Qasym-Jomart Toqaev koronavirýs indetiniń ekinshi kezeńine daiyndyq jóninde keńes ótkizdi, dep habarlaidy "Ult aqparat".
Aqordanyń baspasóz qyzmetiniń málimetinshe, Qazaqstan Prezidenti óz sózinde kóptegen elde epidemiologiialyq ahýaldyń nasharlaǵanyn atap ótip, osyǵan bailanysty ahýal ýshyqqan jaǵdaida oǵan memlekettik organdardyń daiyn bolýy qajet ekenin aitty. Qasym-Jomart Toqaev túitkildi máselelerdi aita kele, test synamalaryn alý kóleminiń azaiǵanyna nazar aýdardy.
– Búkil álemde zerthanalar jelisiniń keńeigenine jáne testileý baǵasynyń tómendegenine qaramastan, elimizde onyń quny joǵary bolyp otyr: 10 myńnan 18 myń teńgege deiin. Turǵyndardyń basym bóligi úshin bul baǵa qymbat dep oilaimyn. Úkimet pen ákimdikter test synamasyn alýdyń qarjylai qoljetimdiligi máselesin sheshýi kerek. Sonymen qatar basqa eldermen, sonyń ishinde, Reseimen salystyrǵanda betperdelerdiń baǵasy áli de sharyqtap tur. Onyń da baǵasyn tómendetý qajet. Úkimet betperdelerdiń bólshek saýdadaǵy shekti baǵasyn 60 teńge kóleminde bekitýdi josparlap otyr. Maǵan habarlaǵan málimet boiynsha, Reseide bul baǵa 20-30 teńge shamasynda. Básekelestikti qorǵaý jáne damytý agenttigine mundai baǵalardyń sáikestigine taldaý jasap, zerthanalyq qyzmetter men jeke qorǵanysh quraldarynyń baǵalaryna monitoring júrgizýdi tapsyramyn, — dedi Memleket basshysy.
Prezident el turǵyndarynyń jaz maýsymynda dári-dármek tapshylyǵyn kórgenin jiynǵa qatysýshylardyń esine saldy. Qasym-Jomart Toqaevtyń tapsyrmasynan keiin ǵana tiisti sharalar qabyldandy. Atap aitqanda: dári-dármekterdiń eki ailyq qory jasaqtalyp, qajetti preparattardyń tizimi keńeitildi, sondai-aq, olardy shetelden ákelý jáne tirkeý tártibi jeńildetildi.
Memleket basshysy pandemiianyń ekinshi tolqyny bolǵan jaǵdaida negizgi salmaq taǵy da meditsina qyzmetkerlerine túsetinin atap ótti. Prezidenttiń tapsyrmasy boiynsha ekinshi jartyjyldyqta tólemaqy úshin 150 milliard teńgeden astam qarjy bólingen. Biraq ústemaqy jáne saqtandyrý tólemderin alýda áli kúnge deiin biýrokratiialyq kedergiler bar.
– Jergilikti jerlerde ústemaqyǵa qatysty «tsifrmen oinaý» máselesi jalǵasýda. Bul qarjy bólý isinde osy ýaqytqa deiin ashyqtyq joq. Mundai jaǵdaidy boldyrmaý qajet. Bas dárigerler jumys ýaqytynyń esebin túzetýdi meditsina qyzmetkerleriniń paidasyna emes, kerisinshe jasaýǵa tyrysyp júr. Dárigerler ózderine tiesili aqshany surap almaýy tiis. 30 qyrkúiektegi málimet boiynsha pandemiia kezinde bul indetten 182 meditsina qyzmetkeri kóz jumdy. Qazirgi kezde bul jaǵdailardy túrli komissiialar qarastyrýda. 37 otbasyna ǵana járdemaqy tólendi. Mundai jaǵdaiǵa múlde jol bermeý kerek. Ólim sebepterin adam qaitys bolǵannan keiin anyqtaý kóptegen qiyndyqtar, sonyń ishinde, etikalyq sipattaǵy túitkilderdi týyndatady. Osy oraida Úkimetke qaitys bolǵan meditsina qyzmetkerleriniń otbasylaryna egjei-tegjeili tergeý júrgizbei, tiisti barlyq járdemaqyny tóleýdi tapsyramyn. Meditsina qyzmetkerleriniń qyzmet barysynda naýqasqa shaldyǵýy rastalǵan jaǵdaida olardyń tólemaqylary qysqa merzim ishinde sózsiz tólenýi tiis, – dedi Prezident.
