Azat Perýashev Úkimetke tarihi ataýdyń qaitarylýyna dálelder keltirip, Qazaq Respýblikasynyń 100 jyldyǵyn ótkizýdi qaita usyndy. Tiisti hat Qazaqstan Respýblikasy Premer-Ministriniń orynbasary Gúlshara Naýshaqyzy Ábdiqalyqovaǵa joldandy.
Qazaqstan Respýblikasy
Premer-Ministriniń orynbasary
G.N. Ábdiqalyqovaǵa
Qurmetti Gúlshara Naýshaqyzy!
Qazirgi Táýelsiz Qazaqstannyń tarihi tamyry tereńde jatqany barshamyzǵa málim.
Búkil adamzattyń damýyna áser etken arǵy atalarymyzdyń jańashyldyǵyn jýyrda ǵana Prezident Nursultan Nazarbaev «Uly dalanyń jeti qyry» maqalasynda ashyp kórsetti.
«Máńgilik El» ideiasynyń arqasynda Qazaq handyǵynyń 550 jyldyǵy joǵary deńgeide atalyp ótti.
Elbasy Nursultan Nazarbaev «Alash» qozǵalysynyń 100 jyldyǵyn merekeleý barysynda olardyń umtylysyn ata-babalarymyzdyń azattyq alyp, derbes memleket qurý jolyndaǵy san ǵasyrlyq amanatyna teńedi.
Alash Ordanyń dál osy burynǵy jetekshileri Keńes ókimetimen kelissóz júrgizip, bolashaq respýblikanyń territoriialyq tutastyǵy úshin kúresti. 1920 jyly tamyz aiynda Máskeýde SovNarKom-nyń otyrysynda shekara máselesin jan alysyp talqylaǵanda, Álimhan Ermekov birneshe ret baiandama jasady. Osy jumysqa Ahmet Baitursyn, Álihan Bókeihan jáne basqa da qazaq delegatsiiasynyń 12 múshesi belsene qatysty. Olar Álihan Bókeihan júrgizgen ǵylymi ekspeditsiialarda jinastyrǵan derekterge súienip, qazaq jeriniń halqymyzǵa tiesili ekenin dáleldep shyqty.
Zor eńbektiń nátijesinde, sol jyly Qyrǵyz Avtonomiialyq Keńestik Respýblikasy qurylyp, al 1925-shi jyldan bastap oǵan halqymyzdyń baiyrǵy atalymyna sáikes Qazaq AKSR-i degen ataý berildi.
Qurmetti Gúlshara Naýshaqyzy!
Kelesi, 2020 jyly memlekettilik turǵysynan bolashaq Táýelsiz Qazaqstannyń irgetasyna ainalǵan KSRO quramyndaǵy Qazaq Respýblikasynyń (AKSR, keiin KSR) qurylǵanyna 100 jyl tolady.
Osyǵan uqsas negizde, byltyr Ázirbaijan Respýblikasy óziniń 100 jyldyǵyn atap ótse, al biyl Resei prezidenti V.Pýtinniń resmi jarlyǵymen «Alashordanyń» qurdasy – Bashqurt Respýblikasy 100-jyldyǵyn toilaidy.
Osy oraida, «Aq jol» Demokratiialyq partiiasy:
1) Qazaq Respýblikasynyń 100 jyldyǵyna memlekettik dárejede kóńil bólinip, bul datany laiyqty deńgeide atap ótýdi usynady: ǵylymi konferentsiialar uiymdastyrý, oǵan sebepker bolǵan qairatkerlerdiń eńbekterin jariialaý, olardyń esimderin kósheler men mekemelerge berip, poshta markilerin, estelik monetalar shyǵarý jáne t.b.
2) Respýblikanyń 100 jyldyǵy sheńberinde ótkiziletin is-sharalar men qoldanylatyn buiymdarǵa «Qazaq Respýblikasy» ataýyn resmi túrde paidalaný múmkindigin qarastyrýdy usynamyz.
Mundai usynys bildirýimizge negiz bolyp otyrǵan:
a) «Qazaqstan Respýblikasy» degen sóz tirkesin bul mereitoida qoldaný múmkin emes. Tarihi turǵydan alyp qaraityn bolsaq, ol «Qazaq AKSR», «Qazaq KSR» ataýlarynyń túpnusqasyna para-par emes jáne de resmi ataý retinde 1991 jyly Táýelsizdik alǵannan keiin ǵana paida bolǵan.
b) Respýblikanyń 100 jyldyǵy aiasynda qoldanylatyn ataýdyń negizin tarihi turǵyda túpnusqaǵa para-par etip alý qajet (Qazaq AKSR, Qazaq KSR). Iaǵni, odan ótpeli («Qyrǵyz», «avtonomiialy») jáne ideologiialyq («keńestik sotsialistik») terminderin alyp tastap, alaida memlekettik qurylymnyń quqyqtyq formasy (respýblikany) qaldyrý kerek. Osy sebepti, is-sharalar kezinde «Qazaq Respýblikasynyń 100 jyldyǵy» ataýyn paidalaný qajet dep sanaimyz.
Tipti totalitarlyq biliktiń ózi moiyndaǵan «Qazaq Respýblikasy» baiyrǵy terminin resmi túrde qoldaný – tek tarihi shyndyqqa súiený ǵana emes, barsha kópultty otandastarymyzdyń birligi men yntymaǵyn odan ári nyǵaitýǵa serpin beretinine senimdimin.
Qurmetpen,
Fraktsiia basshysy,
Depýtat
A.Perýashev
