Halyqaralyq Túrki akademiiasynyń 10 jyldyǵyna álemniń birqatar eli quttyqtaý lebizin jiberdi, dep habarlaidy "Ult aqparat" uiymnyń resmi saityna silteme jasap.
2010 jyly 25 mamyrda Elbasy N.Nazarbaevtyń tikelei bastamasymen Nahchyvan kelisimi negizinde qurylǵan Túrki akademiiasy búginde tolyqqandy halyqaralyq uiymǵa ainaldy.
Eń aldymen Qazaqstan Prezidenti Qasym-Jomart Toqaev pen Túrki integratsiiasynyń arhitektory, QR Tuńǵysh Prezidenti – Elbasy Nursultan Nazarbaev Akademiianyń 10 jyldyq mereitoiyna quttyqtaý hat jiberdi.
Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev baýyrlas halyqtardyń ortaq tarihy men tamyryn jańǵyrtý, órkenieti men mádeni qundylyqtaryn nasihattaýda akademiianyń tabysty eńbek etkenin aitty.
«Kóptegen zertteýler men aǵartýshylyq jumystar nátijesinde túrkitildes memleketterdiń bai murasy tórtkúl dúniege pash etilip, ata-babadan miras bolyp qalǵan týystyq óziniń baiandy jalǵasyn tabýda. Osy rette, Akademiia qyzmetkerleriniń tushymdy oiy men saliqaly eńbekteri túrki dúniesimen ǵana shektelmei, halyqaralyq qaýymdastyqqa keńinen tanylyp, joǵary baǵasyn alǵanyn erekshe atap ótý oryndy. Bul baǵyndyrar belester túrki áleminiń mereiin ústem, birligi men bolashaǵy berekeli etý jolyndaǵy qajyrly jumystyń jarqyn kórinisi ekeni sózsiz», - dep jazdy Qasym-Jomart Toqaev.
Kórshiles Qyrǵyzstan prezidenti Sooronbai Jeenbekovten Akademiia basshysy Darhan Qydyrálige quttyqtaý haty kelip tústi. S. Jeenbekov qysqa merzim ishinde Túrik akademiiasynyń mańyzdy halyqaralyq ǵylymi sharalar ótkizip, túrkologiia salalarynda irgeli ǵylymi eńbekter jariialaǵanyn jáne jáne túrki memleketteri arasyndaǵy rýhani integratsiiany nyǵaitýǵa úles qosqanyn atap ótti.
«Sońǵy jyldary Akademiia qyrǵyztaný ǵylymyn damytýǵa, qyrǵyz mádenietin túrki álemine jáne basqa elderge tanystyrýǵa, qyrǵyz ǵalymdaryn túrkologiia álemine belsendi qatysýǵa shaqyrdy. Biz bul múmkindikti baǵalaimyz», - dedi Qyrǵyzstan basshysy.
Túrkiia Respýblikasynyń syrtqy ister ministri Mavliýt Chavýshoǵlýdan akademiia prezidenti Darhan Qydyráliniń atyna quttyqtaý hat kelip tústi.
«Qazaq halqynyń uly aqyny Abai Qunanbaiulynyń 175 jyldyǵyn atap ótip, túrki tilderin, ádebietin, mádenietin, tarihy men etnografiiasyn zerdeleýde túrki álemindegi birlikti, yntymaqtastyq pen yqpaldastyqty nyǵaitý jumystaryn iske asyryp otyrǵan Túrki akademiiasynyń jumysyn joǵary baǵalaitynymdy jetkizip, aldaǵy qyzmetine mol tabystar tileimin. Osy múmkindikti paidalanyp, Sizdi jáne akademiia ujymyn Oraza ait merekesimen quttyqtaimyn!» delingen quttyqtaý hatta.
Óz kezeginde Mońǵoliianyń Tuńǵysh Prezidenti, akademik Pýnsalmaagiin Ochirbattan akademiiaǵa júrekjardy lebizin joldady. Quttyqtaý hatynda P. Ochirbattan akademiia basshysyn mereili mejemen quttyqtap, kóshpendileriniń tarihy men mádenietin zertteýge qomaqty úles qosqanyna rizashylyq bildirgen.
