Elimiz úshin, qazaq tiliniń bolashaǵy úshin úlken qadam jasaldy deýge bolady. Elbasymyz qazaq tili álipbiin kirillitsadan latyn grafikasyna kóshirý týraly Jarlyqqa qol qoidy.
Latyn álipbiine kóshý – ulttyq múddemizdi qorǵaýdyń basty tetigi. Elbasymyz aitqan «Ulttyq kodymyzdy» saqtaý úshin jáne shetelde turyp jatqan qandastarymyzben qarym-qatynasymyzdy jaqsartý jolyndaǵy mańyzdy sheshim. Ekinshiden, internettiń keńinen qoldanylýy, halyqaralyq deńgeidegi sapa, talap turǵysynan alǵanda latyn álipbii jańa tehnologiialardy damytýǵa yqpal eteri sózsiz. Álemdik tájiribe, ishki jáne syrtqy tarihi-saiasi jaǵdailar da osyny kórsetip otyr. Olai bolsa, jańa álipbige kóshýimizdiń mańyzdy saiasi sheshim ekendigi, túrki álemimen yqpaldasýǵa, ulttyq sanamyzdyń qaita jańǵyrýyna, ǵalamtor tilin jetik meńgerýimizge jol ashatyndyǵy aidan anyq. Lingvistikalyq turǵydan alǵanda, latyn grafikasynyń búgingi álipbiimizge qaraǵandaǵy tiimdiligi men ońtailylyǵy ǵalymdar tarapynan tolyq zerdelendi deýge bolady. Júrgizilgen ǵylymi zertteýler men salystyrýlar osy jaitty naqtylap otyr.
Desek te, qazaq tili álipbiiniń qabyldanǵan nusqasy jurtshylyq tarapynan áli de qyzý talqylanýda. Ana tilimizdi eldigimizdiń tuǵyry dep tanityn barsha áleýmet ultymyz úshin mańyzdy sanalatyn jańa álipbige qatysty saýaldaryn tolassyz joldap jatyr, pikirlerin aityp jatyr. Keibir jekelegen sózderdiń jazylýyna, apostraftardyń, útirli áripterdiń kóptigi, qosymshalardyń jalǵanýy, ózge tilderden engen sózderdiń jańa álipbi nusqasynda berilýi, oqylýyna qatysty saýaldar kóp. Bul saýaldardyń bolýy da zańdy. Kópshilik latynǵa kóshý tek álipbi aýystyrý dep túsinedi, bul reforma negizgi úsh máseleni dybys, álipbi jáne emle erejelerin birdei qamtityndyǵyn, alda atqarylar jumystyń kóp ekendigin bilińkiremei jatyr. Jarlyqtyń ózinde latyn grafikasyna kóshirý jónindegi ulttyq komissiia qurý, 2025 jylǵa deiin kezeń-kezeńmen kóshý máseleleri belgilendi. Endi aldaǵy kezeń qabyldanǵan álipbi nusqasyna qazaq tiliniń ishki zańdylyqtaryn, orfografiialyq, orfoepiialyq erejelerin, tól dybystarymyzdyń jeke erekshelikterin ikemdeý kezeńi bolmaq. Kósh júre túzeledi. Bekitilgen jańa álipbi nusqasy aldaǵy ýaqytta ana tilimizdiń qoǵamdyq qyzmetin tolyqqandy óteýine, til úirenýshilerdiń qazaq tilin erkin meńgerýine jaǵdai týǵyzady degen oidamyn.
Ásirese, bizge, Memleketti tildi damytý qorynyń búgingi jumysyna latyn grafikasyna negizdelgen jańa álipbiimizdiń jańa serpin bereri anyq. Qazir bizge elimizden tys jerlerde turatyn qandastarymyzdan, ásirese, olardyń jastar qatarynan kóptegen ótinish hattar túsýde. Qazaq tilin úirený úshin bizdiń portal qyzmetine júginetin sheteldik qazaqtar orys tilin, kirillitsany bilmei qinalatyndyqtaryn alǵa tartady. Sondyqtan olar «Soyle.kz» portalynyń aǵylshynsha-latynsha nusqasyn jasaýymyzdy ótinip otyr. Biz endi osy iske bel sheshe kirisip, «Soyle.kz» portalynyń aǵylshynsha-latynsha nusqasyn jasap, shetelderdegi qandastarymyz ben óz jastarymyzǵa qazaq tilin latyn álipbiimen úiretýdi qolǵa alamyz. Til úiretý baǵytyndaǵy bolashaqta qolǵa alatyn jobalarymyzdy iske asyrýda qazaq tiliniń qoldanystaǵy eki álipbi nusqasyn da eskeretin bolamyz.
Azat Sháýeev,
Memlekettik tildi damytý qorynyń direktory
