قازاقستاننىڭ پرەمەر-مينيسترٸ باقىتجان ساعىنتاەۆ قىرعىزستان پرەزيدەنتٸ المازبەك اتامباەۆتىڭ پٸكٸرٸنە قاتىستى ارنايى مەلٸمدەمە جاسادى, - دەپ حابارلايدى kaz.tengrinews.kz تٸلشٸسٸ.
مەلٸمدەمەنٸڭ تولىق مەتٸنٸ Primeminister.kz سايتىندا جارييالاندى.
"بيىلعى 7 قازاندا قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ المازبەك اتامباەۆ قازاقستاننىڭ ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق دامۋىنىڭ كەيبٸر اسپەكتٸلەرٸنە قاتىستى قاتە ەرٸ دوستىققا جاتپايتىن مەلٸمدەمەلەر جاسادى. قىرعىز رەسپۋبليكاسىمەن ەكٸجاقتى قارىم-قاتىناسىنىڭ دامۋ باعىتى بەرٸك بولىپ قالۋىن راستاي وتىرىپ, قىرعىزستان پرەزيدەنتٸنٸڭ سايلاۋالدى ماقساتتارىندا جاسالعان ارازدىق تۋعىزاتىن جالعان تۇجىرىمدارى تالاي عاسىردان بەرگٸ دوستىق پەن ەلدەر اراسىنداعى ٶزارا كٶمەككە زييانىن تيگٸزبەۋٸ تيٸس دەپ سەنەمٸن.
وسىعان بايلانىستى قىرعىز قاۋىمداستىعىن قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق دامۋى جايلى شىن مەلٸمەتتەرمەن حاباردار ەتۋدٸ ۇيعاردىم. تەۋەلسٸزدٸك العالى بەرٸ بٸزدٸڭ ەكونوميكا 20 ەسە ٶستٸ. 2012 جىلى قازاقستان ەكونوميكاسى ەلەمنٸڭ بەسەكەگە قابٸلەتتٸ 50 ەلٸنٸڭ قاتارىنا كٸردٸ. ەلدە مىقتى ۇلتتىق بيزنەس قۇرىلعان. Doing Business دٷنيەجٷزٸلٸك بانكٸنٸڭ رەيتينگٸندە قازاقستان 35-ورىندا تۇر. بٷگٸن 1,3 ميلليون كەسٸپكەرلٸك قرىلىم جالپى ۇلتتىق بايلىقتىڭ تٶرتتەن بٸر بٶلٸگٸن ٶندٸرٸپ وتىر. سوڭعى ون جىلدىڭ ٸشٸندە مەملەكەتتٸك يندۋستريالدىق-يننوۆاتسييالىق دامۋ باعدارلاماسىنىڭ اياسىندا مىڭنان اسا جاڭا ٶندٸرٸس سالىندى, ونىڭ قاتارىندا اۆتوموبيل, لوكوموتيۆ, ۆاگون, تٸكۇشاق جەنە تاعى دا باسقا ٶندٸرٸسٸ بار. بٸزدٸڭ ەلدە ەشقاشان ٶندٸرٸلٸپ كٶرمەگەن ٶنٸمنٸڭ جاڭا 500 تٷرٸن شىعارۋ يگەرٸلگەن. قازاقستاننىڭ كٶلٸك ينفراقۇرىلىمى تٷبەگەيلٸ جاڭارىپ جاتىر. 25 جىل ٸشٸندە ون مىڭ شاقىرىمنان اسا اۆتوجول سالىنىپ, قايتا جٶندەلدٸ. تاياۋ جىلدارى بۇعان قوسا 8 000 شاقىرىمنان اسا اۆتوموبيل جولى مودەرنيزاتسييالانادى. "باتىس ەۋروپا - باتىس قىتاي" ترانسقۇرلىقتىق ماگيسترالٸنٸڭ قازاقستاندىق بٶلٸگٸنٸڭ قۇرىلىسىن تولىقتاي اياقتادىق. 2,5 مىڭ مىڭ شاقىرىمنان اسا جاڭا تەمٸرجول جولى سالىندى. اقتاۋ تەڭٸز پورتىنىڭ ينفراقۇرىلىمى كەشەندٸ تٷردە مودەرنيزاتسييالاندى, قۇرىق جاڭا تەڭٸز پاروم پورتى سالىندى. كاسپييدەگٸ تەڭٸز ٶتكٸزۋ قابٸلەتٸ 25 ميلليون تونناعا دەيٸن كٶبەيدٸ. جىل سايىن جاڭا ەۋەجايلار مەن تەمٸرجول ۆوكزالدارى پايدالانۋعا بەرٸلٸپ جاتىر. قازاقستان تەۋەلسٸزدٸك جىلدارىندا 120 ميلليون شارشى مەتر باسپانا سالىپ, 1,1 ميلليون قازاقستاندىق وتباسىنى پەتەرمەن قامتاماسىز ەتتٸ.
