Bas prokýror: Búgingi júieniń ózi aqshany urlaýǵa yńǵaily bolyp otyr

Bas prokýror: Búgingi júieniń ózi aqshany urlaýǵa yńǵaily bolyp otyr

Bas prokýror Jaqyp Asanovtyń aitýynsha, búginde Qazaqstanda qarjyny jymqyrýǵa qatysty qylmystyq isterdi tergeý júiesin ózgertý kerek. Sebebi quqyq qorǵaý organdary naqty bir ispen ainalysyp jatqanda qylmyskerler qyrýar qarajatty shetelge aýdaryp, elden taiyp turady. Bylaisha aitqanda, tergeýshilerdiń barlyq kúsh-jigeri biýrokratiiaǵa ketip jatyr. Al urlanǵan aqsha birden tárkilense, qylmysker eshqaida qasha almaidy, dep xabarlaidy QazAqparat tilshisi.

Bas prokýratýranyń málimetine sáikes, sońǵy 10 jyldyń ishinde tergeýge alynǵan qylmystyq ister boiynsha 10 mlrd. teńgeden astam aqsha shetelge shyǵaryldy. Bul tek óndiriske alynǵan ister ǵana. Al onyń syrtynda tergeýge ilinbei qalǵan qylmystar qanshama.

«Jaqynda men Taijanov ("Azbýka jilia" basshysy - avt.) týraly aitqan edim. Ol 14 mlrd. teńgeni jymqyryp, Avstriiaǵa qashyp ketken. Sol jerde urlaǵan aqshaǵa jyljymaityn múlikterdi satyp aldy. Ókinishke qarai, biz osy ispetti qylmystyq ister boiynsha durys jumys istep jatqan joqpyz. Sebebi kóp jaǵdaida tiyn-tebendi ǵana qaitaryp otyramyz. Bizdiń tergeýshilerimiz adamǵa qatysty eń qiyn degen isterdi sheber oryndap jatady. Oǵan daý joq. Urlyq-qarlyq, adamdy óltirý, alaiaqtyq siiaqty qylmystardy jaqsy tergeimiz. Ol jaǵynan Eýropa elderinen da ozyp turmyz. Alaida, qarjylyq qylmystardy tergeý jumysy aqsap jatyr. Nege? Sebebi ol qylmysty jasaityn adamnyń bilimi de, texnikalyq múmkindigi de jaqsy. Biz bolsaq, aqshany birden taýyp, ony buǵattap alýdyń oryna saraptama men shyǵynnyń kólemin eseptep jatamyz. Osy ýaqyttyń ishinde qylmyskerler urlaǵan aqshalaryn ofshorǵa aýdaryp, op-ońai shetelge taiyp turady», - deidi J.Asanov búgin «Urlanǵan aktivterdi shetelden qaitarý jáne ulttyq qarjylyq júiesin damytý» taqyrybyndaǵy dóńgelek ústel otyrysynda.

Osy oraida ol birneshe mysal keltirdi. Atyraýda tergeýshiler protsessýaldyq sharalardy aiaqtaimyz degenshe burynǵy oblys ákiminiń esepshileri 500 mln. dollardy shetelge aýdaryp, artynan ózderi de Angliiaǵa qashyp ketken. Qazir sol jerde boi tasalap júr. Sol siiaqty «Qazatomónerkásip» kompaniiasynyń vitse-prezidenti Tursynbaev ta biraz aqshany jymqyryp, Kanadaǵa taiyp turǵan.

«Taǵy bir mysal, Astanada Álimbetov úleskerlerdi 5,5 mln. dollarǵa aldap ketken. Qylmystyq is tergelgen úsh ai boiy onyń sheteldegi esepshottaryna Qazaqstannan qyrýar qarjy quiylyp turǵan. Tergeý ony bilgen de joq. Álimbetovtyń ózin ustady. Qazaqstanǵa qaitardy. Alaida, aqsha sol jaqta qaldy», - dep atap kórsetti J.Asanov.

Bas prokýrordyń aitýynsha, búginde shetelge qashqan qylmyskerlerdi qaitarý salasynda birneshe problema bar. Birinshiden, sheteldiń quqyq qorǵaý organdary Qazaqstannan túsetin saýaldardy kóp jaǵdaida túsinbei jatady. Sebebi ózimizdiń mamandarymyz ondai saýaldardy túsinikti tilde jaza almaidy. Ekinshiden, tergeýshiler xalyqaralyq tájiribeni, saýal joldap jatqan eldiń ishki tártibin bilmei jatady.

Osyǵan bailanysty búginde Bas prokýratýranyń bastamasymen sheteldegi qarjyny qaitarýǵa arnalǵan arnaiy joba qolǵa alyndy. Sonyń aiasynda sheteldik mamandar Qazaqstannyń 10 qyzmetkerin daiarlap jatyr. Osy kýrstardan keiin olar sheteldik tájiribeni búkil apparatqa taratatyn bolady.