بٷگٸن, قىركٷيەكتٸڭ 5-ٸ — الاش قوزعالىسىنىڭ قايراتكەرٸ, عالىم, تٷركٸتانۋشى, قازاق تٸل بٸلٸمٸنٸڭ اتاسى احمەت بايتۇرسىنۇلىنىڭ تۋعان كٷنٸ. 2017 جىلى پرەمەر-مينيستردٸڭ قاۋلىسىمەن 5 قىركٷيەك, ياعني احمەت بايتۇرسىنۇلىنىڭ تۋعان كٷنٸ - قازاقستان حالقى تٸلدەرٸنٸڭ كٷنٸ بولىپ بەكٸتٸلدٸ, دەپ حابارلايدى قازاقپارات.
ايتا كەتەيٸك, قر پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ بيىلعى جولداۋىندا قازاق قوعامىندا جاڭا قاعيداتتار جەنە جاڭا باعدارلار سالتانات قۇرۋعا تيٸس ەكەنٸن اتاپ ٶتٸپ, احمەت بايتۇرسىنۇلىنىڭ سٶزٸن مىسالعا كەلتٸرگەن ەدٸ.
«ۇلت ۇستازى احمەت بايتۇرسىنۇلى «بٸلٸمدٸ بولۋعا وقۋ كەرەك. باي بولۋعا كەسٸپ كەرەك. كٷشتٸ بولۋعا بٸرلٸك كەرەك. وسى كەرەكتەردٸڭ جولىندا جۇمىس ٸستەۋ كەرەك» دەيدٸ. بۇل كٶزقاراس بٷگٸنگٸ كٷنٸ ٶتە ماڭىزدى. بٸرٸنشٸدەن, جيىرما بٸرٸنشٸ عاسىردىڭ ۇرپاعى تەرەڭ بٸلٸمدٸ بولعانى جٶن. ەكٸنشٸدەن, جاس بۋىندى ەرٸنبەي ەڭبەك ەتۋگە بەيٸمدەۋ قاجەت. ٷشٸنشٸدەن, كەز-كەلگەن ٸستٸ كەسٸبي داعدى ارقىلى جٷزەگە اسىرعان دۇرىس. تٶرتٸنشٸدەن, تەمٸردەي تەرتٸپ جەنە جوعارى جاۋاپكەرشٸلٸك بارشامىزدىڭ بويىمىزدا بولۋى كەرەك. بەسٸنشٸدەن, ەدٸلدٸكتەن اينىماعان جٶن. ەدٸلدٸك – قوعام دامۋىنىڭ ماڭىزدى شارتى. ەدٸلەتتٸلٸك – ەسٸرەسە, ەل-جۇرتتىڭ تاعدىرىن شەشۋ ٷشٸن اسا قاجەت قاسيەت. التىنشىدان, بٸزگە كەرەگٸ – ادالدىق, ۇقىپتىلىق, تيياناقتىلىق. بەرٸمٸز ناعىز قازاقتى دەل وسىنداي كەيٸپتە كٶرگٸمٸز كەلەدٸ. بٸز سوندا عانا بەسەكەگە قابٸلەتتٸ مەملەكەت, زيياتكەر ۇلت قالىپتاستىرا الامىز. قازاق زييالىلارىنىڭ جاڭا كەزەڭدەگٸ مٸندەتٸ – ۇلت بولمىسىنىڭ جاڭا قاعيداتتارىن ورنىقتىرۋ. سونداي-اق, ۇلت ساپاسىن ارتتىرۋعا اتسالىسۋ. جاڭعىرعان قوعام جات ەدەتتەردەن بٸرتٸندەپ ارىلۋى كەرەك» دەلٸنگەن مەملەكەت باسشىسىنىڭ جولداۋىندا.
وسىدان ٷش جىل بۇرىن «قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا مەرەكە كٷندەر تٸزبەسٸن بەكٸتۋ تۋرالى» ٷكٸمەتتٸڭ قاۋلىسىنا سەيكەس, قازاقستان حالقى تٸلدەرٸ كٷنٸ 5 قىركٷيەكتە تويلانادى. بۇعان دەيٸن تٸلدەر مەرەكەسٸ 22 قىركٷيەكتە اتاپ ٶتٸلەتٸن. 5 قىركٷيەككە اۋىستىرۋ سەبەبٸ – بۇل كٷنٸ ۇلت ۇستازى احمەت بايتۇرسىنۇلىنىڭ تۋعان كٷنٸ.
2017 جىلى وسى قاۋلى قابىلدانعان كەزدە ش.شاياحمەتوۆ اتىنداعى «تٸل-قازىنا» ۇلتتىق عىلىمي-پراكتيكالىق ورتالىعىنىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى ەربول تٸلەشوۆ پٸكٸر بٸلدٸرگەن بولاتىن.
