قاسىم-جومارت توقاەۆ كوروناۆيرۋس ٸندەتٸنٸڭ ەكٸنشٸ كەزەڭٸنە دايىندىق جٶنٸندە كەڭەس ٶتكٸزدٸ, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات".
اقوردانىڭ باسپاسٶز قىزمەتٸنٸڭ مەلٸمەتٸنشە, قازاقستان پرەزيدەنتٸ ٶز سٶزٸندە كٶپتەگەن ەلدە ەپيدەميولوگييالىق احۋالدىڭ ناشارلاعانىن اتاپ ٶتٸپ, وسىعان بايلانىستى احۋال ۋشىققان جاعدايدا وعان مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ دايىن بولۋى قاجەت ەكەنٸن ايتتى. قاسىم-جومارت توقاەۆ تٷيتكٸلدٸ مەسەلەلەردٸ ايتا كەلە, تەست سىنامالارىن الۋ كٶلەمٸنٸڭ ازايعانىنا نازار اۋداردى.
– بٷكٸل ەلەمدە زەرتحانالار جەلٸسٸنٸڭ كەڭەيگەنٸنە جەنە تەستٸلەۋ باعاسىنىڭ تٶمەندەگەنٸنە قاراماستان, ەلٸمٸزدە ونىڭ قۇنى جوعارى بولىپ وتىر: 10 مىڭنان 18 مىڭ تەڭگەگە دەيٸن. تۇرعىنداردىڭ باسىم بٶلٸگٸ ٷشٸن بۇل باعا قىمبات دەپ ويلايمىن. ٷكٸمەت پەن ەكٸمدٸكتەر تەست سىناماسىن الۋدىڭ قارجىلاي قولجەتٸمدٸلٸگٸ مەسەلەسٸن شەشۋٸ كەرەك. سونىمەن قاتار باسقا ەلدەرمەن, سونىڭ ٸشٸندە, رەسەيمەن سالىستىرعاندا بەتپەردەلەردٸڭ باعاسى ەلٸ دە شارىقتاپ تۇر. ونىڭ دا باعاسىن تٶمەندەتۋ قاجەت. ٷكٸمەت بەتپەردەلەردٸڭ بٶلشەك ساۋداداعى شەكتٸ باعاسىن 60 تەڭگە كٶلەمٸندە بەكٸتۋدٸ جوسپارلاپ وتىر. ماعان حابارلاعان مەلٸمەت بويىنشا, رەسەيدە بۇل باعا 20-30 تەڭگە شاماسىندا. بەسەكەلەستٸكتٸ قورعاۋ جەنە دامىتۋ اگەنتتٸگٸنە مۇنداي باعالاردىڭ سەيكەستٸگٸنە تالداۋ جاساپ, زەرتحانالىق قىزمەتتەر مەن جەكە قورعانىش قۇرالدارىنىڭ باعالارىنا مونيتورينگ جٷرگٸزۋدٸ تاپسىرامىن, — دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
پرەزيدەنت ەل تۇرعىندارىنىڭ جاز ماۋسىمىندا دەرٸ-دەرمەك تاپشىلىعىن كٶرگەنٸن جيىنعا قاتىسۋشىلاردىڭ ەسٸنە سالدى. قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ تاپسىرماسىنان كەيٸن عانا تيٸستٸ شارالار قابىلداندى. اتاپ ايتقاندا: دەرٸ-دەرمەكتەردٸڭ ەكٸ ايلىق قورى جاساقتالىپ, قاجەتتٸ پرەپاراتتاردىڭ تٸزٸمٸ كەڭەيتٸلدٸ, سونداي-اق, ولاردى شەتەلدەن ەكەلۋ جەنە تٸركەۋ تەرتٸبٸ جەڭٸلدەتٸلدٸ.
مەملەكەت باسشىسى پاندەمييانىڭ ەكٸنشٸ تولقىنى بولعان جاعدايدا نەگٸزگٸ سالماق تاعى دا مەديتسينا قىزمەتكەرلەرٸنە تٷسەتٸنٸن اتاپ ٶتتٸ. پرەزيدەنتتٸڭ تاپسىرماسى بويىنشا ەكٸنشٸ جارتىجىلدىقتا تٶلەماقى ٷشٸن 150 ميلليارد تەڭگەدەن استام قارجى بٶلٸنگەن. بٸراق ٷستەماقى جەنە ساقتاندىرۋ تٶلەمدەرٸن الۋدا ەلٸ كٷنگە دەيٸن بيۋروكراتييالىق كەدەرگٸلەر بار.
