Qazaqstannyń premer-ministri Baqytjan Saǵyntaev Qyrǵyzstan Prezidenti Almazbek Atambaevtyń pikirine qatysty arnaiy málimdeme jasady, - dep habarlaidy kaz.tengrinews.kz tilshisi.
Málimdemeniń tolyq mátini Primeminister.kz saitynda jariialandy.
"Biylǵy 7 qazanda Qyrǵyz Respýblikasynyń Prezidenti Almazbek Atambaev Qazaqstannyń áleýmettik-ekonomikalyq damýynyń keibir aspektilerine qatysty qate ári dostyqqa jatpaityn málimdemeler jasady. Qyrǵyz Respýblikasymen ekijaqty qarym-qatynasynyń damý baǵyty berik bolyp qalýyn rastai otyryp, Qyrǵyzstan Prezidentiniń sailaýaldy maqsattarynda jasalǵan arazdyq týǵyzatyn jalǵan tujyrymdary talai ǵasyrdan bergi dostyq pen elder arasyndaǵy ózara kómekke ziianyn tigizbeýi tiis dep senemin.
Osyǵan bailanysty qyrǵyz qaýymdastyǵyn Qazaqstannyń ekonomikalyq damýy jaily shyn málimettermen habardar etýdi uiǵardym. Táýelsizdik alǵaly beri bizdiń ekonomika 20 ese ósti. 2012 jyly Qazaqstan ekonomikasy álemniń básekege qabiletti 50 eliniń qataryna kirdi. Elde myqty ulttyq biznes qurylǵan. Doing Business Dúniejúzilik Bankiniń reitinginde Qazaqstan 35-orynda tur. Búgin 1,3 million kásipkerlik qrylym jalpy ulttyq bailyqtyń tórtten bir bóligin óndirip otyr. Sońǵy on jyldyń ishinde Memlekettik indýstrialdyq-innovatsiialyq damý baǵdarlamasynyń aiasynda myńnan asa jańa óndiris salyndy, onyń qatarynda avtomobil, lokomotiv, vagon, tikushaq jáne taǵy da basqa óndirisi bar. Bizdiń elde eshqashan óndirilip kórmegen ónimniń jańa 500 túrin shyǵarý igerilgen. Qazaqstannyń kólik infraqurylymy túbegeili jańaryp jatyr. 25 jyl ishinde on myń shaqyrymnan asa avtojol salynyp, qaita jóndeldi. Taiaý jyldary buǵan qosa 8 000 shaqyrymnan asa avtomobil joly modernizatsiialanady. "Batys Eýropa - Batys Qytai" transqurlyqtyq magistraliniń qazaqstandyq bóliginiń qurylysyn tolyqtai aiaqtadyq. 2,5 myń myń shaqyrymnan asa jańa temirjol joly salyndy. Aqtaý teńiz portynyń infraqurylymy keshendi túrde modernizatsiialandy, Quryq jańa teńiz parom porty salyndy. Kaspiidegi teńiz ótkizý qabileti 25 million tonnaǵa deiin kóbeidi. Jyl saiyn jańa áýejailar men temirjol vokzaldary paidalanýǵa berilip jatyr. Qazaqstan Táýelsizdik jyldarynda 120 million sharshy metr baspana salyp, 1,1 million qazaqstandyq otbasyny pátermen qamtamasyz etti.
2017 jyldyń segiz aiynyń ishinde "Nurly jol" memlekettik baǵdarlamasynyń aiasynda 6,9 million sharshy metr jańa baspana salyndy. Onyń ishinde 18,3 myń jeke úi bar. 61 myńnan asa qazaqstandyq baspana jaǵdaiyn jaqsartty. Turǵyn úi qurylysy belsendi túrde damyp jatyr. Osy jyldyń ózinde 10,1 million sharshy metr jańa baspana paidalanýǵa berildi", - dep habarlady Saǵyntaev.
QR Úkimet basshysynyń málimetinshe, elde áleýmettik infraqurylym belsendi damyp jatyr. 1,3 myń jańa aýrýhana men emhana salynǵan, 500 jańa balabaqsha men 1,4 myń mektep salyndy.
"Qazaqstan Prezidenti Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń bastamasymen ashylǵan "Bolashaq" baǵdarlamasy arqyly 12,5 myńnan asa el azamaty 35 eldiń álemniń úzdik 200 joǵary oqý ornynda bilim aldy. Jyl saiyn ortasha eseppen 270 myń jańa jumys orny ashylady. Sońǵy 15 jyl ishinde Qazaqstanda ortasha jalaqy men zeinetaqy 10 ese ósti. Zeinetaqy jáne áleýmettik qorlar halyqaralyq assotsiatsiiasynyń resmi málimeti boiynsha, Qazaqstanda minimaldyq jáne ortasha zeinetaqy mólsheri Qyrǵyzstandaǵy jaǵdaiǵa qaraǵanda bes jáne úshi ese kóp. Bizdiń elde ortasha ómir surý uzaqtyǵy 72,3 jylǵa jetti", - dep atap ótti premer-ministr.
