Elbasy N.Á.Nazarbaev «Bolashaqqa baǵdar: rýhani jańǵyrý» atty maqalasynda «Biz búgingi jańa ataýly erteń-aq eskige ainalatyn, júrisi jyldam dáýirge aiaq bastyq. Bul jaǵdaida kásibin neǵurlym qinalmai, jeńil ózgertýge qabiletti, asa bilimdar adamdar ǵana tabysqa jetedi», – dep atap kórsetken. Qazirgi tańda jańasha talaptarǵa sáikes muǵalim óz biliktiligin únemi damytyp otyrýy tiis. Osy atalǵan talapqa sai keletin ustaz Almaty oblysy Eńbekshiqazaq aýdany ál-Farabi atyndaǵy orta mektepte qyzmet atqarady.
Salimbaeva Bulbul Tóleýbekqyzy 01.02.1970 jyly Semei oblysy (qazirgi ShQO) Jarma aýdanynda dúniege kelgen. 1977-1987 jyldary Jarma stantsiiasy P.I.Teriaev atyndaǵy №61 orta mektepte oqyǵan. Mekteptegi barlyq is-sharalarǵa belsendi qatysyp, komsorg bolǵan («klastastar arasynda áli kúnge deiin «komsorgpyn», - dep kúledi Bulbul Tóleýbekqyzy).
Mektepti bitirgen soń Almatyǵa pedinstitýtqa túsýge kelip, alaida mektepten usynys hat bolmaǵandyqtan, basqa mamandyqqa túsýine týra keledi. Osylaisha, Almaty jolqurylys institýtyna (ÝKSDI) qabyldanady. Araǵa jyl salyp pedagog bolý maqsatynda Esik pedagogikalyq kolledjin syrttai oqyp bitiredi. Keiinirek Almatydaǵy Abai atyndaǵy memlekettik ýniversitetin (atalǵan mamandyq boiynsha) tamamdaidy. Bulbul Tóleýbekqyzynyń sózinshe 4 oqý ornyn aiaqtapty, eń qyzyǵy bárinde eshbir qiyndyqsyz emtihannan ótip otyrǵan eken.
1999 jyly Serik aǵamen otbasyn qurady, Nurym atty stýdent uly bar. Qazirgi tańda Ál-Farabi atyndaǵy orta mektepte 27 jyldai bastaýysh synyp muǵalimi qyzmetin atqaryp keledi.
Endi Bulbul Tóleýbekqyzymen bolǵan suqbatty usynsaq:
- Bul mektepke qashan, qalai keldińiz? Nelikten bastaýysh synyp muǵalimi bolýdy tańdadyńyz?
- 1994 jyldan bastap osy Ál-Farabi orta mektebine bastaýysh synyp muǵalimi bop jumysqa turdym. Osylai armanymdaǵy qiyndyǵy men qyzyǵy birge júretin ustazdyq eńbek jolymdy bastap kettim. Negizi, ákem marqum «qyzym, muǵalim bolǵanyńdy qalaimyn» dep únemi aitatyn edi.
Ákemniń armanyn oryndadym, ózimniń de kózdegenim osy edi. Men balalarmen jumys jasaǵandy janym súiedi. Sondyqtan da osy mamandyqty tańdadym ǵoi deimin. Bir estelik oiyma túsip otyr. Ol kezde qyrkúiekte jumysqa endi ornalasqan jas mamanmyn, maǵan qarasha aiynda aýdandyq seminarǵa sabaq beresiń degen tapsyrma berildi. Ol kezde bastaýysh orys synyptarymen bir ádistemelik birlestikte bolatynbyz. Galina Aleksandrovna, Zinaida Kirillovna, Galina Ivanovna jáne keremet ustaz, sol kezde mekteptiń ádiskeri qazaq tili mamany Gýlia Satybaevna sekildi áriptesterimniń kómegimen aýdandyq seminarǵa bergen alǵashqy sabaǵym «óte jaqsy» degen baǵalandy. Qyzyǵy, ashyq sabaǵym aiaqtalyp, dálizge shyqsam ákem tur. «Oi, áke, neǵyp tursyz?» dedim sasqanymnan, sóitsem «qyzym, osy bir jaýapty sátte senimen birge bolaiyn dep, esiktiń syrtynan tileýińdi tilep turdym»,- deidi. Mine, sodan beri qansha jyl ótti, biraq sol kórinis áli kóz aldymda.
