Alashtyń anasy atanǵan Syrdyń eli áýel bastan jyrdyń eli. Qadym zamannan Syr aǵasy kenezesi kepkenniń shólin basyp, qorǵansyzdyń panasyna ainalsa, óne boiynan tarap shyqqan Syr súleileri kóńildi ańsarly shárbatymen sýsyndatqany belgili. Bul ólke ańyz aqyn Ádil Botpanovtyń qalamyna aryn qosqan jer. San-saqqa bólingen sanasynyń, ońdy-soldy arpalysqan azapty oilaryna kýáger bolǵan meken.
Oydan birneshe jyl buryn Qyzylordaǵa barǵanymda, Bibolatpen tanysqan bolatynmyn. Denesi myǵym, kózi tereń, ansha-munsha sózge sarań jigittiń tesireie qaraǵany tosyn kórindi. Ishki til qylp etti. Ózim poiyzǵa qujatsyz minip, jolda tońyp, ár áinektiń perdelerin jamylyp mysyq tabandap zorǵa jetkende «mynasy nesi?» deimin ǵoi. Keiinnen «Sen aitaryń joq bolǵan soń kópirdiń, men aitarym kóp bolǵan soń únsizbin» deitin óleń joldaryn oqyp, áldene túsingendei boldyq. Shurqyrasyp, jaqyn dos ta bolyp kettik.
Qazir oilasam, Bibolat óz bostandyǵynyń kapitany ispetti. Ol jalǵan qujat jasatpaidy, basy aýyrsa tis dárigerine bara salady. Ol bóbektei ańǵal. Shynaiy. Móldir.
Kezi kelse,
Ózime aian sezgenim ne,
Ózime shaq taǵdyrym bar.
Pikirleriń ózderińe,
Meni ózimmen qaldyryńdar! - deidi de, jónei beredi.
Oǵan tań qalyp jatýdyń qajeti joq. Ol jai ǵana sondai adam.
Batyrhan Sársenhan
***
Men sóz surap tilenbedim,
Tanylǵanǵa tabynbadym.
Emlege súienbedim,
Erejege baǵynbadym.
Ózime shaq qaiǵym endi,
Janym úshin jazǵanyma.
Jasyryp ta qoiǵym keldi
Kóp sózime az maǵyna.
Mezi bolǵan myń ýaiymnan,
Miym emes mekeni onyń.
Ózim tapqan Qudaiyma
Júregimde jetedi oryn.
Oibailaryń zor kelgenmen,
Oi aitqansyp báriń tyńnan.
Óz kúiigim bar keýdemde,
Óz biigim bar umtylǵan.
Ózime aian sezgenim ne,
Ózime shaq taǵdyrym bar.
Pikirleriń ózderińe,
Meni ózimmen qaldyryńdar!
Kúzkútken
Jasyrýly júrektiń túbine óleń
Jylýyna jazdyń da jibimegen
tońǵa uqsaidy!..
Mendegi bir ókinish
Úileskende mezgildiń muńymenen.
Muńdaryma amalsyz sendim daǵy,
Senimime taǵy únsiz keldim nalyp.
Myna álemde men ǵana únsiz qaldym,
Dilmar bolyp ketkende eldiń bári.
Eldiń bári aitatyn ánge úzdigip,
Qulaq túrsem qaridy jandy yzǵyryq.
"Sulýlyq" dep shyrqaidy án.
Al sulýlyq -
Adamnyń kúzde keshken jalǵyzdyǵy.
Baǵyma,
armanyma,
janyma kúz
Ornaidy.
Muńdanamyz taǵy da biz.
Bar máni tamshy muńdai kúzgi ómirdiń -
Bir ǵana sóz, ol sóz de maǵynasyz.
Maǵynasyz adamnyń ǵumyryndai,
Esh pende mán bermegen uly uǵymdai.
Kúz keledi, yzǵarly tynyshtyǵy
Jol qaraǵan janardyń tunyǵyndai.
Tamyp túsken shyq tústes tań nurynan,
Jol qaraǵan janarym taldy myna.
Erip keter sekildi bul júregim,
Keler kúzdiń maibúrkek jańbyrynda!..
Oihanadaǵy áńgime
Bul óleńniń
Qarapaiym yrǵaǵy -
Júregimniń
Baiaý soǵyp turǵany.
Qaperine almasa da basqalar,
Tek yrǵaqta bolmasa da jyr máni.
Min izdeseń -
Tabý ońai, minsiz kim?!
Mán izdeseń, mánsiz kúnim - jyrsyz kún.
