حالىقارالىق تٷركٸ اكادەميياسىنىڭ 10 جىلدىعىنا ەلەمنٸڭ بٸرقاتار ەلٸ قۇتتىقتاۋ لەبٸزٸن جٸبەردٸ, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" ۇيىمنىڭ رەسمي سايتىنا سٸلتەمە جاساپ.
2010 جىلى 25 مامىردا ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ تٸكەلەي باستاماسىمەن ناحچىۆان كەلٸسٸمٸ نەگٸزٸندە قۇرىلعان تٷركٸ اكادەميياسى بٷگٸندە تولىققاندى حالىقارالىق ۇيىمعا اينالدى.
ەڭ الدىمەن قازاقستان پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ پەن تٷركٸ ينتەگراتسيياسىنىڭ ارحيتەكتورى, قر تۇڭعىش پرەزيدەنتٸ – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ اكادەمييانىڭ 10 جىلدىق مەرەيتويىنا قۇتتىقتاۋ حات جٸبەردٸ.
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ باۋىرلاس حالىقتاردىڭ ورتاق تاريحى مەن تامىرىن جاڭعىرتۋ, ٶركەنيەتٸ مەن مەدەني قۇندىلىقتارىن ناسيحاتتاۋدا اكادەمييانىڭ تابىستى ەڭبەك ەتكەنٸن ايتتى.
«كٶپتەگەن زەرتتەۋلەر مەن اعارتۋشىلىق جۇمىستار نەتيجەسٸندە تٷركٸتٸلدەس مەملەكەتتەردٸڭ باي مۇراسى تٶرتكٷل دٷنيەگە پاش ەتٸلٸپ, اتا-بابادان ميراس بولىپ قالعان تۋىستىق ٶزٸنٸڭ باياندى جالعاسىن تابۋدا. وسى رەتتە, اكادەمييا قىزمەتكەرلەرٸنٸڭ تۇششىمدى ويى مەن ساليقالى ەڭبەكتەرٸ تٷركٸ دٷنيەسٸمەن عانا شەكتەلمەي, حالىقارالىق قاۋىمداستىققا كەڭٸنەن تانىلىپ, جوعارى باعاسىن العانىن ەرەكشە اتاپ ٶتۋ ورىندى. بۇل باعىندىرار بەلەستەر تٷركٸ ەلەمٸنٸڭ مەرەيٸن ٷستەم, بٸرلٸگٸ مەن بولاشاعى بەرەكەلٸ ەتۋ جولىنداعى قاجىرلى جۇمىستىڭ جارقىن كٶرٸنٸسٸ ەكەنٸ سٶزسٸز», - دەپ جازدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
كٶرشٸلەس قىرعىزستان پرەزيدەنتٸ سوورونباي جەەنبەكوۆتەن اكادەمييا باسشىسى دارحان قىدىرەلٸگە قۇتتىقتاۋ حاتى كەلٸپ تٷستٸ. س. جەەنبەكوۆ قىسقا مەرزٸم ٸشٸندە تٷرٸك اكادەميياسىنىڭ ماڭىزدى حالىقارالىق عىلىمي شارالار ٶتكٸزٸپ, تٷركولوگييا سالالارىندا ٸرگەلٸ عىلىمي ەڭبەكتەر جارييالاعانىن جەنە جەنە تٷركٸ مەملەكەتتەرٸ اراسىنداعى رۋحاني ينتەگراتسييانى نىعايتۋعا ٷلەس قوسقانىن اتاپ ٶتتٸ.
«سوڭعى جىلدارى اكادەمييا قىرعىزتانۋ عىلىمىن دامىتۋعا, قىرعىز مەدەنيەتٸن تٷركٸ ەلەمٸنە جەنە باسقا ەلدەرگە تانىستىرۋعا, قىرعىز عالىمدارىن تٷركولوگييا ەلەمٸنە بەلسەندٸ قاتىسۋعا شاقىردى. بٸز بۇل مٷمكٸندٸكتٸ باعالايمىز», - دەدٸ قىرعىزستان باسشىسى.