- Neshe túlek ushyrdyńyz? Oqýshylaryńyz qai salalarda jumys jasaidy?
- 27 jyldyq ótilimde 168 túlek ushyrdym. Alǵashqy túlekterim 1986-87 jylǵy balalar edi. Túlekterimniń biri jýrnalist, biri salyq salasynda, biri politsiia bóliminde, endi biri dáriger,biri aspaz-qandai mamandyq bar bolsa sonyń bárinde de oqýshylarym qyzmet jasap júr. Erekshe atap ótetin oqýshylarym Mýsanov Almas, Imanbaeva Ińkár, Seitqojina Raýshan, Iskakova Merýert, Baqytuly Aian, Berdaýlet Álibek, Jarylqasymova Arýjan, Omarbai Qanat, Isadin Rinat, Nurmuhan Eńlik, Qanat Arýjan, Mýkanov Ersultan. Qazir aldymda 22 oqýshy 1-synypty oqyp otyr.
Ár shákirt júregińnen erekshe oryn alady. Jalpy, bastaýysh synyp balalaryn oqytýda qiyndyǵy men qyzyǵy birge júredi. Nege deseńiz, alǵash mektepke kelgen, jan-jaǵyna tańyrqai qaraityn oiyn balasyn partaǵa otyrǵyzyp, qolyna qalam ustaýdy úiretip, jazýǵa, oqýǵa úiretý ońai emes. Tek qana oqytyp qana qoimai, tárbiesine de kóńil bólemiz. Eń qiyny 4 jyl oqytyp, endi oń-solyn bilgende qolyńnan ushyp ketedi. Ár synybymdy jibergen saiyn júregim aýyrady.
- Sizdiń oqýshylaryńyz erekshe daryndy bolyp shyǵatyny belgili. Bilim berýde neni basshylyqqa alasyz?
- Bastaýysh synypta bilim berýde basshylyqqa alatyn dúnie ol, birinshiden, tárbie. Durys tárbie bolǵanda ǵana sapaly bilim berýge bolady dep oilaimyn. Tárbiege kóp kóńil bólemin, durys kiiný, mádeniettilik, uqyptylyq, tazalyq sezimdi bala boiynda qalyptastyrýǵa kóńil bólemin, sonda ǵana adam boiynda jaqsy qasietter qalyptasady.
- Mektepte eń alǵash jańartylǵan bilim júiesimen oqytýdy sizder bastadyńyzdar. Qiyndyǵy men artyqshylyǵy týraly aityp ótseńiz.
- Bilim berý júiesinde qandai da bir jańalyq bolsa, osy mektepte alǵash bolyp áriptesim Qanymkúl Orazbekovna ekeýmiz alǵashqylardyń biri bolyp dámin tatamyz. Eń alǵash oqýlyqtardyń baspasy ózgerdi. «Almatykitap» baspasynyń oqýlyǵyn kórip, úirengenshe biraz qinaldyq. Odan 2016-2017 oqý jylynan bastap eń alǵash bilim júiesine jańartylǵan baǵdarlama engizildi. Aldymen Taldyqorǵan qalasynda jańartylǵan bilim mazmuny boiynsha dáris alyp, test tapsyryp keldik. Sonymen, 1-synypty aldyq. Bul endi bizdiń úiretip júrgen dástúrli júiemizden múlde basqa oqytý úderisine kóshtik. Basynda biraz qiyndyqtar da boldy. Kriterialdy baǵalaý, kúntizbelik taqyryptyq jospar, kúndelikti sabaq jospary - barlyǵy birden ózgerip, oǵan qalyptasý ońaiǵa soqqan joq. Degenmen alǵashqy jyly tańerteń sabaǵymyzdy beremiz, sabaǵymyz bitken soń ary qarai bilmegenimizdi úirený maqsatymen «Órleýden» dáris alyp kelgen mamandardan surap, keshke deiin mektepte júretin edik. Qazirgi qarqyndy jahandaný kezinde bilim berý júiesiniń bul ózgerisi bekerge emes ekenin uqqan sekildimin. Bala ózine ne kerek ekenin biledi jáne kriterialdy baǵalaýdyń artyqshylyǵy balanyń oilaý qabiletin damytyp, jan-jaqty izdenýine yntalandyrady. Oqýshylar men muǵalimniń arasyndaǵy keri bailanysty qamtamasyz etedi. Baǵdarlama oqýshynyń tórt tildik daǵdysyn: oqylym, aitylym, jazylym, tyńdalymdy jetildirýge baǵyttalǵan. Jańa baǵdarlamany meńgerý barysynda erekshe ádis-tásilder («Ystyq oryndyq», «Pikirler syzyǵy», «5 qadam» t.b.) sabaqtyń tiimdi ótýine, oqýshy boiyna 4 daǵdyny qalyptastyrýǵa óte jaqsy yqpal etedi.