2017 جىلدىڭ سەگٸز ايىنىڭ ٸشٸندە "نۇرلى جول" مەملەكەتتٸك باعدارلاماسىنىڭ اياسىندا 6,9 ميلليون شارشى مەتر جاڭا باسپانا سالىندى. ونىڭ ٸشٸندە 18,3 مىڭ جەكە ٷي بار. 61 مىڭنان اسا قازاقستاندىق باسپانا جاعدايىن جاقسارتتى. تۇرعىن ٷي قۇرىلىسى بەلسەندٸ تٷردە دامىپ جاتىر. وسى جىلدىڭ ٶزٸندە 10,1 ميلليون شارشى مەتر جاڭا باسپانا پايدالانۋعا بەرٸلدٸ", - دەپ حابارلادى ساعىنتاەۆ.
قر ٷكٸمەت باسشىسىنىڭ مەلٸمەتٸنشە, ەلدە ەلەۋمەتتٸك ينفراقۇرىلىم بەلسەندٸ دامىپ جاتىر. 1,3 مىڭ جاڭا اۋرۋحانا مەن ەمحانا سالىنعان, 500 جاڭا بالاباقشا مەن 1,4 مىڭ مەكتەپ سالىندى.
"قازاقستان پرەزيدەنتٸ نۇرسۇلتان ەبٸشۇلى نازارباەۆتىڭ باستاماسىمەن اشىلعان "بولاشاق" باعدارلاماسى ارقىلى 12,5 مىڭنان اسا ەل ازاماتى 35 ەلدٸڭ ەلەمنٸڭ ٷزدٸك 200 جوعارى وقۋ ورنىندا بٸلٸم الدى. جىل سايىن ورتاشا ەسەپپەن 270 مىڭ جاڭا جۇمىس ورنى اشىلادى. سوڭعى 15 جىل ٸشٸندە قازاقستاندا ورتاشا جالاقى مەن زەينەتاقى 10 ەسە ٶستٸ. زەينەتاقى جەنە ەلەۋمەتتٸك قورلار حالىقارالىق اسسوتسياتسيياسىنىڭ رەسمي مەلٸمەتٸ بويىنشا, قازاقستاندا مينيمالدىق جەنە ورتاشا زەينەتاقى مٶلشەرٸ قىرعىزستانداعى جاعدايعا قاراعاندا بەس جەنە ٷشٸ ەسە كٶپ. بٸزدٸڭ ەلدە ورتاشا ٶمٸر سۇرۋ ۇزاقتىعى 72,3 جىلعا جەتتٸ", - دەپ اتاپ ٶتتٸ پرەمەر-مينيستر.