تٷركييا رەسپۋبليكاسىنىڭ سىرتقى ٸستەر مينيسترٸ ماۆليۋت چاۆۋشوعلۋدان اكادەمييا پرەزيدەنتٸ دارحان قىدىرەلٸنٸڭ اتىنا قۇتتىقتاۋ حات كەلٸپ تٷستٸ.
«قازاق حالقىنىڭ ۇلى اقىنى اباي قۇنانبايۇلىنىڭ 175 جىلدىعىن اتاپ ٶتٸپ, تٷركٸ تٸلدەرٸن, ەدەبيەتٸن, مەدەنيەتٸن, تاريحى مەن ەتنوگرافيياسىن زەردەلەۋدە تٷركٸ ەلەمٸندەگٸ بٸرلٸكتٸ, ىنتىماقتاستىق پەن ىقپالداستىقتى نىعايتۋ جۇمىستارىن ٸسكە اسىرىپ وتىرعان تٷركٸ اكادەميياسىنىڭ جۇمىسىن جوعارى باعالايتىنىمدى جەتكٸزٸپ, الداعى قىزمەتٸنە مول تابىستار تٸلەيمٸن. وسى مٷمكٸندٸكتٸ پايدالانىپ, سٸزدٸ جەنە اكادەمييا ۇجىمىن ورازا ايت مەرەكەسٸمەن قۇتتىقتايمىن!» دەلٸنگەن قۇتتىقتاۋ حاتتا.
ٶز كەزەگٸندە موڭعولييانىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتٸ, اكادەميك پۋنسالمااگيين وچيرباتتان اكادەميياعا جٷرەكجاردى لەبٸزٸن جولدادى. قۇتتىقتاۋ حاتىندا پ. وچيرباتتان اكادەمييا باسشىسىن مەرەيلٸ مەجەمەن قۇتتىقتاپ, كٶشپەندٸلەرٸنٸڭ تاريحى مەن مەدەنيەتٸن زەرتتەۋگە قوماقتى ٷلەس قوسقانىنا ريزاشىلىق بٸلدٸرگەن.
«ەرٸ قاراي سٸزدٸڭ قولداۋىڭىزبەن ەكٸ ەل عالىمدارىنىڭ بٸرلەسكەن زەرتتەۋلەرٸنٸڭ قارقىنى ارتادى دەپ كەمٸل سەنەمٸن. سونىمەن بٸرگە ەلدەرٸمٸزدٸڭ اۋماعىنداعى ورتاق تاريحي-مەدەني مۇرالاردى زەرتتەۋ جۇمىستارىنا سەتتٸلٸك تٸلەيمٸن» دەدٸ ول.
ماجارستان ۇلتتىق اسسامبلەياسىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتٸ, ەيگٸلٸ اقىن شاندور لەجاك تا بۇل مەرەيلٸ داتانى ەلەۋسٸز قالدىرمادى.
«تٷركٸ اكادەميياسى بٷگٸندە تٷركٸ مەدەنيەتٸ مەن دەستٷرلەرٸن ساقتاۋدا, بٷكٸل ەلەمدە تٷركولوگييانى دامىتۋدا جەتەكشٸ رٶل اتقارىپ كەلەدٸ. بۇل قۇرىلىم يدەياسىنىڭ ٶمٸرشەڭدٸگٸن كٶرسەتەتٸن ٶتە ماڭىزدى نەتيجە. ماجارستاننىڭ بۇل اكادەمييامەن بايقاۋشى رەتٸندە ىنتىماقتاسىپ جاتقانىنا ەرەكشە قۋانىشتىمىن. حالىقارالىق تٷركٸ اكادەميياسىنا تٷركٸ ٶركەنيەتٸن ساقتاۋ مەن دامىتۋدا جاڭا تابىستار تٸلەيمٸن», - دەدٸ ش. لەجاك.
حالىقارالىق ۇيىمدار اراسىندا تٷركسوي (تٷركٸ مەدەنيەتٸ حالىقارالىق ۇيىمى) باس حاتشىسى دٷيسەن قاسەيٸنوۆ اكادەمييا باسشىسى دارحان قىدىرەلٸگە قۇتتىقتاۋ حاتىن جولدادى.