«قر پرەمەر-مينيستردٸڭ قاۋلىسىمەن 5 قىركٷيەك, ياعني احمەت بايتۇرسىنۇلىنىڭ تۋعان كٷنٸ - قازاقستان حالقى تٸلدەرٸنٸڭ كٷنٸ بولىپ بەكٸتٸلدٸ. سول ٷشٸن بارلىقتارىڭىزدى قۇتتىقتاعىم كەلەدٸ. بۇرىن بۇل مەرەكە قىركٷيەك ايىنىڭ ٷشٸنشٸ جەكسەنبٸسٸ بولاتىن. احاڭنىڭ بٸراز قۇجاتتارىن اقتاردىق. بۇرىن احاڭ 1873 جىلى 29 قاڭتاردا دٷنيەگە كەلدٸ دەپ كەلگەن. ارحيفتەردٸ اقتارعاندا احاڭنىڭ ٶز قولىمەن جازعان ٷش قۇجات تابىلدى. ٷشەۋٸندە دە ول «بەسٸنشٸ قىركٷيەك كٷنٸ تۋدىم» دەپ جازىلعان. ياعني, احمەت بايتۇرسىنۇلى 1872 جىلى 5 قىركٷيەكتە ٶمٸر ەسٸگٸن اشقان. وسىعان بايلانىستى مەكتەپتەگٸ وقۋلىقتاردىڭ بارلىعى تٷزەتٸلٸپ جاتىر», - دەدٸ ە. تٸلەشوۆ.
بيىلعى 4 قىركٷيەك كٷنٸ تٸل ساياساتى كوميتەتٸ مەن شايسۇلتان شاياحمەتوۆ اتىنداعى «تٸل-قازىنا» ۇلتتىق عىلىمي-پراكتيكالىق ورتالىعى قازاقستان حالقى تٸلدەرٸ كٷنٸ مەرەكەسٸنە وراي ۇلت ۇستازى احمەت بايتۇرسىنۇلىنا ارنالعان «تاعزىم مەن تاعىلىم» ونلاين وتىرىسىن ٶتكٸزدٸ.
وندا ٷش جىلدان بەرٸ تٸلدەر مەرەكەسٸ قازاق عىلىمىنىڭ اتاسى, ۇلت ۇستازى احمەت بايتۇرسىنۇلىنىڭ تۋعان كٷنٸنە تۇراقتاعانى اتالىپ ٶتتٸ.
«بۇل ٶتە ماڭىزدى. تاريح ارەناسىنا شىققان كەز كەلگەن حالىق ٶز تەۋەلسٸزدٸگٸ ٷشٸن كٷرەسەدٸ. قازاق تاريحى دا وسىنداي ازاتتىق ارپالىسىنا تۇنىپ تۇر. رەسەي يمپەريياسى مەن قازاق حالقىنىڭ كٷشٸ تەڭ ەمەس ەدٸ. جاراتقان يەمٸز سول الماعايىپ كەزەڭدە حالقىمىزدىڭ كٶز جاسىنا ۇلى ابايدى ٶمٸرگە ەكەلدٸ. ودان كەيٸن حالقىنا قالقان, جاۋىنا سەمسەر بولار الاش ازاماتتارىنىڭ شوعىرى قازاق كٶگٸنە شىقتى. سولاردىڭ ٸشٸندە احمەت بايتۇرسىنۇلىن ەرەكشە اتايمىز», - دەدٸ ش.شاياحمەتوۆ اتىنداعى «تٸل-قازىنا» ۇلتتىق عىلىمي-پراكتيكالىق ورتالىعىنىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى ەربول تٸلەشوۆ.
احمەت بايتۇرسىنۇلى 1872 جىلدىڭ 5 قىركٷيەگٸندە قازٸرگٸ قوستاناي وبلىسى جانگەلدٸ اۋدانى سارىتٷبەك اۋىلىندا ٶمٸرگە كەلگەن. ول العاشقىدا اۋىل ادامدارىنان ساۋات اشىپ, كەيٸننەن 1886-1891 جىلدارى تورعايداعى 2 سىنىپتىق ورىس-قازاق مەكتەبٸندە وقىدى.
سوسىن ورىنبورداعى مۇعالٸمدەر دايارلايتىن 4 جىلدىق مەكتەپكە وقۋعا تٷسەدٸ. ول وقۋدى بٸتٸرٸسٸمەن, ۇستازدىق قىزمەتٸنە 1895-1909 جىلدارى كٸرٸسٸپ, اقتٶبە, قوستاناي, قارقارالى ۋەزدەرٸندەگٸ ورىس-قازاق مەكتەپتەرٸندە وقىتۋشى, قارقارالى قالالىق ۋچيليششەسٸندە مەڭگەرۋشٸ قىزمەتٸن اتقارادى.
حالىقتىڭ ساۋاتىن اشا جٷرٸپ احاڭ قوعامدا ورىن الىپ جاتقان مەسەلەلەرگە دە سەرگەك قارايدى.
