
Aiǵanym Sarǵaldaqqyzy jaily sóz qozǵasaq, birden ǵulama ǵalym Shoqannyń ájesi ekeni eske oralady. Ol óz kezeńinde qoǵamdyq-saiasi úderisterge belsene aralasqan, elge syily, yqpaldy bolǵan. Birneshe shyǵys tilderin meńgergen. Sankt-Peterbýrgtegi Sibir komitetimen, Resei syrtqy ister ministrliginiń Aziia bólimshesimen hat jazysyp turǵan. Medrese saldyrtyp, óner-bilimniń qadir-qasietin tereń túsingen.
Qazaqtyń danagói anasyna qatysty jańa derekter jýyrda Reseiden alynyp, jurtshylyq nazaryna usynyldy. I Aleksandr patsha Aiǵanymnyń ótinishi boiynsha Syrymbette qystaý saldyrtyp bergeni jaily aitylǵanymen, jazbasha hattalmaǵandyqtan, ilandyra bermeitin. Aqiqattan góri ańyzǵa kóbirek uqsap ketetin. Endi osyndai olqylyqtardyń orny tolyqtyryldy dese de bolady.
– Elimizdegi muraǵattarda Aiǵanym hansha jaily derekter óte sirek kezdesedi, joqqa tán. Sankt-Peterbýrgtegi Resei memlekettik tarihi murajaiynan ájemizdiń ómirine, qoǵamdyq-saiasi qyzmetine tikelei qatysty aldyrtylǵan onnan astam qujattar tarihi mańyzdylyǵymen nazar aýdartady. Kei jerlerde «Aihansha Abylaeva» dep jazylǵanymen, ár jádiger qundylyǵymen erekshelenedi. Máselen, bir isqaǵazda Aiǵanymnyń Orta júzge qystaý, ózine qonys salý kerektigin surap, Petropavl komendantyna, Resei syrtqy ister ministrligine 1823 jyly hat joldaǵany kórsetilgen. Alaida, ájemiz shóbi shúigin, topyraǵy qunarly Aiýtas degen jerdi qolaily kórgenimen, «bul jerge Reseiden qonys aýdarýshylar kóship keledi. Basqa jer tańdalsyn» degen jaýap alǵan. Sosyn tańdaý Kókshetaý ýezindegi Syrymbetke túsken. Qystaýǵa meshit, medirese turǵyzylǵany, onda Shoqannyń oqyǵany málim, – deidi oblystyq memlekettik arhivtiń direktory Sáýle Málikova.

Araǵa birneshe ǵasyr salyp, kórshi elden alynǵan tarihi qujattardyń árqaisysy jete zerdelep, oi eleginen ótkizýdi qajet eteri sózsiz.
Ómir ESQALI,
«Egemen Qazaqstan»