– جەرگٸلٸكتٸ جەرلەردە ٷستەماقىعا قاتىستى «تسيفرمەن ويناۋ» مەسەلەسٸ جالعاسۋدا. بۇل قارجى بٶلۋ ٸسٸندە وسى ۋاقىتقا دەيٸن اشىقتىق جوق. مۇنداي جاعدايدى بولدىرماۋ قاجەت. باس دەرٸگەرلەر جۇمىس ۋاقىتىنىڭ ەسەبٸن تٷزەتۋدٸ مەديتسينا قىزمەتكەرلەرٸنٸڭ پايداسىنا ەمەس, كەرٸسٸنشە جاساۋعا تىرىسىپ جٷر. دەرٸگەرلەر ٶزدەرٸنە تيەسٸلٸ اقشانى سۇراپ الماۋى تيٸس. 30 قىركٷيەكتەگٸ مەلٸمەت بويىنشا پاندەمييا كەزٸندە بۇل ٸندەتتەن 182 مەديتسينا قىزمەتكەرٸ كٶز جۇمدى. قازٸرگٸ كەزدە بۇل جاعدايلاردى تٷرلٸ كوميسسييالار قاراستىرۋدا. 37 وتباسىنا عانا جەردەماقى تٶلەندٸ. مۇنداي جاعدايعا مٷلدە جول بەرمەۋ كەرەك. ٶلٸم سەبەپتەرٸن ادام قايتىس بولعاننان كەيٸن انىقتاۋ كٶپتەگەن قيىندىقتار, سونىڭ ٸشٸندە, ەتيكالىق سيپاتتاعى تٷيتكٸلدەردٸ تۋىنداتادى. وسى ورايدا ٷكٸمەتكە قايتىس بولعان مەديتسينا قىزمەتكەرلەرٸنٸڭ وتباسىلارىنا ەگجەي-تەگجەيلٸ تەرگەۋ جٷرگٸزبەي, تيٸستٸ بارلىق جەردەماقىنى تٶلەۋدٸ تاپسىرامىن. مەديتسينا قىزمەتكەرلەرٸنٸڭ قىزمەت بارىسىندا ناۋقاسقا شالدىعۋى راستالعان جاعدايدا ولاردىڭ تٶلەماقىلارى قىسقا مەرزٸم ٸشٸندە سٶزسٸز تٶلەنۋٸ تيٸس, – دەدٸ پرەزيدەنت.
پرەزيدەنت ٶز سٶزٸندە باسقا دا اۋرۋ تٷرلەرٸ بويىنشا تيٸستٸ مەديتسينالىق كٶمەك كٶرسەتۋدٸڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ٶتتٸ. مەملەكەت باسشىسى انا مەن بالا دەنساۋلىعىن قورعاۋ بويىنشا جاعدايدىڭ ناشارلاعانىنا ارنايى توقتالدى.
– بىلتىرعى 8 ايدا – 36 ەيەل قايتىس بولسا, بيىلعى 8 ايدا – 131 ەيەل قايتىس بولدى. مىسالى, اقتٶبە وبلىسىندا بۇل كٶرسەتكٸش شامامەن 13 ەسە, قىزىلوردا وبلىسىندا 9 ەسە, شىمكەنت قالاسىندا 7 ەسە ارتتى. نەگە بۇل ادامدارعا كٶمەك كٶرسەتٸلمەدٸ? قانداي شارالار قابىلدانىپ جاتىر? ٷكٸمەتكە ٶڭٸرلەرمەن بٸرلەسٸپ, اتالعان فاكتٸلەردٸڭ ەرقايسىسىن تەكسەرٸپ, نەتيجەسٸن بايانداۋدى تاپسىرامىن. انا مەن بالانى قورعاۋ, ونكولوگييالىق, كارديولوگييالىق, پۋلمونولوگييالىق جەنە مەديتسينالىق كٶمەكتٸڭ باسقا دا تٷرلەرٸن كٶرسەتۋ – ەل الدىنداعى مٸندەتٸمٸز. ەكٸمدەردٸ, جالپى ٷكٸمەتتٸ بۇل مٸندەتتەن ەشكٸم بوساتقان جوق, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
سونىمەن قاتار كەڭەستە باسقا دا مەسەلەلەر قاراستىرىلدى. پرەزيدەنت حالىقتىڭ تىنىس-تٸرشٸلٸگٸن قامتاماسىز ەتەتٸن قىزمەتتەردٸڭ ٷزدٸكسٸز جۇمىس ٸستەۋٸنٸڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ٶتتٸ. مەملەكەت باسشىسىنىڭ پٸكٸرٸنشە, ازىق-تٷلٸك قاۋٸپسٸزدٸگٸ مەن ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار تاۋارلاردىڭ باعالارىنا قاتىستى مەسەلەلەر ەرەكشە نازار اۋدارۋدى قاجەت ەتەدٸ.
قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاقستاندى ەلدەگٸ ەكونوميكالىق بەلسەندٸلٸكتٸڭ كٷرت تٶمەندەۋٸنەن شىعا الدى دەپ ەسەپتەيدٸ. بيزنەستٸ ىنتالاندىرۋ جٶنٸندە شارالار قابىلدانىپ, تۇرعىنداردىڭ از قامتىلعان توپتارىنا كٶمەك كٶرسەتٸلدٸ. دٷنيەجٷزٸلٸك بانك ەلٸمٸزدٸڭ ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق دامۋىنىڭ نەگٸزگٸ كٶرسەتكٸشتەرٸنٸڭ قارقىنىن جوعارى باعالادى. بۇل رەتتە, بٷكٸل ەلەم بويىنشا پاندەمييانىڭ جاقىنداپ كەلە جاتقان ەكٸنشٸ تولقىنى جاڭا مٸندەتتەر جٷكتەيدٸ.
پرەزيدەنت سٶزٸنٸڭ سوڭىندا حالىقپەن قارىم-قاتىناس جاساۋدىڭ جەنە كەرٸ بايلانىس ورناتۋدىڭ اسا ماڭىزدى ەكەنٸنە نازار اۋداردى.
– پاندەميياعا قارسى كٷرەستەگٸ تابىس, نەگٸزٸنەن, حالىقتىڭ قابىلدانعان شارالار مەن شەشٸمدەرگە دەگەن سەنٸمٸنٸڭ دەڭگەيٸنە بايلانىستى. مۇنى تەجٸريبە كٶرسەتتٸ. ال, سەنٸم ازاماتتاردىڭ بيلٸك تاراپىنان اتقارىلىپ جاتقان ٸس-قيمىلدارعا تٷسٸنٸستٸك تانىتىپ, قولداۋ كٶرسەتۋٸنە بايلانىستى. حالىقپەن تۇراقتى ديالوگ جاساپ وتىرۋ كەرەك جەنە تۇرعىندارعا تۋىنداعان مەسەلەلەر مەن قاتەردٸ شىنايى ەرٸ اشىق ايتىپ, ونى شەشۋدٸڭ جولدارىن ۇسىنۋ قاجەت. جاعدايدىڭ ۋشىعۋى سانيتارلىق جەنە الدىن الۋ شارالارىن قاتاڭ ساقتاۋعا بايلانىستى ەكەنٸن بيزنەس ٶكٸلدەرٸ مەن ازاماتتارىمىز تٷسٸنۋگە تيٸس. شىنايى جەنە وپتيميستٸك جاعدايلار بويىنشا بيىل قاتاڭ شەكتەۋ شارالارىن ەنگٸزۋ قاجەتتٸگٸن بولدىرماۋىمىز كەرەك جەنە وعان مٷمكٸندٸگٸمٸز بار, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
جيىندا پرەمەر-مينيستر اسقار مامين, دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترٸ الەكسەي تسوي, نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ ەكٸمٸ التاي كٶلگٸنوۆ, الماتى قالاسىنىڭ ەكٸمٸ باقىتجان ساعىنتاەۆ, شىمكەنت قالاسىنىڭ ەكٸمٸ مۇرات ەيتەنوۆ, سونداي-اق, اتىراۋ وبلىسىنىڭ ەكٸمٸ ماحامبەت دوسمۇحامبەتوۆ سٶز سٶيلەدٸ.