- Karantin kezindegi oqý týraly ne aitasyz? Balalarǵa bilim igertýde qandai sharalar jasadyńyzdar?
- Elimizge, jalpy, búkil álemge kelgen COVID 19 indetine bailanysty karantin jariialandy. Osyǵan orai ótken oqý jylynyń 3,4-toqsanynda qashyqtan oqytýdy da bastan keshirdik. Bul úrdisti de basqa túsken soń úirendik. Qashyqtyqtan oqytý internet jáne teledidar arqyly júrgizildi. Belgili bir platformany qoldanyp oqýshylarǵa bilim berýdi onlain túrde ótkizdim. Bul jańa formatta sabaq ótýde alǵashqy ýaqytta qobaljý boldy. Ustaz ben ata-ana jáne shákirt birlese jumys jasap, bul olqylyqtyń da ornyn toltyrýǵa tyrystym. Osy oraida ata-analarǵa alǵysym sheksiz. Balalar berilgen tapsyrmalardy oryndap, keri bailanys berýge úirendi. Ár oqýshynyń qyzyǵýshylyǵyna orai ár túrli tapsyrmalar berip, tipti óte tartymdy da áserli videorolikter de túsirdik.
Al, qazir kezekshi synypta 1-synybymmen jumys istep jatqan jaiym bar. Árine, mektep tabaldyryǵyn alǵash attaǵan balanyń onlain emes, mektepte oqyǵany jaqsy ǵoi. Ustazdarǵa jáne oqýshylarǵa kezekshi synypta oqýǵa barlyq jaǵdaidy jasap bergen mektebimizdiń ákimshiligine rahmet aitqym keledi. Qazirgi tańda bastaýysh synyp oqýshylary jáne 9,11-synyp oqýshylary mektepte bilim alýda.
- Qazirgi oqýlyqtar sapasy týraly aityp ótseńiz.
- Qazirgi oqýlyqtardyń sapasy jaily aitsam, barlyǵy jaqsy jazylǵan, biraq 1-synyptyń matematika oqýlyǵyna ózgeris engizilse dep oilaimyn. Óitkeni, oqýlyqtyń mazmuny 1-synyp oqýshysy úshin óte kúrdeli. Oqýshylardyń jas ereksheligi eskerilse eken. Sodan keiin sabaqtastyq joq. Mysaly: «Shamalar» bóliminde barlyq shamalar jáne ólsheý birlikteri qamtylmaǵan.
- Áriptesterińiz, ujym týraly pikirińiz.
- Mektep ujymy óte jaqsy. Biylǵy oqý jylynda óte kóp jas mamandar keldi.
