Astanadaǵy Qazaqstan Respýblikasy Ulttyq mýzeiinde Qazaqstannyń materialdyq emes mádeni murasyna arnalǵan ekspozitsiia ashyldy, dep habarlaidy "Ult aqparat" QR Premer-Ministriniń baspasóz ortalyǵyna silteme jasap.
«Bizdiń bai tarihymyzdyń materialdyq emes murasy tereń rýhani maǵynaǵa ie jáne ol ulttyń mádeni qundylyqtarynyń negizi sanalady. Táýelsizdiktiń alǵashqy kúnderinen bastap Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev mádeni eskertkishterdi saqtaýǵa ǵana emes, sonymen qatar el aýmaǵynda turatyn halyqtardyń salt-dástúri men ádet-ǵurpynyń qaita jańǵyrýyna úlken kóńil bólip keledi. 2003 jyly Prezidenttiń tapsyrmasymen «Mádeni mura» memlekettik baǵdarlamasy qabyldandy. Qazaqstan TMD elderiniń ishinde alǵashqylardyń biri bolyp osyndai aýqymdy jobany júzege asyrdy», - dedi QR Premer-Ministriniń orynbasary Imanǵali Tasmaǵambetov.
Baǵdarlama oryndalǵan 8 jyldyń ishinde 78 tarihi jáne mádeni eskertkishter qaita qalpyna keltirilip, orta ǵasyrlardaǵy kúi, tarihi áýender siiaqty qazaq mýzykasy tereń zertteldi. «Máńgilik saryn: qazaqtyń 1000 kúii, 1000 áni» qazaq dástúrli ánderiniń antologiiasy shyqty. Qazirgi ýaqytta elimizdiń materialdyq emes mádeni murasyn saqtaýǵa jáne damytýǵa baǵyttalǵan «Rýhani mura» memlekettik baǵdarlamasyn ázirleý máselesi qarastyrylýda.
Táýelsizdik jyldaryndaǵy Qazaqstannyń basty jetistigi – IýNESKO-men dostyq qarym-qatynasty ornatý jáne nyǵaitý bolyp sanalady. Halyqaralyq uiymmen yntymaqtastyq aiasynda materialdyq emes mádeni muralardy qorǵaý salasynda birshama jumystar atqaryldy. Atap aitqanda, materialdyq emes mádeni muralardy qorǵaý jónindegi Ulttyq komitet quryldy, adamzattyń reprezentativtik tizimine alǵashqy qazaqstandyq usynymdar ázirlenip, ulttyq tizim bekitildi.
Onyń nátijesinde 2014-2015 jyldary búkil álemdik adamzattyń materialdyq emes mádeni muralar tizimine qazaqtyń kiiz úii, aitys jáne kúi óneri engizildi.
Sondai-aq, IýNESKO-nyń materialdyq emes mádeni muralar tizimine Qazaqstannyń «Naýryz» kópultty nominatsiiasy, «Saiat qustarmen ań aýlaý» kópultty nominatsiiasy, «Juqa nandy daiyndaý dástúri: lavash, qatyrma, jupqa, iýfka» jáne «Qazaq kúresi» ulttyq nominatsiialary endi.
«Qazaqtyń qasietti kiiz úii», «Sýyryp salma aitysy» men «Kúmbirlegen kieli kúii». Endigi jerde bul qazaqtyń ǵana emes, búkil adamzattyń rýhani murasy sanalady. Oǵan kýá – búgin murajaiǵa tapsyrylyp otyrǵan IýNESKO-nyń arnaiy sertifikattary. Sóz joq, bul endi birneshe kúnnen soń búkil el bolyp atap ótetin Táýelsizdiktiń 25 jyldyǵyna tamasha tartý ári laiyqty úles dep bilemin», - dep atap ótti I. Tasmaǵambetov.
Osydan keiin, vitse-premer IýNESKO sertifikattaryn etnografiialyq zalǵa únemi qoiý úshin Ulttyq mýzei direktory D. Myńbaiǵa saltanatty túrde tapsyrdy.
Ekspozitsiianyń ashylýynda Qazaqstan Respýblikasynyń eńbek sińirgen ártisteri, kúishi Aigúl Úlkenbaeva, Seken Turysbekov, sonymen qatar, aitysker aqyndar Sara Toqtamysova, Serikzat Dúisenǵazy qatysyp, sóz sóiledi.
Sonymen birge, elimiz 2017 jyly IýNESKO-nyń atalǵan tizimine «Asyq ulttyq oiyny» nominatsiiasyn engizýdi jáne «Qorqyt muralary» kópulttyq nominatsiiasyn úilestirýdi josparlap otyr.
IýNESKO-nyń tizimine muralardy tirkeý Qazaqstannyń materialdyq emes mádeni muralaryn elimizde jáne halyqaralyq deńgeide keńinen nasihattaýǵa, sondai-aq olardy qorǵaý boiynsha ulttyq deńgeide júieli sharalar qabyldaýǵa yqpal etedi.
