.jpg)
Foto: Aijan Alhabek
Jihankez jýrnalist Dinara Bolattyń ózge paiymy Ult.kz-te.
Qazirgi tańda ata-ana balasynyń bilim alýy, damýy men jetistikke jetýi jolynda ony jan-jaqty qalyptastyrý úshin baryn salyp, aqsha aiamaitynyn naryqtaǵy ár marketolog jaqsy biledi. Alaida bala tárbiesinde sapaly bilim alý, deneni shynyqtyryp, sportpen shuǵyldanýdan bólek óte mańyzdy birnárse umyt qalyp jatady. Bul – balaǵa estetikalyq tárbie berý.
Estetikalyq tárbie, iaǵni jaqsyǵa, ádemige súisinip, ony baǵalaý qasieti balany emotsionaldy retteýge, shyǵarmashylyq qabiletin damytýǵa, ózgege janashyr, jasampaz bolýǵa jeteleidi. Estetikalyq tárbie balanyń dúnietanymyn keńeitip, álemdi, adamzatty, túrli ult pen dindi tereńinen túsinýge ákeledi. Sondyqtan bul tárbie baǵytyn arnaiy pán retinde mektep baǵdarlamasyna qosqan artyq etpeidi.
«Estetikalyq tárbie alǵan bala basqalardan baqyttyraq bolyp ósedi»
Balalar psihology, neiropsiholog Ainur Aldash balanyń damýynda estetikalyq tárbie óte mańyzdy ekenin aitady.
«Sebebi, qazirgi shynaiy ómirimizge qarasaq balalar Tik-Tok qaraidy, Youtube kóredi. Ondaǵy keiipkerler assimetriialy, disproportsiia, shynaiylyqtan alys, vizýaldy qorqynyshty. Mysaly, Grenni ájei, dárethanabasty. Bul keiipkerlerdiń bári balanyń kózben kórip, qabyldaýyna árdaiym keri áser etedi. Sol úshin estetikalyq tárbie álde qaida jaqsy. Óte durys der edim», -deidi Ainur Aldash.
Foto: Aijan Alhabek
Sonymen qatar ol eger neiropsihologiialyq kózqaraspen aitar bolsam, balany erte jastan shyǵarmashylyqqa, ádemilikke, estetikaǵa úiretsek, balanyń miy durys damidy dep otyr.
«Iaǵni birinshiden – abstraktyly oilaýy, ekinshiden – shyǵarmashylyq oilaýy, úshinshiden – kózben kórip, qabyldaýy jaqsarady. Sosyn estetikamen tárbielengen balalar basqa balalarǵa qaraǵanda emotsionaldy intellekti joǵary bolady. Ári emotsiialaryn túsindire alady. Bala úshin ádemi, simmetriialy zattardy kórýi óte mańyzdy. Naqtyraq garmoniialy, tabiǵattan alynǵan túster bolýy shynymen de balany damytady», -deidi neiropsiholog.
Kúndelikti ómirde bala úshin estetikalyq tárbie kórinisi qandai bola alady degen suraqqa mamannyń jaýaby kelesidei:
«Bala álemdi túsinip, qabyldaýy úidegi, kúndelikti estetikadan bastaý alady. Sebebi bala qarapaiym dúnielerden-aq áserlenip úirenedi. Mysaly, stoldy ornyna uqypty qoiǵannan, dastarhandy ádemi etip jaiǵannan, taza, erekshe ǵimaratqa kirgennen, kórnekti sýretti kórgennen rahattanady. Estetikamen ósken bala usaq-túiekten ádemilikti kóretin bolady. Basqalardan baqyttyraq bolyp ósedi», -deidi Ainur Aldash.
PAIYM
Qazaq halqy áýelden tabiǵatpen tyǵyz bailanysta ómir súrip, dala zańyn qasterlep, ádemige súisinip, keremetke qarap shabyttanǵan. Iá, biz eresekterdi túrli daǵdarys jyldary bul qasietten aiyryp, júrekti qataitýǵa tyrystyq. Az bolsa da sulýlyqqa súisiný qasietin saqtalǵandary, saqtai alǵandary bar. Biraq qazirgi beibit zamannyń aiǵaǵy bolar jasampaz urpaq tárbielep shyǵarýǵa kedergi joq. Tek qolǵa alý kerek.
Ejelgi Qytaida sulýlyqqa súisine alatyn adamǵa ǵana joǵary bilim, ilim úiretýge bolady dep sanaǵan. Oryndy. Sebebi jaqsyǵa, ádemige zer salyp, oǵan oń baǵasyn bere alǵan urpaqtan ǵana janashyrlyq shyǵady. Al boiynda janashyrlyq qasieti joq bolashaq maman eshqashan ultyna, eline paidaly bolmaityny haq.
Sulýlyq arqyly úilesimdiliktiń qadirine jete alǵan jan árqashan jaqsy ataýlynyń atyn óshirmei saqtaýǵa umtylady. Úilesimdilik zańyn buzbaý arqyly izgi qoǵamnyń saqtalatynyn túsingen rýhani mádenieti joǵary adamnan árdaiym izgi sheshimder shyǵady. Neiropsiholog mamannyń ásirese «estetikalyq tárbie alǵan bala basqalardan baqyttyraq bolyp ósedi» degeni urpaq ósirip otyrǵan árbir jannyń kókeiinde bolǵany jón shyǵar. Al bizdiń qoǵamǵa eshkimge ziiany joq, jasampaz, baqytty urpaq kóptep kerek.
.jpg)