Qazirgi jastar óte pysyq, izdenimpaz. Qarasań kóz toiarlyqtai. Óz synybymda orys tili páninen Ertaeva Aziza, aǵylshyn tilinen Atekeeva Shyrailym, dene shynyqtyrý sabaǵynan Janábil Meiirman siiaqty jas mamandar sabaq beredi. Ár sabaǵyn túrlendirip, túrli ádis-tásilderdi qoldanyp, óte qyzyqty da áserli ótedi. Oqýshylardyń qyzyǵýshylyǵyn týǵyzý úshin kóbinese oiyn túrinde ótkizedi. Ustazdyq eńbek jolynda áriptesterime, osy jas mamandarǵa sáttilik jáne shyǵarmashylyq tabys tileimin.
- Bolashaq ustazdarǵa usynys-tilegińiz.
- «Ustazdyq etken jalyqpas úiretýden balaǵa» degen uly aqyn Abai babamyz. Elimizdiń erteńi, bolashaq urpaqty oqytýda erinbei eńbek etip, el qamyn oilaityn jas urpaq tárbieleýde sharshamaiyq degim keledi. Qurmetti áriptester, shákirtterińizdiń qurmeti men mahabbatyna bólenińizder!
- Suhbatyńyzǵa rahmet!
Elimizde «Pedagog mártebesi týraly» Zań qabyldanǵany belgili. Bul Zańǵa sáikes muǵalimderdiń mártebesi birshama artqany da bárimizge málim. Ustazyn ulyqtaǵan qazaq halqy úshin munyń tańsyq emestigi belgili. Bulbul Tóleýbekqyzy bilikti ustaz ekenin ata-ana, oqýshy, mektep ujymy da moiyndaidy. Áriptesteri men ata-analary ustaz týraly igi lebizderimen bólisti.
Mambetova Hanym Orazbekovna, áriptesi: Bilimniń negizgi bastamasy bastaýyshtan bastalatyny bárimizge málim. Bolashaqta bir mamandyqqa talpynýdyń irgetasy da bastaýyshtan bastalady. Mektebimizdiń bastaýysh synyp ustazy Salimbaeva Bulbul aldyndaǵy ár shákirtiniń oi-qiialyn bilimmen nurlandyryp, dúnietanymyn keńeitýge óz úlesin qosyp júrgen ulaǵatty ustaz. Sonymen qatar tereń de tiianaqty bilim berýdi óz maqsaty etip qoia bilgen ardaqty jan.
Janat Toqtarqyzy, ata-ana: Bulbul Tóleýbekqyzy - qyzym Aneldiń alǵashqy ustazy. Ustaz retinde óte bilimdi, meiirimdi adam. Bilim berý jolyndaǵy sheberligi bir tóbe. Balalardy tek bilim alýmen qatar, adamgershilikke, syilastyqqa, ónerge, eńbekke baýlyp keledi. Bastaýysh synypty aiaqtaǵan qyzym súiikti apaiyn aýzynan tastamai aityp júredi. "Alty Alashtyń basy qosylsa tór ustazdiki" demekshi Bulbul Tóleýbekqyzynyń keler urpaqqa bereri alda dep oilaimyn. Ata-ana retinde densaýlyq, tabys tileimin!
Ál-Farabi atyndaǵy Qazaq Ulttyq Ýniversiteti, Halyqaralyq qatynastar fakýltetiniń 2-kýrs stýdenti Jarylqasymova A.A., oqýshysy: Alǵash mektep qabyrǵasyn attaǵan sátte bizge bilim nárin boiymyzǵa sýsyndatqan alǵashqy ardaqty ustazym - Bulbul apai. Men naǵyz ustaz qandai bolý kerek dese, kidirmesten Bulbul apai tárizdi bolý kerek dep jaýap berýshi edim. Sebebi, ol kisiniń boiynda árbir ustazdyń boiynan tabylýy qajet barlyq qasietter bar.Ol kisi bizge alǵash árip úiretip ǵana qoimai, ádeptilik pen sypaiylyqty boiymyzǵa daryta bildi. Bulbul apai ár isin oilanyp, sabyrlyq pen asa uqyptylyq tanytyp, óte tiianaqty atqarady. Óz shákirtterine naǵyz úlgi bola biletin altyn ustaz.
Raýan ShYNTAEVA,
ál-Farabi atyndaǵy orta mekteptiń muǵalimi,
Almaty oblysy
