Búgin, qyrkúiektiń 5-i — Alash qozǵalysynyń qairatkeri, ǵalym, túrkitanýshy, qazaq til biliminiń atasy Ahmet Baitursynulynyń týǵan kúni. 2017 jyly Premer-Ministrdiń qaýlysymen 5 qyrkúiek, iaǵni Ahmet Baitursynulynyń týǵan kúni - Qazaqstan halqy tilderiniń kúni bolyp bekitildi, dep habarlaidy QazAqparat.
Aita keteiik, QR Prezidenti Qasym-Jomart Toqaev biylǵy Joldaýynda qazaq qoǵamynda jańa qaǵidattar jáne jańa baǵdarlar saltanat qurýǵa tiis ekenin atap ótip, Ahmet Baitursynulynyń sózin mysalǵa keltirgen edi.
«Ult ustazy Ahmet Baitursynuly «Bilimdi bolýǵa oqý kerek. Bai bolýǵa kásip kerek. Kúshti bolýǵa birlik kerek. Osy kerekterdiń jolynda jumys isteý kerek» deidi. Bul kózqaras búgingi kúni óte mańyzdy. Birinshiden, jiyrma birinshi ǵasyrdyń urpaǵy tereń bilimdi bolǵany jón. Ekinshiden, jas býyndy erinbei eńbek etýge beiimdeý qajet. Úshinshiden, kez-kelgen isti kásibi daǵdy arqyly júzege asyrǵan durys. Tórtinshiden, temirdei tártip jáne joǵary jaýapkershilik barshamyzdyń boiymyzda bolýy kerek. Besinshiden, ádildikten ainymaǵan jón. Ádildik – qoǵam damýynyń mańyzdy sharty. Ádilettilik – ásirese, el-jurttyń taǵdyryn sheshý úshin asa qajet qasiet. Altynshydan, bizge keregi – adaldyq, uqyptylyq, tiianaqtylyq. Bárimiz naǵyz qazaqty dál osyndai keiipte kórgimiz keledi. Biz sonda ǵana básekege qabiletti memleket, ziiatker ult qalyptastyra alamyz. Qazaq ziialylarynyń jańa kezeńdegi mindeti – ult bolmysynyń jańa qaǵidattaryn ornyqtyrý. Sondai-aq, ult sapasyn arttyrýǵa atsalysý. Jańǵyrǵan qoǵam jat ádetterden birtindep arylýy kerek» delingen Memleket basshysynyń Joldaýynda.
Osydan úsh jyl buryn «Qazaqstan Respýblikasynda mereke kúnder tizbesin bekitý týraly» úkimettiń qaýlysyna sáikes, Qazaqstan halqy tilderi kúni 5 qyrkúiekte toilanady. Buǵan deiin Tilder merekesi 22 qyrkúiekte atap ótiletin. 5 qyrkúiekke aýystyrý sebebi – bul kúni ult ustazy Ahmet Baitursynulynyń týǵan kúni.
2017 jyly osy qaýly qabyldanǵan kezde Sh.Shaiahmetov atyndaǵy «Til-Qazyna» ulttyq ǵylymi-praktikalyq ortalyǵynyń atqarýshy direktory Erbol Tileshov pikir bildirgen bolatyn.
«QR Premer-Ministrdiń qaýlysymen 5 qyrkúiek, iaǵni Ahmet Baitursynulynyń týǵan kúni - Qazaqstan halqy tilderiniń kúni bolyp bekitildi. Sol úshin barlyqtaryńyzdy quttyqtaǵym keledi. Buryn bul mereke qyrkúiek aiynyń úshinshi jeksenbisi bolatyn. Ahańnyń biraz qujattaryn aqtardyq. Buryn Ahań 1873 jyly 29 qańtarda dúniege keldi dep kelgen. Arhifterdi aqtarǵanda Ahańnyń óz qolymen jazǵan úsh qujat tabyldy. Úsheýinde de ol «besinshi qyrkúiek kúni týdym» dep jazylǵan. Iaǵni, Ahmet Baitursynuly 1872 jyly 5 qyrkúiekte ómir esigin ashqan. Osyǵan bailanysty mekteptegi oqýlyqtardyń barlyǵy túzetilip jatyr», - dedi E. Tileshov.
Biylǵy 4 qyrkúiek kúni Til saiasaty komiteti men Shaisultan Shaiahmetov atyndaǵy «Til-Qazyna» ulttyq ǵylymi-praktikalyq ortalyǵy Qazaqstan halqy tilderi kúni merekesine orai ult ustazy Ahmet Baitursynulyna arnalǵan «Taǵzym men taǵylym» onlain otyrysyn ótkizdi.
Onda úsh jyldan beri Tilder merekesi qazaq ǵylymynyń atasy, ult ustazy Ahmet Baitursynulynyń týǵan kúnine turaqtaǵany atalyp ótti.
«Bul óte mańyzdy. Tarih arenasyna shyqqan kez kelgen halyq óz Táýelsizdigi úshin kúresedi. Qazaq tarihy da osyndai azattyq arpalysyna tunyp tur. Resei imperiiasy men qazaq halqynyń kúshi teń emes edi. Jaratqan iemiz sol almaǵaiyp kezeńde halqymyzdyń kóz jasyna uly Abaidy ómirge ákeldi. Odan keiin halqyna qalqan, jaýyna semser bolar Alash azamattarynyń shoǵyry qazaq kógine shyqty. Solardyń ishinde Ahmet Baitursynulyn erekshe ataimyz», - dedi Sh.Shaiahmetov atyndaǵy «Til-Qazyna» ulttyq ǵylymi-praktikalyq ortalyǵynyń atqarýshy direktory Erbol Tileshov.
Ahmet Baitursynuly 1872 jyldyń 5 qyrkúieginde qazirgi Qostanai oblysy Jangeldi aýdany Sarytúbek aýylynda ómirge kelgen. Ol alǵashqyda aýyl adamdarynan saýat ashyp, keiinnen 1886-1891 jyldary Torǵaidaǵy 2 synyptyq orys-qazaq mektebinde oqydy.
Sosyn Orynbordaǵy muǵalimder daiarlaityn 4 jyldyq mektepke oqýǵa túsedi. Ol oqýdy bitirisimen, ustazdyq qyzmetine 1895-1909 jyldary kirisip, Aqtóbe, Qostanai, Qarqaraly ýezderindegi orys-qazaq mektepterinde oqytýshy, Qarqaraly qalalyq ýchilishesinde meńgerýshi qyzmetin atqarady.
Halyqtyń saýatyn asha júrip Ahań qoǵamda oryn alyp jatqan máselelerge de sergek qaraidy.
