Oqý jylynyń aiaǵynda, jylyny bir ret qana jinaityn «kraskanyń aqshasynyń» ózin keshiktirip berýshi edik qoi. Naýryz aiynyń basynda bastalǵan aqsha jinaý degenińiz mamyr aiynyń aiaǵyna deiin sozylýshy edi. Muǵalimniń qyzdary men dárigerdiń uldary bastap, pensioner atasyna tabiǵi oqýshylar qoshtap ákele bastaityn aqshańyz, bálensheevterdiń balalarynyń Qudaidyń zarymen beretin aqshasymen túiindeletin. Sońynda qalǵandardyń súikimi bolmaityn. Bermeimin, ákelmeimin demeidi, reti kelmeidi. Berip tastaǵandardyń abyroiy shekeden. Bermegenderdiń júzi tómen. Sonda deimin-aý, sol kezdegi ata-analar bala oqytýda anaý aitqandai qiyndyq kórmegen eken-aý. Tamyzdyń sońyn ala bere kiim-keshegińdi alyp berip, monshańa túsirip, shashyńdy aldyryp, kirgizip jiberedi. Boldy. «Kraskanyń aqshasyna» deiin problema joq. Óziń barasyń, óziń kelesiń. Óziń oqisyń.
Al, qazir qalai? Qazir balańnyń asai-múseiiniń, kúnige beretin tiyn-tebenińniń syrtynda, sol balańdy tasýdyń ózi ońai emes. Qalai qyrkúiek keledi, solai Almatynyń kóshesi kólikke kepteledi de qalady. Sonyń bári balasyn tasyp júrgen ata-ana. Úi jaǵynda mektep joq bolsa bir jón eken-aý. Bar. Bir emes, eki mektep tur. Biraq, ol mektepke bermeimiz. Nege? Ekeýi de nashar mektep. Evreilerde maqal bar. Olar úshin «Eń jaqsy mektep – úidiń janyndaǵy mektep». Qazaqtarda kerisinshe. Eń jaman mektep – úidiń janyndaǵy mektep. Mamyrdaǵy jezdeń balasyn Ainabulaqqa tasyp júr. Mamyrdaǵy mekteptiń reitingi tómen eken. Al, Ainabulaqtaǵy ápkeń balasyn sandaltyp Mamyrǵa súirep barady. Sol mektepke jetetin mektep joq eken. Orbitadaǵy dosyń balasyn Leninaǵa súireidi, Leninadaǵy dosyń Orbitaǵa súireidi. Báriniki durys, báriniń nieti jaqsy. Balam jaqsy bolsa eken, balam bilimdi bolsa eken degen tilek. Biraq, bir qyzyq jeri bar. Osy Almatyda dańqty áiel basqaratyn, ataqty mektep bar. Jurttar soǵan balasyn bálenbai dollarǵa kirgizip áýre bolyp jatady. Ony endi basqa bireýler mensinbeidi. Qursyn, ol mektep paraqorlyq jailaǵan, ataǵy ǵana, baiaǵydaǵydai emes deidi. Endi osy bir mektep týraly eki túrli baǵanyń qaisysy ras. Eki jeńeshemniń qaisysy aqymaq? Uqsam buiyrmasyn.
Bala – maqtanyshyń. Ol – ómirdiń zańy. Bailyqpen emes, barlyqpen emes, balańmen maqtaný – adamdyq. Osy turǵydan kelgende balasy úidiń janyndaǵy mektepte oqityn ata-analardyń júzi sál tómen. Qandaida bir qýanyshqa jinala qalǵanda áielderdiń áńgimesi de osy tóńirekte órbidi. Balańdy qai mektepke berdiń?
- Ekinshi litseige
- Oi, qandai kúshti.
- Sen she?
- Tórtinshi gimnaziia.
- Mááá, qalai ornalastyrdyńdar?
- Seniki she?
- Darynda.
- Mááá, sýper.
- Gúli, Seniki qai mektepke bardy?
- Maqataevta.
- Jaman emes. Asken senderdiki de bardy emes pe biyl. Qaisysyna berdińder.
- Sol ózimizdiń Kókjiektegi 118-ge berdik.
- Qoishy, qursyn.
- Nege óittińder ei?
- Mássaǵan.
Bári jabylyp ana baiǵusty talap jep qoiady. Ana beishara balasyn mektepke bermegendei kúi keshedi. Ózin qatty kináli sezinedi. Sodan úiine kelip baiynyń miyn jeidi. Baiy ózin dármensiz sezinedi. Kúlpash pen balasyna túk tappai kelgen Maqtym ba dersiń. Al, sodan qazdyń júrisin salamyn dep buty aiyrylǵan qarǵanyń kebin kiedi dersiń. Attyǵa eremin dep tańy aiyrylǵan jaiaý kádimgi.
Durys. Bala úshin barymyzdy salaiyq. Ózimiz jemesek te, ózimiz kimesek te, bala jesin, bala kisin. Balamyz bilimdi bolsyn. Balamyz qatardan qalmasyn. Osy jolda terimiz tógilsin. Esh aýyrsynbaiyq. Alla qoldasyn. Biraq, jalǵan namys degendi qoiaiyq. Bizdiń úidegi filosofiia mynaý. Sovet ókimetinen qalǵan. Bastaýysh synypta mektep emes, muǵalim tańdaý kerek. Aibarshyn biyl bastaýysh synypty bitiredi. Osyǵan deiin úsh jyl úidiń janyndaǵy mektepte oqydy. Biyl da soǵan bardy. Shúkir, táýba bilimi sorly emes. Keler jyly biz de jaqsy mektepke aparamyz. Buiyrsa. Mektebin de tańdap qoidyq. Al, oǵan deiin buiyrǵanyn kórip keledi. Quttai balany qaqaǵan aiazda qalanyń bergi basynan arǵy basyna, arǵy basynan bergi basyna tasýǵa janym ashydy. Endi ósti. Buiyrsa keler jyly jol júrip oqimyz.
Sizder ne deisizder? Qalai oilaisyzdar? Aqyldasa otyraiyqshy. Nege tutas bir mekteptiń sory qainap qalady? Eger shynymen solai bolsa, nege biz ony túzeýge dármensizbiz. Direktorynan bastap, muǵalimderine deiin aýystyrý kerek shyǵar. Nege óńkei sýper muǵalimder bir mektepke jinalyp alady? Barlyq mekteptiń muǵalimderi birdei ailyq alady emes pe? Sebebin biletinder aqyl qosa otyryńyzdar. Qolymyzdy mezgilinen kesh sermep júrmeiik.
Beibit Sarybaidyń feisbýktegi jazbasynan
