Qazaq áielderiniń otbasylyq janjaldyń jii qurbany bolatynyna belgili prodiýser Baian Esentaevanyń jaǵdaiy dálel. Bul týraly aktobenews.kz jazady.
Aqtóbedegi Úkimettik emes uiymdar assotsiatsiiasynyń tóraǵasy Aigúl Dúisenovanyń aitýynsha, turmysta zorlyq-zombylyq kórgen áielge psihologiialyq qoldaý da, problemasyn zań júzinde qalai sheshýge bolatyny týraly keńes te berilý kerek.
— Otbasynda zábir kórgen ár áielge tyǵyryqtan shyǵýdyń joly baryn, qoǵamnyń kózqarasynan qoryqpai, zań sheńberinde máselesin sheshýge talpyný kerektigin mamandar túsindirý kerek. Otbasy — memlekettiń bir bólshegi. Memlekettiń irgesi berik bolýy úshin elde otbasylyq institýt qaǵidasyn jetildirýimiz, dáripteýimiz kerek, — deidi Aigúl Dúisenova.
Jalpy qoǵamda áielderdiń zorlyq-zombylyqtan japa shegýi, onyń ishinde óz úiinde otaǵasynan, jigit bolǵan balasynan taiaq jeýi— adam quqyǵyn aiaq asty etýdiń eń kóp taraǵan túri.
— Bul bir jaǵynan túsinikti de. Sebebi bizdiń qoǵamnyń qalyptasqan mentaliteti otbasyn syrttan eshkimniń aralasýyna jol bermeitin «jabyq uiym» retinde qabyldaidy. Sanamyzǵa osylai sińip ketkendikten, «otbasyndaǵy arazdyqty otbasy músheleri ózara sheshýi tiis» dep kóp jaǵdaida quqyq qorǵaý organdary da, jaqyn týysqandary da aralasýǵa, arasha túsýge qulyqty bolmaidy. — deidi oblystyq ishki ister departamentiniń zorlyq-zombylyqtan qorǵaý tobynyń inspektory Marina Nurymjanova.
Áieldi nemese balany óz problemasymen jalǵyz qaldyrý deni saý qoǵamnyń isi emes, memlekettik organdardyń, kórshi-kólemniń tarapynan qoldaýǵa, qorǵaýǵa baǵyttalǵan áreketter jasalýy tiis.
— Otbasyndaǵy janjaldyń kesirinen bolatyn qylmystardyń jiilep ketýine qoǵam alańdaýy kerek.
Únemi judyryq jumsaityn kúieýine aiaýshylyq tanytyp, aryzyn keiin qaitaryp alatyn áielder óz ómirlerin, densaýlyqtaryn oilaýǵa shamasy kele bermeidi. Ondai áielder kóbinese psihologiialyq jáne materialdyq turǵyda kúieýlerine táýeldi bolyp keledi.
Negizinen erik-jigeri álsiz erkekter áielderine qol kóteredi.
Áielin uratyn erkek áieliniń basqan izin ańdityn qyzǵanshaq, qatygezdikti kórsetetin filmderge áýes jáne ózi balaǵa da, jan-janýarǵa da qatygez, kóńil-kúii kenetten ózgerýge beiim bolyp keledi. Kóbinese óz problemasyna ózgeni kináli sanaidy.
Ondai erkektiń áieli bolǵan adamnyń ómiri bara-bara tozaqqa ainalady. Úrei, shekten shyqqan saqtyq, kez-kelgen jaǵdaida abdyraý, abyrjý, qorǵansyzdyq, úmitsizdik jáne sharasyzdyq, únemi ózine tónetin qaýipti oilap ýaiymdaý, qaraptan-qarap ózin kináli seziný, ózine degen senimsizdik, jabyrqaý, toryǵý sezimderi
aqyrynda áieldiń ne óz-ózine qol jumsaýyna, ne ishimdikke salynýyna ákelip soǵýy múmkin.
Bul jerde árbir áiel qoǵamnyń kózqarasy emes, óz ómiri úshin óziniń jaýapkershiligi mańyzdy ekenin uǵynyp, jyldardy ótkizip almai sheshim qabyldaýy kerek, — deidi psiholog Lida Esenǵalieva.
Eske salsaq, maýsymnyń 10-y kúni jubaiy qatty soqqyǵa jyǵyp, pyshaq jumsaǵannan keiin Baian Esentaeva aýrýhanaǵa tústi. Osy oqiǵany san-saqqa júgirtken jurt «juldyzdardyń da basyna qarapaiym áieldiń kúni týady eken-aý» dep paiymdady. Tipti, bul jaǵdai Memlekettik hatshy Gúlshara Ábdihalyqovanyń deńgeiinde aitylyp, qazaq qoǵamynda áielderdiń quqy, densaýlyǵy jetkilikti qorǵalmaidy degen pikir týǵyzǵan bolatyn.
