استاناداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق مۋزەيٸندە قازاقستاننىڭ ماتەريالدىق ەمەس مەدەني مۇراسىنا ارنالعان ەكسپوزيتسييا اشىلدى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" قر پرەمەر-مينيسترٸنٸڭ باسپاسٶز ورتالىعىنا سٸلتەمە جاساپ.
«بٸزدٸڭ باي تاريحىمىزدىڭ ماتەريالدىق ەمەس مۇراسى تەرەڭ رۋحاني ماعىناعا يە جەنە ول ۇلتتىڭ مەدەني قۇندىلىقتارىنىڭ نەگٸزٸ سانالادى. تەۋەلسٸزدٸكتٸڭ العاشقى كٷندەرٸنەن باستاپ مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ مەدەني ەسكەرتكٸشتەردٸ ساقتاۋعا عانا ەمەس, سونىمەن قاتار ەل اۋماعىندا تۇراتىن حالىقتاردىڭ سالت-دەستٷرٸ مەن ەدەت-عۇرپىنىڭ قايتا جاڭعىرۋىنا ٷلكەن كٶڭٸل بٶلٸپ كەلەدٸ. 2003 جىلى پرەزيدەنتتٸڭ تاپسىرماسىمەن «مەدەني مۇرا» مەملەكەتتٸك باعدارلاماسى قابىلداندى. قازاقستان تمد ەلدەرٸنٸڭ ٸشٸندە العاشقىلاردىڭ بٸرٸ بولىپ وسىنداي اۋقىمدى جوبانى جٷزەگە اسىردى», - دەدٸ قر پرەمەر-مينيسترٸنٸڭ ورىنباسارى يمانعالي تاسماعامبەتوۆ.
باعدارلاما ورىندالعان 8 جىلدىڭ ٸشٸندە 78 تاريحي جەنە مەدەني ەسكەرتكٸشتەر قايتا قالپىنا كەلتٸرٸلٸپ, ورتا عاسىرلارداعى كٷي, تاريحي ەۋەندەر سيياقتى قازاق مۋزىكاسى تەرەڭ زەرتتەلدٸ. «مەڭگٸلٸك سارىن: قازاقتىڭ 1000 كٷيٸ, 1000 ەنٸ» قازاق دەستٷرلٸ ەندەرٸنٸڭ انتولوگيياسى شىقتى. قازٸرگٸ ۋاقىتتا ەلٸمٸزدٸڭ ماتەريالدىق ەمەس مەدەني مۇراسىن ساقتاۋعا جەنە دامىتۋعا باعىتتالعان «رۋحاني مۇرا» مەملەكەتتٸك باعدارلاماسىن ەزٸرلەۋ مەسەلەسٸ قاراستىرىلۋدا.
تەۋەلسٸزدٸك جىلدارىنداعى قازاقستاننىڭ باستى جەتٸستٸگٸ – يۋنەسكو-مەن دوستىق قارىم-قاتىناستى ورناتۋ جەنە نىعايتۋ بولىپ سانالادى. حالىقارالىق ۇيىممەن ىنتىماقتاستىق اياسىندا ماتەريالدىق ەمەس مەدەني مۇرالاردى قورعاۋ سالاسىندا بٸرشاما جۇمىستار اتقارىلدى. اتاپ ايتقاندا, ماتەريالدىق ەمەس مەدەني مۇرالاردى قورعاۋ جٶنٸندەگٸ ۇلتتىق كوميتەت قۇرىلدى, ادامزاتتىڭ رەپرەزەنتاتيۆتٸك تٸزٸمٸنە العاشقى قازاقستاندىق ۇسىنىمدار ەزٸرلەنٸپ, ۇلتتىق تٸزٸم بەكٸتٸلدٸ.
ونىڭ نەتيجەسٸندە 2014-2015 جىلدارى بٷكٸل ەلەمدٸك ادامزاتتىڭ ماتەريالدىق ەمەس مەدەني مۇرالار تٸزٸمٸنە قازاقتىڭ كيٸز ٷيٸ, ايتىس جەنە كٷي ٶنەرٸ ەنگٸزٸلدٸ.
سونداي-اق, يۋنەسكو-نىڭ ماتەريالدىق ەمەس مەدەني مۇرالار تٸزٸمٸنە قازاقستاننىڭ «ناۋرىز» كٶپۇلتتى نوميناتسيياسى, «سايات قۇستارمەن اڭ اۋلاۋ» كٶپۇلتتى نوميناتسيياسى, «جۇقا ناندى دايىنداۋ دەستٷرٸ: لاۆاش, قاتىرما, جۇپقا, يۋفكا» جەنە «قازاق كٷرەسٸ» ۇلتتىق نوميناتسييالارى ەندٸ.
«قازاقتىڭ قاسيەتتٸ كيٸز ٷيٸ», «سۋىرىپ سالما ايتىسى» مەن «كٷمبٸرلەگەن كيەلٸ كٷيٸ». ەندٸگٸ جەردە بۇل قازاقتىڭ عانا ەمەس, بٷكٸل ادامزاتتىڭ رۋحاني مۇراسى سانالادى. وعان كۋە – بٷگٸن مۇراجايعا تاپسىرىلىپ وتىرعان يۋنەسكو-نىڭ ارنايى سەرتيفيكاتتارى. سٶز جوق, بۇل ەندٸ بٸرنەشە كٷننەن سوڭ بٷكٸل ەل بولىپ اتاپ ٶتەتٸن تەۋەلسٸزدٸكتٸڭ 25 جىلدىعىنا تاماشا تارتۋ ەرٸ لايىقتى ٷلەس دەپ بٸلەمٸن», - دەپ اتاپ ٶتتٸ ي. تاسماعامبەتوۆ.
وسىدان كەيٸن, ۆيتسە-پرەمەر يۋنەسكو سەرتيفيكاتتارىن ەتنوگرافييالىق زالعا ٷنەمٸ قويۋ ٷشٸن ۇلتتىق مۋزەي ديرەكتورى د. مىڭبايعا سالتاناتتى تٷردە تاپسىردى.
ەكسپوزيتسييانىڭ اشىلۋىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك سٸڭٸرگەن ەرتٸستەرٸ, كٷيشٸ ايگٷل ٷلكەنباەۆا, سەكەن تۇرىسبەكوۆ, سونىمەن قاتار, ايتىسكەر اقىندار سارا توقتامىسوۆا, سەرٸكزات دٷيسەنعازى قاتىسىپ, سٶز سٶيلەدٸ.
سونىمەن بٸرگە, ەلٸمٸز 2017 جىلى يۋنەسكو-نىڭ اتالعان تٸزٸمٸنە «اسىق ۇلتتىق ويىنى» نوميناتسيياسىن ەنگٸزۋدٸ جەنە «قورقىت مۇرالارى» كٶپۇلتتىق نوميناتسيياسىن ٷيلەستٸرۋدٸ جوسپارلاپ وتىر.
يۋنەسكو-نىڭ تٸزٸمٸنە مۇرالاردى تٸركەۋ قازاقستاننىڭ ماتەريالدىق ەمەس مەدەني مۇرالارىن ەلٸمٸزدە جەنە حالىقارالىق دەڭگەيدە كەڭٸنەن ناسيحاتتاۋعا, سونداي-اق ولاردى قورعاۋ بويىنشا ۇلتتىق دەڭگەيدە جٷيەلٸ شارالار قابىلداۋعا ىقپال ەتەدٸ.
