Búgin QR Premer-Ministri Baqytjan Saǵyntaevtyń tóraǵalyǵymen ótken Úkimet otyrysynda investitsiialar tartý máselesi qaraldy, dep habarlaidy "Ult aqparat" primeminister.kz portalyna silteme jasap.
Investitsiialyq ahýaldy jaqsartý jáne Qazaqstan ekonomikasyna sheteldik investitsiialardy tartý boiynsha júrgizilip jatqan jumystar týraly QR investitsiialar jáne damý ministri J. Qasymbek baiandady.
QR IDM derekterine sáikes, búginde Qazaqstan — Ortalyq Aziiadaǵy tikelei investitsiialardy tartý boiynsha kóshbasshy el. Onyń úlesi shamamen 70%-dy quraidy. Biylǵy 9 aida negizgi kapitalǵa salynǵan investitsiialardyń jalpy kólemi 21,6%-ǵa artyp, 7,5 trln teńgeni qurady.
Aita ketý kerek, taý-ken ónerkásibinde (41,4%-ǵa), qurylysta (37,1%-ǵa) jáne óńdeý ónerkásibinde (26,4%) ósim baiqalýda. Respýblikalyq deńgeide investitsiialardyń basym bóligi Atyraý (35,8%), Astana (9,2%), Almaty (6,5%) óńirlerine tiesili.
Investitsiialar jáne damý ministri J. Qasymbektiń málimdeýinshe, negizgi kapitalǵa salynǵan investitsiialar kólemindegi jeke qorlardyń úlesi 2018 jyldyń 9 aiynda 73,1%-dy (5,5 trln teńge) qurady. Biylǵy I jarty jyldyqtyń qorytyndysy boiynsha tikelei sheteldik investitsiialardyń (TShI) jalpy kólemi 15,4%-ǵa ulǵaiyp, $12,3 mlrd qurady.
«Ósim myna salalarda baiqaldy: taý-ken ónerkásibi – $6,7 mlrd, kólik – $393,3 mln, saýda – 2 mlrd teńge, qarjylyq jáne saqtandyrý qyzmeti – $359,5 mln, aqparat jáne bailanys – $124,2 mln», — dedi investitsiialar jáne damý ministri J. Qasymbek.
Memleket basshysynyń tapsyrmalaryn oryndaý maqsatynda Ult jospary – 100 naqty qadam aiasynda Ministrlik transulttyq kompaniialardy (TUK) tartý jumystaryn belsendi túrde júrgizip jatyr. Shamamen $10,6 mlrd bolatyn 34 jobadan TUK jobalarynyń tizimi jasaldy. Jalpy somasy $1,4 mlrd bolatyn 12 joba iske asyrylý satysynda, biyl onyń ishindegi quny $1 mlrd bolatyn 8 joba qarqyndy túrde iske asyrylýda.
Sonymen qatar, qazirgi ýaqytta úsh deńgeili investitsiialar tartý júiesi quryldy: syrtqy deńgeide — QR Syrtqy ister ministrligi, Qazaqstannyń sheteldegi mekemeleriniń investitsiialyq keńesshileri jáne «Kazakh Invest» ókilderi; ortalyq deńgeide — QR Investitsiialar jáne damý ministrliginiń Investitsiialar komiteti jáne «Kazakh Invest» UK» AQ; óńirlik deńgeide — jergilikti atqarýshy organdar, «Kazakh Invest» UK» AQ-nyń óńirlik ókilderi.
«Biz zańnamaǵa ózgerister engizip, ruqsat berý, salyq salý, kedendik baqylaý júielerin, sondai-aq, kóshi-qon vizalyq rejimin jeńildettik. Qazaqstanda azamattary vizasyz rejimmen kelip ketetin elderdiń tizimi keńeitildi. Olardyń sany qazir – 62. Bul tizimge Ekonomikalyq yntymaqtastyq jáne damý uiymynyń (EYDU) barlyq elderi kiredi. Sondai-aq, EYDU usynymdaryna sáikes sot júiesin jetildirý jumysy júrgizildi», — dedi J. Qasymbek.
Qazirgi ýaqytta iri investorlardyń qatysýymen bolatyn investitsiialyq daýlar birinshi satydaǵy sot erejeleri boiynsha Joǵarǵy sotta qaralady. Olardy qaraý úshin Joǵarǵy sotta Astana qalasynyń mamandandyrylǵan sot alqasy quryldy. Problemalyq máselelerdi jedel sheshý maqsatynda investorlardyń memlekettik organdarmen daýly máseleleri boiynsha múddelerin qorǵaityn investitsiialyq ombýdsmenniń institýty jumys isteidi.
Óńirlik deńgeide, ákimdikterde investitsiialyq ahýaldy jaqsartý jónindegi keńester bar, ákimderdiń jaýapty orynbasarlary, indýstriialyq-innovatsiialyq damý jáne investitsiialar basqarmalary, áleýmettik kásipkerlik korporatsiialary (ÁKK), «Kazakh Invest» UK» AQ óńirlik ókilderi jáne investorlarǵa qyzmet kórsetetin ortalyqtar bar.