"ال قىزمەت تاريفتەرٸنە كەلسەك, قازٸرگٸ ۋاقىتتا قازاقستاندا تابيعي مونوپولييا مەن تۇتىنۋشىلار سۋبەكتٸلەرٸنٸڭ مٷددەلەرٸن تەڭدٸكپەن قامتاماسىز ەتۋدٸ ەسەپكە الا وتىرىپ, نەگٸزگٸ قورلاردى جاڭارتۋ مەن مودەرنيزاتسييالاۋعا ارنالعان جاڭا موجدەل ٸسكە اسىرىلىپ جاتقانىن اتاپ ٶتكٸم كەلەدٸ. گيدروەلەكترستانتسييالارى شىعاراتىن ەلەكترەنەرگيياسىنىڭ تاريفتەرٸ قازبا ەنەرگييا قايناركٶزدەرٸن قولدانۋدا الىناتىن ەلەكترەنەرگييانىڭ تاريفتەرٸنە قاراعاندا تٶمەن ەكەنٸ ايدان انىق. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ نۇرسقلتان نازارباەۆتىڭ ستراتەگييالىق ساياساتىن جٷزەگە اسىرۋدا جاڭا ەلوردامىز استانانى سالدىق. ەلوردانىڭ دامۋىنا 50 ميلليارد اقش دوللارىنان اساتىن قاراجات قۇيدىق. بٷگٸندە استانا حالقى بٸر ميلليون ادامنان استى", - دەلٸنگەن ساعىنتاەۆتىڭ مەلٸمدەمەسٸندە.
ساعىنتاەۆ بيىل استانادا تمد-دا تۇڭعىش رەت ەكسپو-2017 "بولاشاق ەنەرگيياسى" دٷنيەجٷزٸدٸك كٶرمەسٸ ٶتكەنٸن ەسكە سالدى. وعان 115 مەملەكەت پەن 22 حالىقارالىق ۇيىم قاتىسقان. كٶرمە كەزٸندە 4 ميلليونداي تۋريست كەلگەن.
"مەملەكەتتٸڭ ەكونوميكالىق مىقتىلىعى, تۇراقتىلىعى مەن جايلى ينۆەستيتسييالىق كليمات ارقاسىندا ٸرٸ ترانسۇلتتىق كورپوراتسييالار قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ بارلىق سالاسىندا جۇمىس ٸستەۋدە. تٸكەلەي شەتەلدٸك ينۆەستيتسييانىڭ جالپى كٶلەمٸ تەۋەلسٸزدٸك جىلدارى 265 ميلليارد اقش دوللارىنا جەتتٸ. 2000 جىلى ەل پرەزيدەنتٸ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق قورىن قۇردى. قازٸرگٸ تاڭدا ۇلتتىق قور جەنە قازاقستاننىڭ التىن مەن ۆاليۋتا قورىنىڭ جالپى كٶلەمٸ 91 ميلليارد اقش دوللارىنا جۋىق", - دەپ كەلتٸردٸ مەلٸمەتتەردٸ ول.
"ەكونوميكانىڭ تۇراقتى ٶسٸمٸ, ەل جٸٶ-نٸڭ ٶسٸمٸ قازاقستانعا سەرٸكتەس مەملەكەتتەرگە بارلىق كٶمەك تٷرٸن كٶرسەتۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. قازاقستان رەسپۋبليكاسى 1997 جىلدىڭ 8 سەۋٸرٸنەن مەڭگٸلٸك دوستىق جەنە 2003 جىلدىڭ 25 جەلتوقسانىنان وداقتاستىق قارىم-قاتىناس تۋرالى كەلٸسٸمگە لايىق قىرعىز رەسپۋبليكاسىمەن باۋىرلاس جەنە تاتۋ كٶرشٸ بولۋ ساياساتىن جٷزەگە اسىرىپ كەلەدٸ. وسى جىلداردان بەرٸ قازاقستان باۋىرلاس قىرعىز حالقىمەن بٸرگە, ەسٸرەسە قيىن-قىستاۋ زاماندا قىرعىزستان بيلٸگٸنٸڭ ٶتٸنٸشتەرٸنە تٷسٸنٸكپەن قاراپ, ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق مەسەلەلەردٸ شەشۋگە بارىنشا قولداۋ بٸلدٸرٸپ, ايتارلىقتاي گۋمانيتارلىق كٶمەك كٶرسەتكەن. ونىڭ ٸشٸندە قۋات تاسىمالداۋشىلار, ازىق-تٷلٸك جەنە ٶزگە دە ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار تاۋارلاردى جەتكٸزۋ بار. قىرعىزستاننىڭ ەۋرازييالىق ەكونوميكالىق وداققا كٸرۋٸنٸڭ اياسىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ 100 ميلليون اقش دوللار كٶلەمٸندە تەحنيكالىق كٶمەك بەرۋ تۋرالى شەشٸم قابىلداعان بولاتىن. قازٸرگٸ كەزدە تەحنيكالىق كٶمەك بەرۋ كەلٸسٸمٸ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پارلامەنتٸمەن راتيفيكاتسييالاندى. قىرعىزستانعا گۋمانيتارلىق كٶمەك بەرۋ بويىنشا 20 ميلليون اقش دوللارى بٶلٸنٸپ قويىلعان, بٸشكەك پەن وشتا ەكٸ جالپى بٸلٸم بەرۋ مەكتەبٸ سالىندى. وسىعان بايلانىستى مىڭداعان قىرعىزستاندىق جۇمىسپەن قامتاماسسىز ەتٸلدٸ. سونىمەن بٸرگە ينۆەستيتسييا كٶلەمٸ كٶبٸرەك بولۋى دا مٷمكٸن ەدٸ, الايدا, ونىڭ ٶسۋٸ قازاقستاندىق كەسٸپكەرلەرگە قاتىستى جايسىز ينۆەستيتسييالىق كليماتتى سول كٷيدە قالدىرادى", - دەلٸنگەن ساعىنتاەۆتىڭ مەلٸمدەمەسٸندە.
قازاقستاندا 125 مىڭ ەڭبەك ميگرانتى تٸركەلٸپ, ەلٸمٸزدە تۇرىپ جاتقانى بەلگٸلٸ. ولار مەملەكەتٸمٸزدٸڭ تاراپىنان ەلەۋمەتتٸك جەنە مەديتسينالىق كەپٸلدەندٸرۋمەن تولىق قامتىلعان.
"قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ نۇرسۇلتان ەبٸشۇلى نازارباەۆتىڭ ۇستانىمىنىڭ ارقاسىندا قازٸرگٸ ۋاقىتتا قىرعىزستاننىڭ يمپورتتالعان كەدەن باجدارىنان ٷلەسٸ ەۋرازييالىق ەكونوميكالىق قاۋىمداستىققا مٷشە ەلدەر اراسىندا 1,9 پايىزدى قۇرايدى. قىرعىزستان ەۋرازييالىق ەكونوميكالىق قاۋىمداستىققا كٸرگەلٸ بەرٸ ولاردىڭ بيۋدجەتتەرٸ بٸردەن كٶبەيدٸ. مىسالى, 2016 جىلى قىرعىزستاننىڭ ٷلەسٸ 187,4 ميلليون دوللار بولدى. بۇل قىرعىزستان ەۋرازييالىق ەكونوميكالىق قاۋىمداستىققا كٸرمەي تۇرعانداعى كٶرسەتكٸشٸنەن ٷش ەسەگە كٶپ. قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن قىرعىزستان رەسپۋبليكاسى اراسىنداعى تەمٸرجول كٶلٸكتەرٸ قىزمەتتەرٸن رەتتەۋ تۋرالى كەلٸسٸمگە سەيكەس, قىرعىز رەسپۋبليكاسى 2017 جىلدىڭ 10 قاڭتارىنان باستاپ بٸرٸزدەندٸرٸلگەن تەمٸرجول تاريفتەرٸن قولدانىپ جاتىر. بٸراق تاريفتٸڭ مەزگٸلٸنەن بۇرىن قولدانىسقا ەنگٸزٸلۋٸنە بايلانىستى قازاقستان 49 ميلليون دوللار اقشا جوعالتتى. بۇل دەگەنٸمٸز قىرعىزستان ەكونوميكاسى ٷشٸن پايدا بولىپ وتىر.