«Ári qarai Sizdiń qoldaýyńyzben eki el ǵalymdarynyń birlesken zertteýleriniń qarqyny artady dep kámil senemin. Sonymen birge elderimizdiń aýmaǵyndaǵy ortaq tarihi-mádeni muralardy zertteý jumystaryna sáttilik tileimin» dedi ol.
Majarstan Ulttyq assambleiasynyń vitse-prezidenti, áigili aqyn Shandor Lejak ta bul mereili datany eleýsiz qaldyrmady.
«Túrki akademiiasy búginde túrki mádenieti men dástúrlerin saqtaýda, búkil álemde túrkologiiany damytýda jetekshi ról atqaryp keledi. Bul qurylym ideiasynyń ómirsheńdigin kórsetetin óte mańyzdy nátije. Majarstannyń bul akademiiamen baiqaýshy retinde yntymaqtasyp jatqanyna erekshe qýanyshtymyn. Halyqaralyq Túrki akademiiasyna túrki órkenietin saqtaý men damytýda jańa tabystar tileimin», - dedi Sh. Lejak.
Halyqaralyq uiymdar arasynda TÚRKSOI (Túrki mádenieti halyqaralyq uiymy) Bas hatshysy Dúisen Qaseiinov Akademiia basshysy Darhan Qydyrálige quttyqtaý hatyn joldady.
«Akademiia ujymy, ásirese, ortaq túrki tarihy oqýlyǵyn jazyp, ony túrkitildes elderdiń bilim berý baǵdarlamalaryna engizýge, túrki jurtyna ortaq iri ǵalymdardyń murasyn álemge tanytýǵa eńbek sińirdi. Sondai-aq, Halyqaralyq Túrki akademiiasy sońǵy kezderi túrki órkenietiniń otany - Altai aimaǵynda júrgizilgen arheologiialyq izdenisteri túrkologiia salasyndaǵy iri ǵylymi jańalyqtarǵa bastaý bolary anyq», - dep jazdy D. Qaseiinov.
Túrki tildes elder parlamenttik assambleiasynyń (TÚRKPA) Bas hatshysy Altynbek Mamaiýsýpov Halyqaralyq Túrki akademiiasyn 10 jyldyq mereili belesimen quttyqtady.
«Túrki akademiiasy túrki áleminiń intellektýaldy ortalyǵyna ainaldy. Túrki akademiiasynyń qyzmeti ǵasyrlar boiy jalǵasyn taýyp kele jatqan baýyrlastyq bailanystardy nyǵaitýdy kózdeitin bastamalar turǵysynan zor mańyzǵa ie. TÚRKPA men Túrki akademiiasy arasyndaǵy yntymaqtastyq joǵary deńgeide qalyptasqan. Qos uiym bir-birine árdaiym qoldaý kórsetip otyrady. Aldymyzdaǵy kezeńderde de yntymaqtastyǵymyzdyń artyp, jemisti bola túserine senim bildiremin», - dedi A. Mamaiýsýpov.
Eske sala ketsek, 2009 jyly Ázerbaijannyń Nahchyvan qalasynda ótken Túrkitildes memleketter basshylarynyń IX sammitinde Nursultan Nazarbaev túrki dúniesin zertteitin halyqaralyq ǵylymi ortalyq qurý týraly usynysty ortaǵa salǵan bolatyn. Jiynǵa qatysqan Ázerbaijan, Qyrǵyzstan jáne Túrkiia prezidentteri bul usynysqa qoldaý bildirdi.
2010 jyldyń 25 mamyry kúni Qazaqstan Respýblikasynyń elordasy – Astana qalasyndaǵy Beibitshilik jáne kelisim saraiynda Túrki akademiiasy ashyldy. Biregei ǵylymi-zertteý ortalyqtyń tusaýkeserine QR Prezidenti Nursultan Nazarbaev pen Túrkiia Prezidenti Abdýllah Gúl sonymen qatar, Qazaqstan, Túrkiia, AQSh, Resei (Tatarstan, Bashqurtstan, Chývash, Iakýtiia), Ózbekstan, Qyrǵyzstan, Ýkraina memleketteriniń kórnekti túrkolog ǵalymdary qatysty.
.jpeg)