«اكادەمييا ۇجىمى, ەسٸرەسە, ورتاق تٷركٸ تاريحى وقۋلىعىن جازىپ, ونى تٷركٸتٸلدەس ەلدەردٸڭ بٸلٸم بەرۋ باعدارلامالارىنا ەنگٸزۋگە, تٷركٸ جۇرتىنا ورتاق ٸرٸ عالىمداردىڭ مۇراسىن ەلەمگە تانىتۋعا ەڭبەك سٸڭٸردٸ. سونداي-اق, حالىقارالىق تٷركٸ اكادەميياسى سوڭعى كەزدەرٸ تٷركٸ ٶركەنيەتٸنٸڭ وتانى - التاي ايماعىندا جٷرگٸزٸلگەن ارحەولوگييالىق ٸزدەنٸستەرٸ تٷركولوگييا سالاسىنداعى ٸرٸ عىلىمي جاڭالىقتارعا باستاۋ بولارى انىق», - دەپ جازدى د. قاسەيٸنوۆ.
تٷركٸ تٸلدەس ەلدەر پارلامەنتتٸك اسسامبلەياسىنىڭ (تٷركپا) باس حاتشىسى التىنبەك مامايۋسۋپوۆ حالىقارالىق تٷركٸ اكادەميياسىن 10 جىلدىق مەرەيلٸ بەلەسٸمەن قۇتتىقتادى.
«تٷركٸ اكادەميياسى تٷركٸ ەلەمٸنٸڭ ينتەللەكتۋالدى ورتالىعىنا اينالدى. تٷركٸ اكادەميياسىنىڭ قىزمەتٸ عاسىرلار بويى جالعاسىن تاۋىپ كەلە جاتقان باۋىرلاستىق بايلانىستاردى نىعايتۋدى كٶزدەيتٸن باستامالار تۇرعىسىنان زور ماڭىزعا يە. تٷركپا مەن تٷركٸ اكادەميياسى اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق جوعارى دەڭگەيدە قالىپتاسقان. قوس ۇيىم بٸر-بٸرٸنە ەردايىم قولداۋ كٶرسەتٸپ وتىرادى. الدىمىزداعى كەزەڭدەردە دە ىنتىماقتاستىعىمىزدىڭ ارتىپ, جەمٸستٸ بولا تٷسەرٸنە سەنٸم بٸلدٸرەمٸن», - دەدٸ ا. مامايۋسۋپوۆ.
ەسكە سالا كەتسەك, 2009 جىلى ەزەربايجاننىڭ ناحچىۆان قالاسىندا ٶتكەن تٷركٸتٸلدەس مەملەكەتتەر باسشىلارىنىڭ IX سامميتٸندە نۇرسۇلتان نازارباەۆ تٷركٸ دٷنيەسٸن زەرتتەيتٸن حالىقارالىق عىلىمي ورتالىق قۇرۋ تۋرالى ۇسىنىستى ورتاعا سالعان بولاتىن. جيىنعا قاتىسقان ەزەربايجان, قىرعىزستان جەنە تٷركييا پرەزيدەنتتەرٸ بۇل ۇسىنىسقا قولداۋ بٸلدٸردٸ.
2010 جىلدىڭ 25 مامىرى كٷنٸ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەلورداسى – استانا قالاسىنداعى بەيبٸتشٸلٸك جەنە كەلٸسٸم سارايىندا تٷركٸ اكادەميياسى اشىلدى. بٸرەگەي عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىقتىڭ تۇساۋكەسەرٸنە قر پرەزيدەنتٸ نۇرسۇلتان نازارباەۆ پەن تٷركييا پرەزيدەنتٸ ابدۋللاھ گٷل سونىمەن قاتار, قازاقستان, تٷركييا, اقش, رەسەي (تاتارستان, باشقۇرتستان, چۋۆاش, ياكۋتييا), ٶزبەكستان, قىرعىزستان, ۋكراينا مەملەكەتتەرٸنٸڭ كٶرنەكتٸ تٷركولوگ عالىمدارى قاتىستى.
.jpeg)