Prezident óz sózinde basqa da aýrý túrleri boiynsha tiisti meditsinalyq kómek kórsetýdiń mańyzdylyǵyn atap ótti. Memleket basshysy ana men bala densaýlyǵyn qorǵaý boiynsha jaǵdaidyń nasharlaǵanyna arnaiy toqtaldy.
– Byltyrǵy 8 aida – 36 áiel qaitys bolsa, biylǵy 8 aida – 131 áiel qaitys boldy. Mysaly, Aqtóbe oblysynda bul kórsetkish shamamen 13 ese, Qyzylorda oblysynda 9 ese, Shymkent qalasynda 7 ese artty. Nege bul adamdarǵa kómek kórsetilmedi? Qandai sharalar qabyldanyp jatyr? Úkimetke óńirlermen birlesip, atalǵan faktilerdiń árqaisysyn tekserip, nátijesin baiandaýdy tapsyramyn. Ana men balany qorǵaý, onkologiialyq, kardiologiialyq, pýlmonologiialyq jáne meditsinalyq kómektiń basqa da túrlerin kórsetý – el aldyndaǵy mindetimiz. Ákimderdi, jalpy Úkimetti bul mindetten eshkim bosatqan joq, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Sonymen qatar keńeste basqa da máseleler qarastyryldy. Prezident halyqtyń tynys-tirshiligin qamtamasyz etetin qyzmetterdiń úzdiksiz jumys isteýiniń mańyzdylyǵyn atap ótti. Memleket basshysynyń pikirinshe, azyq-túlik qaýipsizdigi men áleýmettik mańyzy bar taýarlardyń baǵalaryna qatysty máseleler erekshe nazar aýdarýdy qajet etedi.
Qasym-Jomart Toqaev Qazaqstandy eldegi ekonomikalyq belsendiliktiń kúrt tómendeýinen shyǵa aldy dep esepteidi. Biznesti yntalandyrý jóninde sharalar qabyldanyp, turǵyndardyń az qamtylǵan toptaryna kómek kórsetildi. Dúniejúzilik bank elimizdiń áleýmettik-ekonomikalyq damýynyń negizgi kórsetkishteriniń qarqynyn joǵary baǵalady. Bul rette, búkil álem boiynsha pandemiianyń jaqyndap kele jatqan ekinshi tolqyny jańa mindetter júkteidi.
Prezident sóziniń sońynda halyqpen qarym-qatynas jasaýdyń jáne keri bailanys ornatýdyń asa mańyzdy ekenine nazar aýdardy.
– Pandemiiaǵa qarsy kúrestegi tabys, negizinen, halyqtyń qabyldanǵan sharalar men sheshimderge degen seniminiń deńgeiine bailanysty. Muny tájiribe kórsetti. Al, senim azamattardyń bilik tarapynan atqarylyp jatqan is-qimyldarǵa túsinistik tanytyp, qoldaý kórsetýine bailanysty. Halyqpen turaqty dialog jasap otyrý kerek jáne turǵyndarǵa týyndaǵan máseleler men qaterdi shynaiy ári ashyq aityp, ony sheshýdiń joldaryn usyný qajet. Jaǵdaidyń ýshyǵýy sanitarlyq jáne aldyn alý sharalaryn qatań saqtaýǵa bailanysty ekenin biznes ókilderi men azamattarymyz túsinýge tiis. Shynaiy jáne optimistik jaǵdailar boiynsha biyl qatań shekteý sharalaryn engizý qajettigin boldyrmaýymyz kerek jáne oǵan múmkindigimiz bar, – dedi Memleket basshysy.
Jiynda Premer-Ministr Asqar Mamin, Densaýlyq saqtaý ministri Aleksei Tsoi, Nur-Sultan qalasynyń ákimi Altai Kólginov, Almaty qalasynyń ákimi Baqytjan Saǵyntaev, Shymkent qalasynyń ákimi Murat Áitenov, sondai-aq, Atyraý oblysynyń ákimi Mahambet Dosmuhambetov sóz sóiledi.