Sonymen qatar, J. Qasymbek oblys ákimderiniń nazaryn jumysyn jandandyrýdy talap etetin birqatar máselege aýdardy. Bul — investitsiialyq jobalarǵa jer telimderin bólý máselesi, injenerlik infraqurylym júrgizý, gazben jabdyqtaý, arnaiy ekonomikalyq aimaqtardyń aýmaqtaryn toptastyrý, iri serpilisti jobalardy iske asyrýdy qoldaýǵa arnalǵan jańa qarjylandyrý quraldaryn engizý, sondai-aq, óńirlerdergi investitsiialyq portaldar jumysynyń sapasy máseleleri.
«Keibir óńirlerdiń statistikalyq kórsetkishterin eskere otyryp, ákimdikter barlyq qurylymdardyń ózara is-qimylyn jaqsartyp, óńirge investitsiialar tartýdyń tiimdiligin arttyrýy qajet», — dedi QR investitsiialar jáne damý ministri.
Syrtqy ister ministri Q. Ábdirahmanov jýyrda Qazaqstan halqyna arnaǵan Joldaýynda Memleket basshysy «ekonomikalyq diplomatiiaǵa» tikelei qatysy bar naqty mindetter qoiǵanyn baiandady: bul shikizattyq emes eksportty qoldaý, belsendi saýda saiasaty, qazaqstandyq biznesti shetelde ilgeriletý, investitsiialar, tehnologiialar men úzdik álemdik tájiribeni tartý, týrizmdi damytý.
«Elbasy "eksportqa baǵyttalǵan indýstriialandyrý ekonomikalyq saiasattyń ortalyq elementine ainalýy tiis" ekenin basa aitty. Bul jerde sinergiialyq tiimdilik alý úshin investitsiialyq jáne eksporttyq baǵyttardy ózara tyǵyz bailanystyrý qajet», — dedi syrtqy ister ministri.
Q. Ábdirahmanov 2018 jyldyń basynan beri AQSh-qa, BAÁ-ge, QHR-ǵa, Túrkiia men Finliandiiaǵa joǵary deńgeidegi birqatar saparlar bolǵanyn eske saldy. Naýryz aiynda Tájikstan men Ózbekstan prezidentteri Astanaǵa keldi. Jaqynda Briýsselde eýropalyq biznes alyptarymen kezdesý ótti.
«Barlyq osy kelissózderdiń qorytyndylary boiynsha $30,6 mlrd astam somaǵa 135 jýyq qujatqa qol qoiyldy. QR SIM Memleket basshysynyń shetelderge saparlary men sheteldik memleketterdiń Qazaqstanǵa saparlary barysynda qol jetkizilgen kelisimderdiń iske asyrylýyna monitoring júrgizý boiynsha turaqty jumystar júrgizedi. Transulttyq korporatsiialarmen investitsiialyq jobalar týraly kelisimderge erekshe kóńil bólinedi», — dedi syrtqy ister ministri.
Q. Ábdirahmanovtyń aitýynsha, ekijaqty saýda-ekonomikalyq jáne investitsiialyq qarym-qatynastardyń pármendi quraly Úkimetaralyq komissiialar men Iskerlik keńesteri bola alady. Syrtqy ister ministri atap ótkendei, atalǵan qurylymdardyń áleýetin tolyq iske qosý qajet. Sondyqtan SIM tóraǵalyǵymen Vedomstvoaralyq komissiia quryldy, ol jaqynda óziniń birinshi otyrysyn ótkizedi. Sonymen qatar SIM investitsiialar tartýǵa jáne ónimderin eksportqa shyǵarýǵa múddeli otandyq kompaniialarǵa qoldaý kórsetýin jalǵastyrady. Ekonomikanyń mańyzdy draiveri retinde shaǵyn jáne orta bizneske erekshe kóńil bólinedi.
«Oǵan biylǵy tamyz aiynda bizdiń Elshiligimizdiń qoldaýymen uiymdastyrylǵan QR-dan Tájikstanǵa kompaniialardyń saýda-ekonomikalyq missiialary mysal bola alady. Jalpy somasy $18,8 mln Qazaqstanda shyǵarylǵan avtobýstardy, jihazdar men avtomobilderdi jetkizý boiynsha úsh kelisim jasalǵan. Bizdiń kásipkerlerimizdi eksporttyq naryqtar ereksheligine baǵyttaý qajet. Ol úshin, SIM "Atameken" UKP-men birlesip "Sheteldik naryqtar boiynsha nusqaýlyqty" ázirleý qajettigin qarastyrady, onda kedendik, salyq jáne basqa da rásimderdiń erekshelikteri kórsetiledi», — dedi Q. Ábdirahmanov.
