Londonda Býker syilyǵyna (The Man Booker International Prize) úmitkerlerdiń short-listi shyqty. Resmi sait jeti jazýshynyń esimin jariialady. Tizimge engen ár úmitker 1000 fýnt kóleminde syiaqy alady. Al jeńimpazǵa 50 myń fýnt beriledi. Bul soma avtor men aýdarmashyǵa teńdei bólinedi. Jeńimpaz 14-shi maýsym kúni anyqtalmaq.
Osy oraida biz úmitkerlerdi qalyń oqyrmanǵa tanystyryp ótýdi jón sanadyq.
Matias Enar. 45 jasta. Arabqa ainalǵan frantsýz.
Matias Enar – jazýshy, aýdarmashy (arab jáne parsy tilinen), ýniversitet professory. «Kompas» (2015) romany arqyly Býker syilyǵyna úmitkerler qatarynan tabylǵan.
2015 jyly osy romanmen Gonkýr syilyǵyn jeńip alǵan bolatyn. Bul - óz kezeginde Frantsiiadaǵy eń úzdik romanǵa beriletin bedeldi syilyqtardyń biri. Gonkýrdy óz zamanynda Anri Barbiýs, Marsel Prýst, Elza Triole, Simona de Bovýar, Mishel Týrne men Mishel Ýelbek alǵan edi.
«Kompas» romany – jazýshynyń onynshy kitaby. Kitapta aýstriialyq mýzykatanýshynyń Taiaý Shyǵysqa sapary jaily oqiǵa jazylady. AFP jazǵan retsenziiada Enardyń "Shyǵysty batystyq oidy qabyldaýynan bosatqysy keletini" týraly baiandalǵan.
Enardyń ózi uzaq ýaqyt boiy Taiaý Shyǵysta turǵanyn, arab jáne parsy ádebietine súiispenshiligi artyp, arab bola bastaǵanyn aitqan eken.
David Grossman. 63 jastaǵy izraildik klassik
David Grossman – Izrailde turatyn jazýshy, pýblitsist, birneshe ádebi syilyqtyń laýreaty. Býker syilyǵyna «Barǵa jylqy kirgen kún» degen romanymen úmitker retinde tirkelgen.
Grossman filosofiia men teatr ónerin zerttep, radioda diktor bolyp jumys istegen. Ony "Izrail ádebietiniń klassigi" dep te ataidy.
Davidtiń týystary men jaqyndary Holokost kezinde qaitys bolyp, ushty-kúili joǵalyp ketken. Sol sebepti de onyń shyǵarmashylyǵy osy taqyryppen bastalady. Bir kezderi ol sóz erkindiginiń shektelýine bailanysty tilshi retinde jumys isteýden bas tartyp, sharalardyń birinde premer-ministrdiń qolyn almai qoiypty.
«Barǵa jylqy kirgen kún» romanynda zeinettegi sottyń stendap-komedi klýbtaǵy bir keshi jaily jazylady. Al, kóńil kóterýge ony dosy shaqyrǵan-tyn.
Roi Iakobsen. Oslodan shyqqan 62 jastaǵy jazýshy
Roi Iakobsen – norvegiialyq jazýshy, Norvegiianyń til jáne ádebiet Akademiiasynyń múshesi.
1990 jyldan bastap tek shyǵarmashylyqpen ainalysady. Býker syilyǵyna «Kórinbeitin» atty romany tirkelgen. Bul shyǵarmada skandinaviialyq shaǵyn aralda ómir súretin balyqshynyń otbasy jaily jazylady.
Amos Oz. 77 jastaǵy izraildiktiń Iýda jaily ózge áńgimesi
Amos Oz – izraildik jazýshy, tilshi. Frants Kafka jáne Gete syilyqtarynyń laýreaty. Evrei jáne Oksford ýniversitetterinde filosofiia men ádebiet synybynda dáris alǵan.
2009 jyly Oz Nobel syilyǵyna basty úmitker retinde qaralǵan bolatyn. Biraq nátijesinde syilyq ol jyly Gerta Miýllerge berildi.
Oz – solaqai sionizm hám radikaldi-solaqai kózqarastarymen tanymal. 1967 jyly izrail-arab qaqtyǵysynda Palestina aimaǵyn evreilik jáne arabtyq eki memleketke bólýdi usynǵan bolatyn.
Býkerge Oz «Iýda» («Iýdanyń Injili», 2017) romanymen barady. Kitapta 20-shy ǵasyr ortasyndaǵy Ierýsalim jaily jazylǵan. Sonymen qatar, shyǵarmada Iýda satqyn retinde emes, Isaǵa berilgen jaqtasy retinde tanylady.
Dorti Nors jáne onyń kólik júrgizýdi úirený jaily romany
Shamasy bul TMD aimaǵyna múlde tanys emes úmitker deýge bolady. Aǵylshyn tiline onyń shyǵarmasy 2015 jyly aýdarylǵan. Oǵan deiin ol shvetsiialyq detektivterdi aýdaryp júrdi. Nors – The New Yorker jariialaǵan alǵashqy daniialyq avtor.
The Guardian 2017 jyly «Aina, iyq, dabyl» romanyna retsenziia jazdy. Bul romanmen Dorti Býker syilyǵyna úmitker atandy.
Kitapta 40 jastaǵy áiel adamnyń kólik júrgizýdi úirengeni jaily aitylady. Biraq álgi keiipker realdy jáne "metaforalyq" basainalý dertine shaldyqqan.
«Onyń kólikpen aiqasy – ómirdiń aiqyn metaforasy», - dep jazady The Guardian.
Samanta Shveblin. 39 jastaǵy argentinalyqtyń «debiýti»
Samanta syilyqqa «Bezgekke shaldyqqan tús» atty romanymen úmitker bolyp otyr. Bul - onyń aǵylshyn tiline aýdarylǵan alǵashqy kólemdi kitaby. Romandaǵy oqiǵalar jelisi bir áieldiń aýyl klinikasyndaǵy ólim aýzynda jatqan sátinen bastalyp, ary qarai onyń sol hálge qalai jetkeni baiandalady.
Bul qurmetti ádebi syilyqqa qai jazýshynyń shyǵarmasy laiyq? Ol suraqty ýaqyttyń enshisine hám sizdiń talǵamyńyzǵa qaldyrdyq, qurmetti oqyrman!..
materialdy daiyndaǵan: Abzal Súleimen
