Tursynǵazy aǵamyzdyń ótkenine de bir jyl bolypty...
Kúlli álemdi tań qaldyryp kele jatqan salystyrmalylyq teoriiasy boiynsha Albert Einshtein jaryqtyń jyldamdyǵymen qozǵalǵan denege ýaqyt baiaýlaitynyn, tipti belgili bir deńgeide joǵalatynyn aityp ketken. Myqty ǵylymdy bylai qoiǵanda, bizdiń kóz aldymyzda ótip jatqan keibir qubylystar men ǵajaiyptar da osyny dáleldep turǵan joq pa?! Jarq etken kosmostyq jyldamdyqpen adamzat qoǵamynyń aspanynan bir kórinip, máńgilik áser qaldyryp, ýaqyt jyryqtyqtyń ózine shań kórsetpei ketken tulǵalar bar emes pe?! Az... Biraq, bar! Keide sondai tulǵalarǵa qarap turyp, ózińniń qumyrsqa taǵdyryń men tasbaqa tirligiń úshin uialyp ta júresiń. «Ómir – óleń siiaqty, uzyndyǵymen emes, mazmunymen ólshenedi» -degen eken bir oishyl. Áldeqashan aramyzdan alystap, fáni dúnieni tárk etip ketken sondai ǵajaiyp adamdardyń tylsymat ǵumyry birneshe urpaq aýystyryp, ǵasyrlar men dáýirler boiynda jalǵasyp jatatynyn baiqaimyz. Iaki, aqyn –óleńge, sazger – ánge, sýretshi – sýretke...jalpy aitqanda – ónerge, al osy óner – máńgilik ómirge ainalyp ketip jatyr. Áitpese, jeti emes, jetpis jeti atamyz kórmegen bir ǵajaiyp adamnyń áni men kúiin, óleń-jyryn qaidan estip, bilmekpiz?! Olar – nábi. Olar – jaratqannyń tańǵajaiyp syrlaryn adamzat balasyna jetkizýshi, olar – Prometei, olar – alaýger. Olar Siziftiń ǵumyryn keshse de, Ahillestiń dańqymen ótedi! Olar...
Solardyń biri...Biri emes biregeii – Tursynǵazy aǵamyz! Aǵanyń ánderi – búkil qońyrtóbel qazaqtyń qasieti men qasiretin arqalaǵan, minezi men dúnietanymyn bederlegen, ózegindegi ókinishin, óńeshindegi óksigin, júregindegi tazalyǵy men kóńildegi kirshiksiz páktigin sińirgen ánder. Qorqyttan qalǵan qońyr kúidi, Táttimbetten qalǵan tamyljyǵan kúidi, Aqannan qalǵan aqsúiek ándi, Ásetten qalǵan aspandai keń ándi, Birjannan qalǵan bulyqsyǵan ándi, Mádidiń jalǵyzdyǵyn, Estaidyń yntyqtyǵyn bir boiyna sińirgen sheksiz álem. Osyndai kókjiegi keń, juldyzdanǵan ǵaryshy sheksiz, boiaýy qulpyrǵan siqyrly álemdi qarapaiym ǵana, qazaqy minezdi, bir jaǵynan ańǵal, bir jaǵynan alańǵasar ǵana aǵanyń júregine qalai syidyryp júrgenine tańymyz bar...Iá, ulylyq – qarapaiym.
Bizdiń tarlaý mańdaiǵa Tursynǵazy Rahimovtyń zamandasy bolyp qatar júrýge, inisi bolyp erkeleýge, shákirti bolyp ilesýge jazbaǵan eken. Degenmen, jii ushyrasyp, jyly amandasyp júretinbiz. Syrtynan qaraǵanda-aq boiynan shyǵarmashylyqtyń, ónerdiń, qaitalanbas talanttyń jupary burqyrap turatyn aǵaǵa súisine qarap, ózimizdiń ómirdi, tam-tumdaǵan ónerdi synaitynbyz. Sol úshin de baqytty shyǵarmyz...
Keiingi jyldary ajal shirkin aramyzǵa, asyldarymyzǵa túkti qolyn jii suqqysh bolyp-aq ketti... Qazaqtyń qabyrǵasyn qaiystyryp ardaqty aǵalarymyz, aiaýly jaqyndarymyzǵa qolymyz qaltyrap topyraq saldyq, kóńil sherin qarashyǵymyzda jýyndyrdyq...Amal qansha?! Solarǵa degen yp-ystyq saǵynyshty basar jalǵyz dármen – óleń jazý bolyp qaldy. Endeshe qaita oralmas asyl jandarǵa degen ańsardy óleńmen túiindeýdi jón kórdim.
Kóktem keldi...
Jaz – taiaý...
Shyda júrek!..
Kópten beri ekeýimiz qulazyp ek.
Biz aldanar baqyttyń birazy alda,
Bizge jaqyn adamnyń birazy joq...
Joq birazy...
Qaida edi?!
Jalmady kúz.
Qydyrsaq qabir boldy-aý barǵanymyz.
Jalǵan óshti olardyń janarynda,
Tańdaida qap tamsaǵan arman-ýyz.
«Bári – aldamshy» degendi júrsem de estip,
Marqaitatyn kóńildi bir senbestik...
Ómir degen bilgenge – qiyn ótkel
Taiyp, qulap, tasyrqap, qum-sor keshtik.
Taǵy kóktem...
Taǵy da quzǵynsári...
Endi toiat tileme túz qursaǵy!
Qystai sulyq júrgende eseńgirep,
Ázireiilde bolypty-aý bizdiń shabyt?!
Kel, júregim, qarsy alyp bul kóktemdi,
Aldanaiyq ýaqytsha dúrmekke endi.
Ólilerdi bilemiz saǵynýdy,
Úireneiik tirini qurmetteýdi...
Baýyrjan Igilik
