Memleket basshysy Ulttyq qoǵamdyq senim keńesiniń ekinshi otyrysyna qatysty, dep habarlaidy "Ult aqparat" Aqordaǵa silteme jasap.
Qasym-Jomart Toqaev óz sózinde Ulttyq qoǵamdyq senim keńesiniń músheleri memlekettik organ ókilderimen birlesip aýqymdy jumys atqarǵanyn, qyzý talqylanyp, pikirtalas týǵyzǵan kóptegen usynystar men bastamalardyń eskerilgenin atap ótti. Memleket basshysy Keńestiń basty maqsaty elimizdegi ekonomikalyq jáne saiasi máseleler boiynsha júieli, uzaqmerzimdi, tiimdi sharalar ázirleý ekenin aitty.
– Bul demokratiiany nyǵaitýǵa jáne qoǵamnyń bilikke degen senimin arttyrýǵa úlken serpin beretin jumys dep sanaimyn. Bizdiń tájiribemiz halyqaralyq uiymdar tarapynan joǵary baǵalanyp otyr. Kópshilik ony jaýapty ári syndarly dialogtyń úlgisi retinde qabyldady. Eń bastysy, Ulttyq keńes qoǵamnyń senimin aqtai alatynyn dáleldedi. Munyń taǵy bir mańyzdy qyry bar. Biz syndarly dialog arqyly jańa saiasi mádeniettiń negizin qalyptastyryp jatyrmyz, – dedi Prezident.
Memleket basshysynyń aitýynsha, búginde balama kózqarastan qoryqpaý protsesi júrýde. Ulttyq qoǵamdyq senim keńesinde Prezidenttiń «Ártúrli kózqaras – bir ult» formýlasy tikelei iske asyp jatyr.
Qasym-Jomart Toqaev biriktirilgen sheshimderdiń negizinde reformanyń alǵashqy bóligi daiyndalǵanyn jetkizdi. Sondai mańyzdy reformalardyń biri – jer máselesi jáne aýyl sharýashylyq jerlerin tiimdi paidalaný.
– Aýyl sharýashylyq ministrligi Tsifrlyq damý ministrligimen birlesip 2020 jyldyń 1 mamyryna deiin barlyq daiyndyq jumystaryn aiaqtaýy jáne birqatar aimaqtardaǵy jerdi kosmomonitoringteý jónindegi pilottyq jobany júzege asyrýy kerek. Sonymen qatar jerdi tiimdi paidalanýdy baqylaýdy kúsheitýdiń basqa da sharalaryn qolǵa alýymyz qajet. Igerilmei jatqan jer ýchaskelerine salynatyn bazalyq salyqty 10-nan 20 esege deiin arttyrýdy usynamyn. Budan bólek igerilmei jatqan jerlerdi májbúrlep qaitaryp alýdyń ýaqytyn eki jyldan bir jylǵa deiin qysqartý qajet, – dedi Memleket basshysy.
Memlekettik qurylymnyń esep berýi men ashyqtyǵy, biýdjet qarjysynyń tiimdi ári utymdy jumsalýy – mańyzdy máseleniń biri. Qasym-Jomart Toqaevtyń sheshimi boiynsha, aldaǵy ýaqytta Esep komiteti memlekettik organdar men uiymdarda júrgizgen aýditorlyq jumystarynyń qorytyndylaryn jariialaidy, kvazimemlekettik sektordaǵy áleýmettik mańyzy bar mekemelerdiń direktorlar keńesiniń quramyna azamattyq qoǵam ókilderi kiredi, memlekettik kásiporyndardyń básekelestik naryqqa ekonomikalyq turǵydan tartylýyn azaitý jumystary bastalady.
Sondai-aq shet elden jumys kúshin tartýǵa qatysty zań normalary da ózgeredi.
