باس پروكۋرور جاقىپ اسانوۆتىڭ ايتۋىنشا, بٷگٸندە قازاقستاندا قارجىنى جىمقىرۋعا قاتىستى قىلمىستىق ٸستەردٸ تەرگەۋ جٷيەسٸن ٶزگەرتۋ كەرەك. سەبەبٸ قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى ناقتى بٸر ٸسپەن اينالىسىپ جاتقاندا قىلمىسكەرلەر قىرۋار قاراجاتتى شەتەلگە اۋدارىپ, ەلدەن تايىپ تۇرادى. بىلايشا ايتقاندا, تەرگەۋشٸلەردٸڭ بارلىق كٷش-جٸگەرٸ بيۋروكراتيياعا كەتٸپ جاتىر. ال ۇرلانعان اقشا بٸردەن تەركٸلەنسە, قىلمىسكەر ەشقايدا قاشا المايدى, دەپ xابارلايدى قازاقپارات تٸلشٸسٸ.
باس پروكۋراتۋرانىڭ مەلٸمەتٸنە سەيكەس, سوڭعى 10 جىلدىڭ ٸشٸندە تەرگەۋگە الىنعان قىلمىستىق ٸستەر بويىنشا 10 ملرد. تەڭگەدەن استام اقشا شەتەلگە شىعارىلدى. بۇل تەك ٶندٸرٸسكە الىنعان ٸستەر عانا. ال ونىڭ سىرتىندا تەرگەۋگە ٸلٸنبەي قالعان قىلمىستار قانشاما.
«جاقىندا مەن تايجانوۆ ("ازبۋكا جيليا" باسشىسى - اۆت.) تۋرالى ايتقان ەدٸم. ول 14 ملرد. تەڭگەنٸ جىمقىرىپ, اۆستريياعا قاشىپ كەتكەن. سول جەردە ۇرلاعان اقشاعا جىلجىمايتىن مٷلٸكتەردٸ ساتىپ الدى. ٶكٸنٸشكە قاراي, بٸز وسى ٸسپەتتٸ قىلمىستىق ٸستەر بويىنشا دۇرىس جۇمىس ٸستەپ جاتقان جوقپىز. سەبەبٸ كٶپ جاعدايدا تيىن-تەبەندٸ عانا قايتارىپ وتىرامىز. بٸزدٸڭ تەرگەۋشٸلەرٸمٸز ادامعا قاتىستى ەڭ قيىن دەگەن ٸستەردٸ شەبەر ورىنداپ جاتادى. وعان داۋ جوق. ۇرلىق-قارلىق, ادامدى ٶلتٸرۋ, الاياقتىق سيياقتى قىلمىستاردى جاقسى تەرگەيمٸز. ول جاعىنان ەۋروپا ەلدەرٸنەن دا وزىپ تۇرمىز. الايدا, قارجىلىق قىلمىستاردى تەرگەۋ جۇمىسى اقساپ جاتىر. نەگە? سەبەبٸ ول قىلمىستى جاسايتىن ادامنىڭ بٸلٸمٸ دە, تەxنيكالىق مٷمكٸندٸگٸ دە جاقسى. بٸز بولساق, اقشانى بٸردەن تاۋىپ, ونى بۇعاتتاپ الۋدىڭ ورىنا ساراپتاما مەن شىعىننىڭ كٶلەمٸن ەسەپتەپ جاتامىز. وسى ۋاقىتتىڭ ٸشٸندە قىلمىسكەرلەر ۇرلاعان اقشالارىن وفشورعا اۋدارىپ, وپ-وڭاي شەتەلگە تايىپ تۇرادى», - دەيدٸ ج.اسانوۆ بٷگٸن «ۇرلانعان اكتيۆتەردٸ شەتەلدەن قايتارۋ جەنە ۇلتتىق قارجىلىق جٷيەسٸن دامىتۋ» تاقىرىبىنداعى دٶڭگەلەك ٷستەل وتىرىسىندا.
وسى ورايدا ول بٸرنەشە مىسال كەلتٸردٸ. اتىراۋدا تەرگەۋشٸلەر پروتسەسسۋالدىق شارالاردى اياقتايمىز دەگەنشە بۇرىنعى وبلىس ەكٸمٸنٸڭ ەسەپشٸلەرٸ 500 ملن. دوللاردى شەتەلگە اۋدارىپ, ارتىنان ٶزدەرٸ دە انگليياعا قاشىپ كەتكەن. قازٸر سول جەردە بوي تاسالاپ جٷر. سول سيياقتى «قازاتومٶنەركەسٸپ» كومپانيياسىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتٸ تۇرسىنباەۆ تا بٸراز اقشانى جىمقىرىپ, كاناداعا تايىپ تۇرعان.
«تاعى بٸر مىسال, استانادا ەلٸمبەتوۆ ٷلەسكەرلەردٸ 5,5 ملن. دوللارعا الداپ كەتكەن. قىلمىستىق ٸس تەرگەلگەن ٷش اي بويى ونىڭ شەتەلدەگٸ ەسەپشوتتارىنا قازاقستاننان قىرۋار قارجى قۇيىلىپ تۇرعان. تەرگەۋ ونى بٸلگەن دە جوق. ەلٸمبەتوۆتىڭ ٶزٸن ۇستادى. قازاقستانعا قايتاردى. الايدا, اقشا سول جاقتا قالدى», - دەپ اتاپ كٶرسەتتٸ ج.اسانوۆ.
باس پروكۋروردىڭ ايتۋىنشا, بٷگٸندە شەتەلگە قاشقان قىلمىسكەرلەردٸ قايتارۋ سالاسىندا بٸرنەشە پروبلەما بار. بٸرٸنشٸدەن, شەتەلدٸڭ قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى قازاقستاننان تٷسەتٸن ساۋالداردى كٶپ جاعدايدا تٷسٸنبەي جاتادى. سەبەبٸ ٶزٸمٸزدٸڭ ماماندارىمىز ونداي ساۋالداردى تٷسٸنٸكتٸ تٸلدە جازا المايدى. ەكٸنشٸدەن, تەرگەۋشٸلەر xالىقارالىق تەجٸريبەنٸ, ساۋال جولداپ جاتقان ەلدٸڭ ٸشكٸ تەرتٸبٸن بٸلمەي جاتادى.
وسىعان بايلانىستى بٷگٸندە باس پروكۋراتۋرانىڭ باستاماسىمەن شەتەلدەگٸ قارجىنى قايتارۋعا ارنالعان ارنايى جوبا قولعا الىندى. سونىڭ اياسىندا شەتەلدٸك ماماندار قازاقستاننىڭ 10 قىزمەتكەرٸن دايارلاپ جاتىر. وسى كۋرستاردان كەيٸن ولار شەتەلدٸك تەجٸريبەنٸ بٷكٸل اپپاراتقا تاراتاتىن بولادى.