"قىرعىزستان تاراپىنىڭ ەۋرازييالىق ەكونوميكالىق قاۋىمداستىق تالاپتارىنا سەيكەس, سانيتارلىق, مال دەرٸگەرلٸك جەنە فيتوسانيتارلىق جٷيەلەردٸ قولدانىسقا ەنگٸزۋ تۋرالى مٸندەتتەردٸ ٶز موينىنا العانىن ايتىپ كەتۋ كەرەك. بٸراق ول مٸندەتتەر ەلٸ ورىندالعان جوق. بۇل قازاقستاندىق نارىققا جەنە ينتەگراتسييالىق قاۋىمداستىققا زييان كەلتٸرەدٸ. قازاقستاندىق تاراپ بۇعان قاراماستان قىرعىزستاننىڭ اۋىل شارۋاشىلىق ٶنٸمدەرٸنە دەگەن قولجەتٸمدٸلٸكتٸ وڭايلاتۋ ماقساتىندا كەشەندٸ شارالا جٷرگٸزدٸ. قىرعىزستاننان رەسەيگە قازاقستان اۋماعىنان تاسىمالداناتىن تاۋارلاردىڭ سانى ايتارلىقتاي - 100 تاۋارعا ٶستٸ. تەحنيكالىق كٶمەك اياسىندا قازاقستاننىڭ اقشاسىنا - 100 ميللون دوللار كٶلەمٸندەگٸ اقشاعا مال دەرٸگەرلٸك جەنە فيتوسانيتارلىق بەكەتتەر جابدىقتالىپ, كارانتيندٸك جەنە مال دەرٸگەرلٸك زەرتحانالار مەن مال دەرٸگەرلٸك پرەپاراتتاردى تٸركەيتٸن ورتالىقتار سالىندى. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەدەن ورگاندارى قىتاي رەسپۋبليكاسىنا قىتايلىق تاۋارلاردىڭ ٶتە كٶپ يمپورتتالعانىن جەنە قازاقستانعا دا قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ قىتايلىق تاۋارلاردىڭ كٶپ مٶلشەردە ەكەلٸنٸپ جاتقانىن تٸركەدٸ. بۇل كەدەندٸك ەكٸمشٸلٸكتٸڭ تيٸمسٸزدٸگٸمەن بايلانىستى. دەگەنمەن دە قازاقستاندىق تاراپ قىرعىز تاۋارلارىنا قانداي دا بٸر شەكتەۋ قويىپ جاتقان جوق.
قىرعىزستاننان كەلەتٸن تاۋارلاردى قىتايدان كەلەتٸن رەكسپورت تاۋارلارىنىڭ دەرەگٸ بار بولۋىنا قاراماستان قازاقستانعا ەركٸن تٷردە ٶتكٸزۋدٸ قامتاماسىز ەتۋ شارالارى تولىعىمەن ٸسكە اسىپ جاتىر. بولجاممەن ەۆرازەس ۇيىمىنا مٷشە ەلدەردٸڭ شىعىنى شامامەن 100 ميلليون اقش دوللار, سونىمەن قاتار قازاقستاننىڭ ققس شىعىندارى - 155,8 ميلليون اقش دوللارى. سونىمەن قاتار, بٸز قىرعىزستان ٷشٸن كەيبٸر ماڭىزدى تاۋارلارعا ەكسپورتتىق كەدەندٸ باج سالىعىن المايمىز, الايدا بٸز وسى تاۋارلاردىڭ (مۇناي جەنە مۇناي ٶنٸمدەرٸ, قارا جەنە تٷستٸ مەتالل, تەرٸ جەنە جانۋارلاردىڭ جٷنٸ جەنە تاعى باسقا) قىرعىزستاننان رەەكسپورتتالۋ دەرەگٸن بٸلەمٸز. جوعارىدا اتالعان زاتتاردىڭ بارلىعى ەكٸ ەلدٸڭ ىنتىماقتاستىعىن قۇرۋداعى بٸر بٶلٸگٸ عانا. قورىتىندىلاي كەلە قىرعىزستان پرەزيدەنتٸ المازبەك اتامباەۆتىڭ سپەكۋلياتسييالىق ٷندەۋلەرٸنە قاراماستان, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ٷكٸمەتٸ قازاق-قىرعىز ىنتىماقتاستىعىن جەنە ستراتەگييالىق سەرٸكتەستٸگٸن بەلسەندٸ تٷردە كەڭەيتٸپ, نىعايتادى", - دەلٸنگەن قازاقستان ٷكٸمەتٸ باسشىسىنىڭ مەلٸمدەمەسٸندە.
