Menińshe, bul kadrlyq taǵaiyndaýdyń astary birshama tereń.
Birinshiden, bilik áleýmettik máseleniń salmaǵy men mańyzy artyp bara jatqanyn sezip qalsa kerek. Kei kezeńde úkimette áleýmettik máselege jaýapty vitse-premer bolmaǵany da belgili: ondai da "qyzyq" kezder bolǵan! Áleýmettik másele der kezinde óz sheshimin tappasa, saiasi faktorǵa ainala alatynyn ótken jolǵy bes báikúná sábi qaza tapqan Astanadaǵy tragediianyń ózi kórsetti emes pe?!
Ekinshiden, áleýmettik máseleniń osynsha ýshyǵýy - qoǵam men bilik arasyndaǵy órkenietti dialog joqtyǵynyń saldary. Halyqpen adam sekildi sóilese alatyn tulǵanyń osy salaǵa kýrator bop taǵaiyndalýy bul túitkildi jaitty sheshýdiń bir joly bolatyn shyǵar.
Úshinshiden, memlekettik saiasattyń bar salasy qazaqylanyp barady. Aýyldan shyqqan, ana tiline jetik, qarapaiym aǵaiynnyń minezi men talabyn túsine alatyn Saparbaevtyń biliktiń osy biigine shyǵýynyń bir sebebi de sol.
Biraq osynaý kadrlyq taǵaiyndaýdyń mynadai da tustary bar.
Birinshiden, qandai da talantty ári tegeýrindi bolsyn, jeke tulǵa qalyptasqan júiede túbegeili ózgeris jasaidy dep sený qatelik bolar. Óitkeni, «aldymen ekonomika» degen o basta bilik ustanǵan printsip taza saiasatqa ǵana emes, áleýmettik salaǵa da óz salqynyn tigizgenin ýaqyt kórsetip otyr. Jaǵdaidy túpkilikti túrde ózgertetin kez keldi! Ol úshin Konstitýtsiiada jazylǵan «Qazaqstan – áleýmettik memleket» degen baptyń boiyna qan júgirtip, jandandyrý kerek!
Eń bastysy – sanada, sonyń ishinde, azamattardyń sanasynda, mynadai moraldyq-psihologiialyq metamorfoza júrýi tiis: iaǵni, «áleýmettik máseleni sheshýge jumsalýy tiis biýdjet qarjysy prezident, úkimet, ministr ne ákimdiki emes, halyqtiki!». Jáne de osy qaǵidat ár memlekettik mekemeniń mańdaishasyna altyn árippen jazylyp qoiylýy tiis!
Jáne de áleýmettik salaǵa qarjy bólgende bilik óz qaltasynan aqsha shyǵaryp, jurtqa jaqsylyq jasap, jarylqap jatqandai bolmaýy tiis! Biýdjet iesi - halyqtyń ózi, al sheneýnikter - halyq óz aqshasyna ýaqytsha jaldaǵan qyzmetkerler ǵana! Sonda ǵana eldegi jalpyáleýmettik ahýal óziniń órkenietti arnasyna túser edi!
Ekinshiden, bizde biýdjettiń jumsalýynyń basym baǵyttaryn anyqtaýda aǵymdaǵy koniýnktýra emes, damyǵan elderdegi myna úrdis ornyǵýy tiis: iaǵni, áleýmettik mańyzy bar salalarǵa UIÓ-nyń belgili bir protsenti bólinetini zań júzinde bekitilip qoiýy tiis. Máselen, bilimge 3 protsent, meditsinaǵa - 3 protsent degendei. Sonda bul salalar devalvatsiia men infliatsiianyń teris áserine ushyramaidy! Bizde ázirshe ondai praktika ornyqpaǵan.
Sonymen birge, qazirdiń ózinde biýdjettegi qymbat ári dańǵaza jobalardy qarjylandyrý sekildi baptar qaita qaralýy tiis! Jáne de bul máselege úkimettiń qarjy jáne ekonomika salalaryna jaýapty vitselerimen qatar «áleýmettik vitse» de tikelei aralasyp, óziniń pozitsiiasyn qorǵai alatyndai biýrokratiialyq jaǵdai jasalýy qajet! Jasyratyn nesi bar, osy kúnge deiin kez kelgen memlekettik organda (úkimet, ministrlik, ákimdik) áleýmettik salaǵa jaýapty orynbasar ylǵi da «ekinshi eshelon» ókili retinde qarastyrylyp keledi emes pe?! Olardy sheneýniktik rang týraly tabeldiń tórine shyǵaratyn ýaqyt keldi!
Úshinshiden, Bekeń de qansha tájiribeli, bilgir maman bolǵanymen, bizge áleýmettik salany urshyqtai úiirip alyp kete alatyn kadrlardyń jańa tolqyny kerek!
Olar aramyzda bar! Bir qýanarlyǵy, sheneýnikterdiń orta býynynda tómengi deńgeide jumys istep, tájiribe jinaǵan, qazaqy kadrlardyń tutas bir urpaǵy qalyptasyp qaldy. Tek memlekettik karera jasaýda ádilettik pen ashyq báseke zańdary saltanat qurýy kerek!
Ámirjan Qosanovtyń feisbýktaǵy jazbasynan
