Foto: Gov.kz.
Jýyrda «Bilimdi ult» sapaly bilim berý» ulttyq jobasyn júzege asyrý barysy týraly bilikti pedagog Ashat Aimaǵambetov áńgimelep berdi, – dep habarlaidy «Ult aqparat».
«Bilimdi ult» sapaly bilim» ulttyq jobasynyń júzege asyrylý barysy týraly baiandaǵan Ashat Aimaǵambetov atqarylǵan jumystarǵa keńinen toqtaldy. Onyń aitýynsha, balabaqshalar, mektepter, kolledjder jáne qosymsha bilim berý uiymdary boiynsha 12 indikator men 20 is-shara qarastyrylǵan. Máselen, ótken jyly barlyq is-sharalar 100 paiyzǵa oryndalǵan.
«10 kórsetkishtiń 100 paiyzy oryndaldy. Aǵymdaǵy jyldyń 6 aiynda josparǵa sai jumystar júrgizilýde», – dedi A.Aimaǵambetov.
Túsindirý jumystarymen qatar balabaqsha baǵdarlamalaryn jańartý jumystary júrgizilýde. Bul erekshe mańyzdy sala. Mektepke deiingi bilim berýdiń jańa modeli men jańa memlekettik standart bekitildi.
«Balabaqshada ózine senimdi, qiyndyqtarǵa tózimdi, deni saý, oi-órisi keń, shyǵarmashylyqqa beiim balalar tárbielenedi. Balalardy damytý oiyn arqyly otansúigishtikke, eńbeksúigishtikke, izdenimpazdyqqa, dene shynyqtyrýǵa, shyǵarmashylyqqa tárbieleýge baǵyttalatyn bolady. Balabaqsha tárbieshileriniń biliktiligin arttyrý jáne balabaqshalarǵa qoiylatyn talaptardy kúsheitý boiynsha jumystar júrgizilýde», – dedi ol.
Bilim salasy úshin qosymsha bilimmen qamtý óte mańyzdy. Ótken jyly qamtý kórsetkishi 69,4%-ǵa oryndalsa, biylǵy jyly qamtý 75%-dan joǵary bolýy tiis. Qazirgi ýaqytta 1,5 myń qosymsha bilim berý uiymy, 63 myń úiirme, sport sektsiialary jumys isteidi. Qosymsha bilimniń qoljetimdiligin arttyrý maqsatynda byltyrdan beri alǵash ret memlekettik tapsyrystar berile bastady. Bul óte tiimdi mehanizm.
Spiker orta bilim salasyna toqtala kele, mundaǵy basty másele bilim sapasyn arttyrý ekenin atap ótti. Oblystar, qala jáne aýyl mektepteri arasyndaǵy bilim sapasynyń alshaqtyǵyn azaitý boiynsha jumystar júrgizilýde.
«Sapany baǵalaý úshin biz syrtqy jáne ishki baqylaý tetikterin keńinen qoldanamyz. Osyǵan bailanysty PISA halyqaralyq zertteýi biz úshin óte mańyzdy. Osy Ulttyq joba aiasynda biz «Mektepterge arnalǵan PISA» arnaiy halyqaralyq zertteýin júrgize bastadyq. Pandemiiaǵa bailanysty halyqaralyq sarapshylardyń boljamy boiynsha PISA zertteýi el kórsetkishteriniń 30-40 tarmaqqa tómendeý qaýpin anyqtady», – dep atap ótti Ashat Aimaǵambetov.
Qala men aýyl oqýshylarynyń nátijeleri arasyndaǵy aiyrmashylyq 22 balǵa, al orys jáne qazaq tilderinde oqytatyn stýdentterdiń nátijeleri arasyndaǵy aiyrmashylyq 21 upaiǵa tómendedi.