– 2020 jyly shet elden keletin jumys kúshine beriletin kvota aitarlyqtai qysqarady. Endi ol shamamen 40 paiyzǵa tómendeidi, iaǵni 2019 jyly shet elderden 49 myń jumysshy kelgen bolsa, 2020 jyly ol 29 myńǵa deiin azaiady. Ekinshiden, 250-den astam adam jumys isteitin, onyń ishinde 30 adamnan asa shet el jumysshylaryn tartatyn kásiporyndarda turaqty tekserý júrgiziledi. Endi Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý ministrligi jalaqynyń teńdei berilmeýi, áleýmettik-turmystyq kikiljińder sekildi taǵy da basqa zań buzýshylyqtarǵa der kezinde ún qata alady, mundai problemalardyń kóbeiýine jol bermeidi, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Memleket basshysy óz sózinde biýdjet qarjysynyń bólinýi, syrtqy qaryz týraly málimetterdiń ashyqtyǵy jónindegi aqparattyń jariialy bolýy mańyzdy ekenine toqtaldy. Osyǵan bailanysty 2020 jyldyń 1 sáýirine deiin Ulttyq ekonomika ministrligine, Qarjy ministrligine jáne Ulttyq bankke syrtqy qaryzdyń Biryńǵai reestrin ázirleýdi tapsyrdy.
Kóleńkeli ekonomikaǵa jáne qarjynyń zańsyz ainalymyna qarsy kúresý úshin Úkimet Ulttyq kásipkerler palatasymen birlesip, biznes sýbektileri boiynsha ashyq ári biriktirilgen málimetter bazasyn qalyptastyrady.
Qasym-Jomart Toqaev áleýmettik reformalar týraly aita kelip, kópbalaly otbasylarǵa beriletin ataýly áleýmettik kómek máselesi áli de ózekti bolyp otyr dep sanaidy. Úkimettiń aldyna ashyq ári ádil ataýly kómekpen qamtamasyz etý mindeti qoiyldy. Prezident memlekettiń tek muqtaj jandarǵa ǵana járdem berýi tiis ekenin aitty.
– Kópbalaly otbasylarǵa jańa memlekettik járdemaqyny differentsialdy, iaǵni ailyq eseptik kórsetkishtiń 42,5 myń teńgeden 74 myń teńgege deiingi eselengen ólshemimen berý usynylady. Sonymen qatar jaǵdaiy tómen otbasylardyń balalaryna kepildendirilgen áleýmettik paket jasaqtalady. Mektep jasyna deiingi balalar azyq-túlikpen jáne eń qajetti degen qural-jabdyqtarmen qamtylady. Oqýshylar mektepte ystyq tamaqty tegin ishedi, mektepke baryp-qaitý jolaqysy, sondai-aq, mektep formasy men oqý quraldary tegin bolady, – dep málimdedi Prezident.
Múmkindigi shekteýli adamdar da nazardan tys qalmaidy. Jumys berýshiler olardy jumysqa qabyldaý úshin arnaiy kvota bólýi tiis. Sonymen qatar Qasym-Jomart Toqaev jumys berýshilerdiń mindetti 5 paiyzdyq zeinetaqy jarnasyn tóleýdi engizý merzimin keiinge shegerdi.
– Jumys berýshilerdiń mindetti 5 paiyzdyq zeinetaqy jarnasyn tóleýge qatysty daý-damai basylar emes. Muny 2020 jyldyń 1 qańtarynan bastaý kózdelgen bolatyn, alaida, áli kúnge deiin barshaǵa ortaq ustanym joq. Sondyqtan jumys berýshilerdiń mindetti zeinetaqy jarnasyn engizý merzimi 2023 jylǵa deiin shegerildi, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Qazirgi saiasi júieni reformalaý salasynda da mańyzdy qadam jasalady. Prezidenttiń pikirinshe, zańdy jáne qoǵamdyq tártipti buzbaityn ári ruqsat etiletin mitingilerdi uiymdastyrýda eskertý qaǵidatyn engizýdi qolǵa alý kerek.
