
Foto: Pinterest.com
Ult.kz-te jihankez jýrnalist Dinara Bolattyń ózge paiymy.
Búgingi tańda kóp ata-ana úshin oqýshy balasynyń telefonmen kóp ýaqyt ótkizýi negizgi ýaiym bolyp tur. Ata-analardy balanyń telefonǵa táýeldiligi, sabaq úlgeriminiń tómendeýi men ashýshańdyq beleń alýy alańdatady. Jasóspirimderdiń miy laik, qaralym, habarlama sekildi dofaminderge, ózgelermen ózin salystyrýǵa kelgende óte sezimtal bolýynan psihikasyna salmaq túsýi múmkin.
Belgisiz adamdarmen jaqyn aralasýy da úlken qaýip. Ata-analardyń alańdaýy oryndy. Biraq balany smartfonsyz qaldyrý sheshim emes. Bul ádis tek agressiia, qarsylyq týdyrýy múmkin. Sebebi, bala telefonmen ǵalamtorda otyrý arqyly óz dostarymen, qatarlastarymen, jańa tapqan dostarymen aralasý arqyly ózin ózekti, mańyzdy sezine alady. Tipti eshkimge kóp ashylmaityn introvert bala da áleýmettik jeli arqyly ózin erkin, baqytty sezinýi múmkin. Sondyqtan ár balaǵa óz tásili qajet bolady.
Telefon qansha qoldansa da bilimqumarlyǵy, zeiini kemimeitin, óz ýaqytyn basqara alatyn, bóten adamdardyń manipýliatsiiasyn tani alatyn jasóspirimder bar. Olardy qatty shekteýdiń qajeti joq.
Sabaqqa yqylasy tómen balaǵa da qatań tyiym salý emes, ózimen aqyldasa otyryp máseleni tiimdi sheshý jolyn izdegen abzal. Máselen úi tapsyrmasyn oryndarda, tamaq ishken kezde, uiyqtar aldynda qoldanbaýdy balamen ekeýara kelisýge bolady. Bul jerde eń bastysy ‒ bala men ata-ana arasyndaǵy jyly qatynas.
Ata-anasynyń jylýyna toiyp júrgen bala syrttan ǵalamtor arqyly kelgen dofaminge, heitke, býllingke de immýniteti myqty bolady. Ata-anasyna sene alatyn bala telefonnan kórgen, oqyǵanyn birge otyryp talqylaidy. Ata-anasy túrli taqyrypty balamen aldyn ala talqylap, qarýlanǵan bala áleýmettik jelidegi túrli qaýipti tani alady.
Paiym
Tehnologiia saǵat saiyn damyp, ósip otyrǵan ýaqytta balanyń zaman aǵymyna sai tsifrlyq saýatty bolyp ósýi mańyzdy. Balanyń qolynda telefon júrýi onyń ómiriniń bir bólshegi. Tek ár balaǵa ony qoldanýdyń óz mólsheri bolýy tiis. Alaida qai balaǵa da ortaq negizgi qajettilik ‒ ata-anasynyń mahabbaty men jylýlyǵy, dostyq qatynasy. Ol bar jerde ‒ senim bar. Al senim bar jerde baqylaý da qajet bolmaidy.