Sondai-aq, A.Aimaǵambetovtyń aitýynsha, bilim berý uiymdarynda qaýipsizdik pen qolaily jaǵdai jasaý máseleleri turaqty baqylaýda. Múmkindigi shekteýli balalardy arnaiy psihologiialyq-pedagogikalyq qoldaýmen jáne erte túzetýmen qamtýdy arttyrý úshin 2021 jyly 8 PMPK jáne 6 túzetý kabineti, al biyl taǵy 3 PMPK jáne 4 kabinet ashyldy. Nátijesinde erekshe bilim berýdi qajet etetin 175 myń balaǵa arnaiy psihologiialyq-pedagogikalyq qoldaý kórsetilýde.
«Sonymen qatar, erekshe qajettilikteri bar balalardy qoldaýǵa memlekettik tapsyrystar bere bastadyq. Bul sheshim kezekti qysqartady jáne teń bilim berý qyzmetterin alýǵa muqtaj balalardyń qoljetimdiligin keńeitedi», - dedi ol.
«Byltyr taǵy 1003 mektep jańartylady. Ár óńirde naqty belgilengen kórsetkishter bar. Bul kórsetkishti júzege asyrý aiasynda jergilikti atqarýshy organdar óz jumysyn jandandyrýy tiis», – dedi Ashat Aimaǵambetov.
Sondai-aq spiker sońǵy ýaqytta kúrdeli jóndeý jumystaryn der kezinde júrgizbegen tozyǵy jetken mektepterde apatty jaǵdai oryn alyp, apatty qaýipti jaǵdailar jiilep ketkenin qosty. Tek atalǵan oqiǵalar sabaqtan tys ýaqytta oryn alǵandyqtan, oqýshylardyń ómirine qaýip tónip turǵan qaýip seiildi. Osyǵan bailanysty barlyq ákimdikter salynǵanyna 50 jyldan astam ýaqyt ótken mektepterge tiisti tehnikalyq aýdit júrgizýi qajet.
Mamannyń aitýynsha, bilim sapasyn arttyrýda mektepterdi pándik kabinettermen qamtamasyz etý mańyzdy ról atqarady. Biyl mektepterdiń 70 paiyzy fizika, himiia, biologiia, STEM pánderine arnalǵan kabinettermen qamtamasyz etiledi. Atyraý, Ulytaý, Jambyl oblystarynda jáne Almaty qalasynda qarjylyq resýrstardy bólýdiń málimdelgen qajettiligi biýdjettik komissiiamen bekitilmegen, bul kórsetkishtiń oryndalmaý táýekelderin týdyrady.
Mektepterdi jaily, qaýipsiz jáne zamanaýi bilim berý ortasymen qamtamasyz etý maqsatynda 2021 jyly 163 myń oryndyq 277 jańa mektep ashyldy. Bul rette 10 oblys 42 jańa mektep pen 21 514 oqýshy ornyn paidalanýǵa berý boiynsha josparlanǵan kórsetkishterge qol jetkize almady. Qazirgi ýaqytta úsh aýysymda oqityn jáne apatty mektepterdiń kóbeiýi baiqalady, sondyqtan kórsetkish qaýipti dep sanalady.
Byltyr 1000 mektepti paidalanýǵa berý aiasynda 214 myń oryndyq 225 mektep salý josparlansa, onyń ishinde 22 myń oryndyq 49 mektep búginde paidalanýǵa berildi. Bul máseleni sheshý úshin ákimdikter mektepterdi ashýdyń keshigýine jol bermeý úshin qajetti sharalardy qabyldaýy qajet.
Memleket basshysynyń respýblikalyq biýdjet esebinen tegin tehnikalyq jáne kásiptik bilim berýmen 100% qamtý týraly tapsyrmasyn iske asyrý aiasynda memlekettik tapsyrys 45 myń orynǵa ulǵaitylyp, ol 128 myń oryndy qurady.
«Birinshi kezekte 9-synyp túlekterin suranysqa ie tehnikalyq mamandyqtar boiynsha tegin TjKB-men qamtý josparlanýda. Alaida, NEET jastarynyń úlesi basym aimaqtarda jergilikti biýdjetten bólinetin granttar sanynyń qysqarýy baiqalady», – dedi Aimaǵambetov.