"Al qyzmet tarifterine kelsek, qazirgi ýaqytta Qazaqstanda tabiǵi monopoliia men tutynýshylar sýbektileriniń múddelerin teńdikpen qamtamasyz etýdi esepke ala otyryp, negizgi qorlardy jańartý men modernizatsiialaýǵa arnalǵan jańa mojdel iske asyrylyp jatqanyn atap ótkim keledi. Gidroelektrstantsiialary shyǵaratyn elektrenergiiasynyń tarifteri qazba energiia qainarkózderin qoldanýda alynatyn elektrenergiianyń tarifterine qaraǵanda tómen ekeni aidan anyq. Qazaqstan Respýblikasynyń Prezidenti Nursqltan Nazarbaevtyń strategiialyq saiasatyn júzege asyrýda jańa elordamyz Astanany saldyq. Elordanyń damýyna 50 milliard AQSh dollarynan asatyn qarajat quidyq. Búginde Astana halqy bir million adamnan asty", - delingen Saǵyntaevtyń málimdemesinde.
Saǵyntaev biyl Astanada TMD-da tuńǵysh ret EKSPO-2017 "Bolashaq energiiasy" Dúniejúzidik kórmesi ótkenin eske saldy. Oǵan 115 memleket pen 22 halyqaralyq uiym qatysqan. Kórme kezinde 4 milliondai týrist kelgen.
"Memlekettiń ekonomikalyq myqtylyǵy, turaqtylyǵy men jaily investitsiialyq klimat arqasynda iri transulttyq korporatsiialar Qazaqstan ekonomikasynyń barlyq salasynda jumys isteýde. Tikelei sheteldik investitsiianyń jalpy kólemi táýelsizdik jyldary 265 milliard AQSh dollaryna jetti. 2000 jyly el prezidenti Qazaqstan Respýblikasynyń Ulttyq qoryn qurdy. Qazirgi tańda Ulttyq qor jáne Qazaqstannyń altyn men valiýta qorynyń jalpy kólemi 91 milliard AQSh dollaryna jýyq", - dep keltirdi málimetterdi ol.
"Ekonomikanyń turaqty ósimi, el JIÓ-niń ósimi Qazaqstanǵa seriktes memleketterge barlyq kómek túrin kórsetýge múmkindik beredi. Qazaqstan Respýblikasy 1997 jyldyń 8 sáýirinen Máńgilik dostyq jáne 2003 jyldyń 25 jeltoqsanynan Odaqtastyq qarym-qatynas týraly kelisimge laiyq Qyrǵyz Respýblikasymen baýyrlas jáne tatý kórshi bolý saiasatyn júzege asyryp keledi. Osy jyldardan beri Qazaqstan baýyrlas qyrǵyz halqymen birge, ásirese qiyn-qystaý zamanda Qyrǵyzstan biliginiń ótinishterine túsinikpen qarap, áleýmettik-ekonomikalyq máselelerdi sheshýge barynsha qoldaý bildirip, aitarlyqtai gýmanitarlyq kómek kórsetken. Onyń ishinde qýat tasymaldaýshylar, azyq-túlik jáne ózge de áleýmettik mańyzy bar taýarlardy jetkizý bar. Qyrǵyzstannyń Eýraziialyq ekonomikalyq odaqqa kirýiniń aiasynda Qazaqstan Respýblikasynyń prezidenti 100 million AQSh dollar kóleminde tehnikalyq kómek berý týraly sheshim qabyldaǵan bolatyn. Qazirgi kezde tehnikalyq kómek berý Kelisimi Qazaqstan Respýblikasynyń Parlamentimen ratifikatsiialandy. Qyrǵyzstanǵa gýmanitarlyq kómek berý boiynsha 20 million AQSh dollary bólinip qoiylǵan, Bishkek pen OShta eki jalpy bilim berý mektebi salyndy. Osyǵan bailanysty myńdaǵan qyrǵyzstandyq jumyspen qamtamassyz etildi. Sonymen birge investitsiia kólemi kóbirek bolýy da múmkin edi, alaida, onyń ósýi qazaqstandyq kásipkerlerge qatysty jaisyz investitsiialyq klimatty sol kúide qaldyrady", - delingen Saǵyntaevtyń málimdemesinde.
