندا ەشقانداي دەلەل جوق جەنە بۇل «تولىعىمەن تەورييا» دەپ مەلٸمدەدٸ.
«تالداۋ قالاي جٷرگٸزٸلدٸ? قانداي باعدارلامالىق قامسىزداندىرۋ قولدانىلدى? ول قانداي دا بولماسىن باقىلاۋ ەلەمەنتتەرٸن, مىسالى, جاسۋشالىق مرنق تٸزبەگٸن زەرتتەدٸ مە? بۇل تۋرالى ول ايتپايدى. ول جاي COVID ۆاكتسينالارىنىڭ قۇرامىنداعى رنق-نىڭ جٷيەلٸلٸگٸ ەرتٷرلٸ, بۇل TDP-43 جەنە FUS-تىڭ دۇرىس جينالماۋىنا ەكەلۋٸ مٷمكٸن ەكەنٸن ايتادى. بار بولعانى وسى عانا. بۇل تەورييا عانا. ناقتى دەلەلدەر جوق», – دەلٸنگەن ۇيىمنىڭ حابارلاماسىندا.
اقش-تىڭ ازىق-تٷلٸك جەنە دەرٸ-دەرمەك ساپاسىن قاداعالاۋ باسقارماسى كوروناۆيرۋسقا قارسى ەكٸ ۆاكتسينانى جەدەل قولدانۋعا رۇقسات بەردٸ: بٸرەۋٸ Pfizer-BioNTech جەنە بٸرەۋٸ Moderna.
كلينيكالىق زەرتتەۋلەر ۆاكتسينالاردىڭ التسگەيمەر اۋرۋى سيياقتى نەۆرولوگييالىق بۇزىلۋلارمەن بايلانىسىنىڭ جوقتىعىن كٶرسەتتٸ.
اقش اۋرۋلاردى باقىلاۋ جەنە الدىن الۋ ورتالىعىنىڭ ٶكٸلٸ مارتا شاران politifact-كە ٶز پٸكٸرٸن بٸلدٸردٸ:
«VAERS COVID-19 قارسى ۆاكتسيناتسييادان كەيٸن پريوندار تۋدىرعان اۋرۋلار, التسگەيمەر اۋرۋى نەمەسە بٷيٸرلٸك اميوتروفييالىق سكلەروز (باس) تۋرالى حابارلامالار تٷسكەن جوق. بٷگٸنگٸ تاڭدا COVID-19 ۆاكتسينالارى مەن وسى جاعدايلاردىڭ اراسىنداعى سەبەپتٸك بايلانىستى كٶرسەتەتٸن دەلەلدەر جوق».
ايتا كەتەيٸك, كلاسسەننٸڭ ماقالاسىن جارييالاعان باسىلىم امەريكالىق كٸتاپحاناشى دجەففري بيلل قۇراستىرعان جوسىقسىز باسىلىمدار تٸزٸمٸنە ەنگٸزٸلگەن.
بۇعان دەيٸن كلاسسەن ۆاكتسينالاردىڭ قانت ديابەتٸمەن بايلانىسى تۋرالى ماقالا جارييالاعان, ونىڭ تۇجىرىمدارى قاتە جەنە دەلەلدەنبەگەن دەپ تانىلدى.
كلاسسەن ٶزٸنٸڭ سايتىندا كوروناۆيرۋستىق پاندەمييا «شىن مەنٸندە, بيولوگييالىق قارۋ شابۋىلى بولىپ تابىلادى جەنە 2001 جىلى اقش-تاعى سٸبٸر جاراسىنا شابۋىلمەن بايلانىستى بولۋى مٷمكٸن» دەپ بولجام جاسايدى. سونداي-اق ونىڭ پٸكٸرٸنشە, SARS-CoV-2 قولدان جاسالعان. ەرتٷرلٸ ەلدەردٸڭ باسىلىمدارى بۇل مەلٸمدەمەنٸ دە جوققا شىعاردى.
