Bas prokýratýrada elimizdiń Bas prokýrory Jaqyp Asanovtyń tóraǵalyq etýimen ótken alqa otyrysynda kámeletke tolmaǵandardyń jynystyq tiispeýshiligine qarsy quqyq buzýshylyqtar profilaktikasynyń máseleleri talqylandy. Keleli keńeske Prezident Ákimshiligi basshysynyń orynbasary, Bala quqyqtary jónindegi ýákil, Parlament depýtattary, ortalyq memlekettik organdardyń basshylary, BUU Balalar qorynyń (IýNISEF) Qazaqstandaǵy ókilderi, sondai-aq úkimettik emes uiymdardyń ókilderi qatysqan bolatyn.
Otyrysta balalardyń jynystyq tiispeýshiligine qarsy qylmystardyń aldyn alý jáne olardyń deńgeiin tómendetý boiynsha sharalar qabyldaýǵa, seksýaldyq zorlyq-zombylyqtan zardap shekken balalardy anyqtaýǵa jáne olarǵa kómek kórsetýge, sonymen qatar, turǵyndardyń habardarlyq deńgeiin arttyrýǵa baǵyttalǵan is-sharalar josparynyń jobasy tanystyrylyp, talqyǵa salyndy. Jasóspirimderge qatysty quqyq buzýshylyq sońǵy kezderi ǵalamdyq problemaǵa ainalyp, onymen búkil adamzat kúresip jatqanyn atap ótken J.Asanov: «Mundai zorlyq-zombylyqty bastan ótkergen balalar ómir boiy qinalyp, zardap shegetini belgili. Ondai árbir oqiǵa – bul otbasy úshin jáne búkil qoǵam úshin tragediia ári bala júreginde aiyqpas jara bolyp qalady. Sondyqtan da «Prokýratýra týraly» Zańnyń 25-2-babyna sai, arnaiy Úndeý jariialaýdy jón kórdik. Onda jurtshylyqty, ata-analardy, pedagogtardy meilinshe saq bolýǵa, balalardy qaraýsyz qaldyrmaýǵa, olarǵa abai bolýdy úiretýge, qaýipti jáne belgisiz jaǵdailarda ózin ustaýdyń qarapaiym qaǵidalaryn úiretýge shaqyrady» dedi.
Al alqa keńesinde atalǵan másele tóńireginde arnaiy baiandama jasaǵan Bas prokýrordyń orynbasary Andrei Kravchenko elimizde aǵymdaǵy jyly 183 bala zorlyq kórsetýshilerdiń qurbanyna ainalǵanyna toqtaldy. «Bul ótken jylmen salystyrǵanda 37 paiyz tómen desek te, jaǵdai sandy derektermen baǵalaýǵa kelmeitini belgili. Óitkeni, Bas prokýror toqtalyp ótkendei, árbir oqiǵa – árbir otbasy jáne búkil qoǵam úshin úlken tragediia, bala ómirinde orny tolmas ókinish ekeni anyq», – dedi ol.
Sonymen qatar, A.Kravchenko jasóspirimderdi túrli qaýip-qaterden saqtandyrý men zorlyq-zombylyqtan qutqarý maqsatynda áleýmettik jelilerge qatań baqylaý júrgizý qajettigin eskertti. Sol siiaqty, kámelet jasyna tolmaǵan balalardyń túrli aǵymdaǵy saittar arqyly da jattyń jeteginde ketip, opyq jep qalýy múmkin ekendigin joqqa shyǵarmaitynyn aitty. Odan bólek el aýmaǵyndaǵy tiisti vedomstvolar arqyly qoǵamdyq oryndar men mektep, balabaqsha, bilim ordalarynda el-jurtqa jappai túsindirý jumystaryn júrgizetin ýaqyt kelgendigin de jetkizdi. Bul rette búldirshinderimizdi qiianattan qorǵaýǵa baǵyttalǵan osyndai úgit, nasihat jumystaryna Bas prokýrordyń ózi belsendi qatysyp, barlyq istiń basy-qasynda júrýge daiyn ekendigin bildirdi.
Sondai-aq, alqada sóz alǵan depýtat, Qazaqstandaǵy Bala quqyqtary jónindegi ýákil Zaǵipa Balieva da bul baǵyt boiynsha atqarylyp jatqan eleýli jumystar jóninde baiandama jasady. Onyń aitýynsha, aldaǵy kúnderi telearna arqyly aiyna bir ret respýblika kóleminde «Synyp saǵaty» jobasy iske qosylmaq. Bul jobaǵa eldegi barlyq mektepter men ata-analar jáne eriktiler qaýymy belsendi qatysyp, balalar quqynyń qorǵalýy men olarǵa kórsetiletin qamqorlyqtar, memleket tarapynan kórsetiletin jeńildikter, quqyqtyq keńester týraly aitylyp, talqylanatyn bolady. Sonyń arqasynda adamdar qoǵamdaǵy ártúrli jaitqa salǵyrt qaraýdy qoiady degen senimniń bar ekeni aityldy. Sol siiaqty, jaqyn kúnderi Zaǵipa Iahiiaqyzymen tikelei tildestiretin jedel telefon jelisiniń qyzmetke kirisetindigi de osy jiynda belgili boldy. Onda qandai da bir jaǵdaiǵa ushyrap, shuǵyl kómek qajet etken kez-kelgen jasóspirim nemese ata-ana táýliktiń kez-kelgen ýaqytynda qońyraý shalý arqyly tiisti kómegin alatyn bolady. «Sondyqtan da, tyǵyryqqa tirelgen sátte, dereý qol ushyn sozatyn osy jedel jeliniń tiimdi qyzmet kórsetýine eldegi barlyq vedomstvolardy atsalysýǵa shaqyramyn», – dedi Z.Balieva.
Jiyn qorytyndysy boiynsha bul taqyrypty ortalyq memlekettik organdarmen jáne qoǵam bolyp talqylaý jóninde sheshim shyǵaryldy.
Nurlybek DOSYBAI,
«Egemen Qazaqstan»
.jpeg)