– Bul – meniń túbegeili ustanymym. Muny zańnamalyq turǵydan bekitetinimizdi bilesizder. Qoǵamdyq sanaǵa miting ótkizý mádenietin sińiretin ýaqyt keldi. Qoǵamǵa da, memleketke de óz ustanymdaryn ashyq aitýǵa beiimdeletin kez jetti. Biraq mitingi ótkizý tek óz quqy emes, jaýapkershilik ekenin de túsingen jón. Búgingi Ulttyq keńestiń otyrysynda Prezidenttiń Joldaýyn júzege asyrý jónindegi Jospardy oryndaý aiasynda beibit jiyndar týraly joba ázirlengenin aitqym keledi. Bul jerde qazirgi zańǵa jái ózgeris engizý emes, beibit jiynnyń barlyq túrin ótkizý, uiymdastyrý máselelerin retteitin kontseptýaldy jańa zań týraly sóz bolyp otyr. Úkimet zań jobasyn Parlamenttiń qaraýyna engizý kerek, – dep tapsyrdy Prezident.
Qasym-Jomart Toqaev tirkeý úshin partiia músheleri sanynyń tómengi shegin eki esege, iaǵni 40 myńnan 20 myń adamǵa deiin azaitýǵa bolady dep sanaidy. Sondai-aq Prezident partiia qataryna sailanatyn azamattar tiziminde áielder men jastar úshin mindetti 30 paiyzdyq kvotany engizýdi usyndy. Budan bólek zań shyǵarý organyndaǵy saiasi azshylyqtyń quqyǵyn bekitetin zańnamalyq norma engiziletin bolady. Bul ártúrli partiia ókilderiniń Parlamenttegi keibir komitetterdi basqarýyna múmkindik beredi.
Memleket basshysy quqyq qorǵaýshylar belsendi kótergen máselelerdi sheshý isine de toqtaldy. Syrtqy ister ministrligine Azamattyq jáne saiasi quqyq týraly halyqaralyq paktige jáne onyń Ekinshi Fakýltativti hattamasyna qosylý rásimderin bastaýdy tapsyrdy. Sondai-aq Qylmystyq kodekstiń 174 babyn izgilendirý usynyldy. Qoǵamda kópten beri talqylanyp, qyzý pikirtalasqa túsip kele jatqan taǵy bir mańyzdy másele – Qylmystyq kodekstiń jala jabý týraly 130-baby.
– Atalǵan normaǵa qatysty pikirtalasty zerdelei otyryp, biryńǵai sheshim qabyldaýdyń sonshalyqty kúrdeli ekenin baiqaýǵa bolady. Óitkeni quqyqtyq, gýmanitarlyq, etikalyq jáne halyqaralyq standarttar siiaqty barlyq baǵyttardy eskerý qajet. Atalǵan máseleniń qaǵidattary men erekshelikterin taldaý nátijesinde Qylmystyq kodekstiń 130-babyn qylmystyq dep tanymaý jáne ony Ákimshilik kodekske aýystyrý jóninde sheshim qabyldadym. Osy rette basqa azamattardyń quqyǵyna kepildik berý, olardy jala jabýdan jáne orynsyz aiyptaýdan qorǵaý úshin jaýapkershiliktiń joǵary shegin saqtaý qajet, – dedi Qazaqstan Prezidenti.
Qasym-Jomart Toqaev sóziniń sońynda demokratiia degenimiz bilik úshin de, azamattar úshin de bóliný men ydyraýǵa emes, damý men jasampazdyqqa qyzmet etýge tiis zor jaýapkershilik ekenin atap ótti. Memleket basshysynyń pikirinshe, Qazaqstan azamattary tarihi missiiasyn oryndaýy, iaǵni bilik pen halyqtyń úilesimdi dialogy arqyly kez kelgen qiyndyqty qalai jáne qaitip eńserýge bolatynyn kórsetýi tiis
Jiyndy Prezident Ákimshiliginiń Basshysy Erlan Qoshanov júrgizip otyrdy, sondai-aq, Prezidenttiń keńesshisi – Ulttyq keńestiń hatshysy Erlan Qarin, Ulttyq qoǵamdyq senim keńesiniń músheleri – Erlan Sairov, Saiasat Nurbek jáne Muhtar Taijan sóz sóiledi.
Memleket basshysynyń sóilegen sóziniń tolyq mátinimen myna jerden tanysa alasyzdar.