Sen aitaryń joq bolǵan soń kópirdiń,
Men aitarym kóp bolǵan soń únsizbin.
Esim túzý, tym aqyldy emespin,
Aitpaidy ǵoi aqymaqpyn dep eshkim.
Sen de mendei Jalǵyzdyqtyń muńysyń,
Men de sendei bir-aq sáttik elespin.
Bar edi ǵoi bárimizge teń ólshem,
Biraq maǵan jat kórindiń neden sen?
Muńyńdy aitshy, muńdasýǵa qailymyn,
Shynyńdy aitshy, jylaisyń ba men ólsem?..
Syryp tastap perdelerin qaiǵynyń,
Syrlasaiyq, syrym ǵana bailyǵym!
Baiqar deisiń tek biz bilgen jaidy kim?
Aitar deisiń tek bizde bar oidy kim?
Syrtymyzdan aitylsa da kóp kesim,
Bul oiymnan bar ma basqa naq sheshim?
Syrymyz jat, muńymyz jat bop júrip,
Bostan bosqa ómir ótip ketpesin.
* * *
Barlyǵyn aityp úlgerer me edim,
Jalǵyz ǵana jol jyrmenen.
Beitanys qyzǵa gúl berer me edim
Buryn kezigip kórmegen.
Muz kámpitterdi taý qylyp qalap,
Taratsam ba elge shetinen.
Tursam ba jurtqa ańqiyp qarap
Ainanyń arǵy betinen.
Janǵa ainalsam ba esi jańarǵan,
Tanymastai bop ózgerip.
Joǵalsam ba álde, esik jabarda
Qazir kelem dep sóz berip.
Aqtaryla bir aitsam ba bárin
Mezi bolardai tyńdaǵan.
Mazalap júrgen jait sonda, janym,
Jan-jaǵym túgel shyrǵalań.
Shyrǵalań oidan jaýap tabar ma em,
Suraǵymdy eske túsirsem.
Óleń jazbai-aq taǵat tabar ma em,
Ózimdi ózim túsinsem.
Kútýden daǵy jalyqtym, kúnim,
Kúnim aýysyp túnmenen.
Jan azabynyń eń aýyr túri,
Ne qylaryńdy bilmegen..
* * *
Arasynan izdedim kóshedegi kóptiń,
Kóńilimde tek sen, ómirińde joqpyn.
Ómirińde joqpyn! Janalaqai dersiń,
Jalǵyzdyǵym - Sensiń! Jalǵyz qaldym men shyn.
Tittei ǵana tózim - iyq qylǵan attai,
Jalǵyz júrmin, janym, óz-ózime jaqpai...
Óz-ózime jaqpai, ózge bir mán tappai,
Órlek bolmas ómir - jel óshirgen ottai.
Kúlli dúnie kúiigi kóńilińe tunsyn,
Bolsań naǵyz muńshyl - jylamaisyń,
Bul - shyn!
Tún reń bozalań, muń reńi bozǵyl,
Bozǵyl aiǵa telmirip kóp qaraityn mezgil.
Mezgil shyǵar kináli, kúrsingenin sezdim,
Ómir emes, ózińdi saǵynatyn kez bul!..
Jabyqqandai halde jaýmai ketken bultqa,
Men ǵashyqpyn saǵan. Sosyn... jalǵyzdyqqa!
* * *
Bireýdi eń jaqyn dos kórem,
Jai kúnde júrsem de basqamen.
Búlinip jatpai aq eshteńem,
Kei-keide býlyǵam jasqa men.
Umtylmas estelik tym uiań,
Umytylǵan alys bir kez úshin.
Ashynǵan shaqta da jymiiam
Bireýdiń bir jyly sózi úshin.
Bireýdiń joqtyǵy jasytqan,
Bireýler ketpeidi janymnan.
Belgisiz bireýge asyqqam,
Belgisiz bir jaidy saǵynǵam.
Tárizi, bári únsiz, dese de,
Ár isi, qimyly sóilegen.
Myńdar júr men júrer kóshemen,
Men qusap myń túrli oimenen.
Kókeide suraq bir, murat bir,
Jalǵyzdyq, men sonsoń álgi myń.
Armansyz ókire jylap bir,
Ózime qaratsam barlyǵyn.
Qosylyp jylar aý sol kóshe,
Biikke jete almai bójek ún.
Bárinen úmitsiz pendeshe,
Úziler sodan soń ózegim.
Bolady aý dúnie nalaly,
Bir aqyn kelmeske mańdy dep.
Dápterde bir óleń qalady,
Men súrgen ómirden mándirek..