Qazaqstanda 125 myń eńbek migranty tirkelip, elimizde turyp jatqany belgili. Olar memleketimizdiń tarapynan áleýmettik jáne meditsinalyq kepildendirýmen tolyq qamtylǵan.
"Qazaqstan Respýblikasynyń Prezidenti Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń ustanymynyń arqasynda qazirgi ýaqytta Qyrǵyzstannyń importtalǵan keden bajdarynan úlesi Eýraziialyq ekonomikalyq qaýymdastyqqa múshe elder arasynda 1,9 paiyzdy quraidy. Qyrǵyzstan Eýraziialyq ekonomikalyq qaýymdastyqqa kirgeli beri olardyń biýdjetteri birden kóbeidi. Mysaly, 2016 jyly Qyrǵyzstannyń úlesi 187,4 million dollar boldy. Bul Qyrǵyzstan Eýraziialyq ekonomikalyq qaýymdastyqqa kirmei turǵandaǵy kórsetkishinen úsh esege kóp. Qazaqstan Respýblikasy men Qyrǵyzstan Respýblikasy arasyndaǵy temirjol kólikteri qyzmetterin retteý týraly kelisimge sáikes, Qyrǵyz Respýblikasy 2017 jyldyń 10 qańtarynan bastap birizdendirilgen temirjol tarifterin qoldanyp jatyr. Biraq tariftiń mezgilinen buryn qoldanysqa engizilýine bailanysty Qazaqstan 49 million dollar aqsha joǵaltty. Bul degenimiz Qyrǵyzstan ekonomikasy úshin paida bolyp otyr.
"Qyrǵyzstan tarapynyń Eýraziialyq ekonomikalyq qaýymdastyq talaptaryna sáikes, sanitarlyq, mal dárigerlik jáne fitosanitarlyq júielerdi qoldanysqa engizý týraly mindetterdi óz moinyna alǵanyn aityp ketý kerek. Biraq ol mindetter áli oryndalǵan joq. Bul qazaqstandyq naryqqa jáne integratsiialyq qaýymdastyqqa ziian keltiredi. Qazaqstandyq tarap buǵan qaramastan Qyrǵyzstannyń aýyl sharýashylyq ónimderine degen qoljetimdilikti ońailatý maqsatynda keshendi sharala júrgizdi. Qyrǵyzstannan Reseige Qazaqstan aýmaǵynan tasymaldanatyn taýarlardyń sany aitarlyqtai - 100 taýarǵa ósti. Tehnikalyq kómek aiasynda Qazaqstannyń aqshasyna - 100 millon dollar kólemindegi aqshaǵa mal dárigerlik jáne fitosanitarlyq beketter jabdyqtalyp, karantindik jáne mal dárigerlik zerthanalar men mal dárigerlik preparattardy tirkeitin ortalyqtar salyndy. Qazaqstan Respýblikasynyń keden organdary Qytai Respýblikasyna qytailyq taýarlardyń óte kóp importtalǵanyn jáne Qazaqstanǵa da Qyrǵyz Respýblikasynyń qytailyq taýarlardyń kóp mólsherde ákelinip jatqanyn tirkedi. Bul kedendik ákimshiliktiń tiimsizdigimen bailanysty. Degenmen de qazaqstandyq tarap qyrǵyz taýarlaryna qandai da bir shekteý qoiyp jatqan joq.
Qyrǵyzstannan keletin taýarlardy qytaidan keletin reksport taýarlarynyń deregi bar bolýyna qaramastan Qazaqstanǵa erkin túrde ótkizýdi qamtamasyz etý sharalary tolyǵymen iske asyp jatyr. Boljammen EvrAzEs uiymyna múshe elderdiń shyǵyny shamamen 100 million AQSh dollar, sonymen qatar Qazaqstannyń QQS shyǵyndary - 155,8 million Aqsh dollary. Sonymen qatar, biz Qyrǵyzstan úshin keibir mańyzdy taýarlarǵa eksporttyq kedendi baj salyǵyn almaimyz, alaida biz osy taýarlardyń (munai jáne munai ónimderi, qara jáne tústi metall, teri jáne janýarlardyń júni jáne taǵy basqa) Qyrǵyzstannan reeksporttalý deregin bilemiz. Joǵaryda atalǵan zattardyń barlyǵy eki eldiń yntymaqtastyǵyn qurýdaǵy bir bóligi ǵana. Qorytyndylai kele Qyrǵyzstan Prezidenti Almazbek Atambaevtyń spekýliatsiialyq úndeýlerine qaramastan, Qazaqstan Respýblikasynyń úkimeti qazaq-qyrǵyz yntymaqtastyǵyn jáne strategiialyq seriktestigin belsendi túrde keńeitip, nyǵaitady", - delingen Qazaqstan Úkimeti basshysynyń málimdemesinde.