Syrtqy ister ministri sonymen qatar qolaily vizalyq saiasatty qalyptastyrý boiynsha júrgizilip jatqan belsendi jumystardy atap ótti. Vizasyz rejim EYDU/EO elderi, sonymen qatar Malaiziia, Monako, BAÁ, Singapýr úshin qoldanylady. 20 elmen ózara vizasyz rejim jumys jasaidy. Sonymen qatar, SIM múddeli memlekettik organdarmen birlesip «AHQO» AQ jáne «Astana Hub» AT-startaptar halyqaralyq tehnoparki qyzmetkerleri úshin vizalyq rejimdi jetildirý boiynsha jumystar júrgizýde.
Budan ózge, Ministrlik el ishindegi investitsiialyq baǵyttyń aspektilerin pysyqtaýǵa da nazar aýdarady. Bul qyzmettiń negizgi faktory — tiimdi vedomstvoaralyq ózara is-qimyl. Bul turǵydan QR SIM birqatar ministrliktermen jáne kvazimemlekettik qurylymdarmen investitsiialyq-eksporttyq baǵyttaǵy ózara is-qimyldy nyǵaitý jónindegi birlesken is-sharalar josparlaryn qabyldady. Bul tájiribe basqa vedomstvolarda jáne uiymdarda jalǵasyn tappaq.
Óz kezeginde «Kazakh Invest» UK» AQ basqarma tóraǵasy S. Tuiaqbaev búginde respýblika boiynsha sheteldik investitsiialardyń qatysýymen investitsiialyq jobalar tizimi ázirlengenin, jol kartasy bekitilgenin atap ótti.
Búginde jobalardyń sany 188-di quraidy. Onyń ishinde, 49 joba boiynsha qurylys-montaj jumystary júrgizilýde, 51-i boiynsha qujattar ázirlenýde, 74-i – pysyqtalýda.
Jobalardyń basym bóligi Almaty oblysynda tiesili (32 joba). Sonymen qatar, alǵashqy bestikke Qaraǵandy oblysy, Almaty qalysy, Aqtóbe oblysy jáne Astana qalasy kiredi. Buǵan qosa jyl basynan beri 22 joba boiynsha barlyq ruqsat qujattary alynyp, qurylys-montaj jumystary bastaldy.
«47 joba boiynsha investorlar tarapynan jobany bastaý týraly sheshim qabyldanyp, qujattardy ázirleýge kiristi. Onyń ishinde gollandiialyq Farm Frites, arabtyń Phoenix Global, avstraliialyq Cedar Meats, belgiialyq Carmeuse Group, túrkiialyq Yildirim Holding, frantsýzdyń Total Eren kompaniialaryn atap ótýge bolady», — dedi S. Tuiaqbaev.
Sondai-aq, «Kazakh Invest» UK» AQ basqarma tóraǵasy jyl basynan beri óńirlerde ákimdikterdiń qatysýymen qazaqstandyq biznes ókilderimen kezdesýler ótkizilip, 200-den astam usynystar jinaqtalyp, onyń ishinen 66 joba investitsiialyq usynystar ázirleý úshin iriktelip alynǵanyn jetkizdi.
«Qazirgi tańda josparlanǵan jobalardyń basym bóligi ázirlenip, sheteldegi elshilikter men ókildikterge naqty kompaniialarmen kelissózder júrgizýge turaqty túrde joldanýda. Osylaisha jyl basynan beri 55 jańa investor tartyldy. Onyń ishinde 16-sy – transulttyq kompaniialar», — dedi S. Tuiaqbaev.
QR IDM-men birlesip ákimdikterdiń saittaryna taldaý júrgizildi. Barlyq óńirlerdiń investitsiia boiynsha veb-saittaryn tiptik nusqada árbirine arnaiy paraqsha asha otyryp, invest.gov.kz internet-portalyna ornalastyrý usynylady. Nátijesinde, «Kazakh Invest» UK derekterine sáikes, investor 17 saittyń ornyna bir biryńǵai portal arqyly investitsiialarǵa qatysty barlyq óńirler týraly aqparatqa tolyq qol jetkize alady.
Buǵan qosa, investorlardyń problemalyq máselelerin der kezinde sheshý maqsatynda «jedel kómek» printsipimen jumys isteitin «Call-ortalyq» iske qosylǵan bolatyn. Koll-ortalyqty engizgen sátten bastap investitsiialyq qyzmetterge qatysty máseleler boiynsha 474 keńes berildi.
«2018 jyly investorlar tarapynan kúrdeli máselelerge qatysty 40 ótinish kelip tústi. Onyń 19-y tolyǵymen sheshilip, 21 ótinish boiynsha investorlarǵa aralyq jaýaptar berilip, jaýapty memlekettik organdarmen birlesip tiisti jumystar júrgizilýde», — dep túiindedi «Kazakh Invest» UK» AQ basqarma tóraǵasy.
Óńirlerdegi jaǵdai men investitsiialar tartý maqsatynda júrgizilip jatqan jumystar týraly Batys Qazaqstan oblysynyń ákimi A. Kólginov, Qaraǵandy oblysynyń ákimi E. Qoshanov jáne Shymkent qalasynyń ákimi Ǵ. Ábdirahymov baiandady.
