Keleshegim, Alash balasy, esińizde bolsyn! Ómir – teńiz, adam – qaiyq. Ómirlik tirshilik barlyq ýaqytta taqtaidyń betindei tegis, aranyń balyndai tátti bolmaidy. Ómir bolǵan soń san alýan qiyndyqtary – adyry men budyry, sýyǵy men jymyǵy, qyzyǵy men shyjyǵy, qysqasy, bunyń bári de kez kelgen shańyraq ielerinde kezdesetin ómirlik dúnie.
Desek te kez kelgen qiyn-qystaýǵa kóne bilgen, tap bolǵan ómirlik aýyrtpalyqqa tótep bere bilgen, qajymas qairatker, tózimdi, shydampaz áieldiń ǵana ómirlik baqyty baiandy, jeńisti jemisteri zor bolatyny áý bastan ámbege aian. Biraq...
Ult, urpaq úshin kerekti derek qajet pe?
Eger qajettilikti kórip otyrǵan bolsańyz, qadirmendi oqyrman, ult, urpaq úshin asa qajetti dúnielerdi kópshiliktiń nazaryna bárimiz de bir kisidei jumylyp, únemi usynyp otyrýdan, eldiń kókirekkózin ashý maqsatynda jan-jaqty aǵartýshylyq uly qyzmetinen jalyqpai, qajyrly belsendilikpen at salysqanymyz jón bolady.
Endeshe mendegi uzaq zertteý kezindegi otbasy máselesiniń ózekti túp negizine qysqasha ǵana júginer bolsaq, otbasynda bolatyn qasirettiń kópshilik jaǵdaida, tipti bári derlik tek qana áieldiń eń aldymen tiliniń uzarýynan, ózin-ózi qatań túrde qadaǵalap, aitqan sózderin, istegen isterin tereń taldai almaýynan... bastaý alady. Jaýapsyz, opasyz is-áreketterimizdiń túbi erte me, álde kesh pe, áiteýir jaýyǵýdy týǵyzbai qoimaidy.
Qazaq qyzdary – Ainalańa qara! Qurǵan otbasyń – ottan da ystyq, sýytyp alma!
Qudai aýzyna salǵan bolar, nemerem Asanálidiń birde: «Kóp sóz – aqyldy adastyryp, qatardan qaldyrady, esepten jańyltyp, utymdy paidadan qaǵady» degen sózi este qaldy.
Rasynda da, sózi az, úlgili ónegesi orasan zor, izdenimpaz, kemel, kemeńger adam otbasyn kez kelgen qatardan, tipti ozyq degen otbasynyń ózinen de oq boiy ozdyra alatyny daýsyz ǵoi.
Barlyq pále «sen óitpeisiń de, búitpeisiń... Ózgeniki – altyn, meniki – masyl» siiaqty dińkildep eregisti kesirge úndeitin, bastaǵy miyńdy aǵýǵa jetkizetin túrtpektegen qyrsyq, qyrshańqy sózden bastaý alyp, aiaǵy urys-keriske ainalady. Urys-keris alǵashqy kezeńde sirek, keiin jii, tipti kúnde, keide saǵat saiynǵa aýysady. Erkekke, ásirese balalarynyń kózinshe namysyna tietin boqtyq sózdiń nebir anaiy túrleri qarsha boraýǵa jetedi. Bul óz kezeginde, sóz joq, áke-sheshe arasyndaǵy jylýy, ásirese ákeniń kóńili sýyi bastaidy. Otbasy jylýy muzǵa ainalyp, qatygezdik oryn alady. Múlde jylymaityn qara tasqa ainalyp, yntymaqty jylýdyń qalpyna qaita oralmas kúii júrek túbine uialaidy. Kektenýdiń býradai burqasynyn oiatady, ulǵaitady, ýshyqtyrady. Shyny shytynap, bomba jarylady. Sonda erin otyrsa – opaq, tursa – sopaq etýdegi áieldiń kóksegeni ne? Esek etý me? Álde, úiden qýý ma? Bul qandai danalyqqa jatady? Otbasyna qarap bala ósedi. Biz urpaqqa qandai tekti úlgi, ónege kórsettik? Erteńgi kúni kórgenin qaitalaidy ǵoi. Mine, bulardyń bári de túptep kelgende shekten shyǵyp, erkek túbegeili araqqa salynýǵa, qylmystyq áreketter jasaýǵa itermeleidi, arty orny tolmas qasiretke ulasady. Qasirettiń eń aýyry sábiler ólsheýsiz zardap shegedi, kóńil-kúii shekten tys kúirep, densaýlyǵy buzylady, baqytsyz ómir keshedi... Qasqyr da uiasyna qastyq jasaýǵa barmaidy... Áke men shesheniń mahabbat-meiirimine birdei qanyqpaǵan sábilerdiń keleshegi qalai bolmaq? Bul sonda kimge tiimdi?
Adamzat balasynda ne kóp, oi kóp, maqsat kóp. Alash alyptary men ata-babalarymyz bizge mindetti túrde qapysyz oryndaýǵa qaldyrǵan altyn amanattary taǵy kóp. Sondyqtan bizdiń, búgingi isi qazaqtyń eń negizgi uly maqsaty – densaýlyǵy nyq, eń myqty ult, jahandyq básekege qabiletti, bilimdi, bilikti, kúreskerlik belsendiligi kemel, rýhy asqaq, sapaly urpaq qalyptastyra bilýdiń ónegelerin qaitken kúnde de ozdyra bilý, dushpanymyzdy kúiindirý, dosymyzdy súisindirý emes pe?!
Moldaǵali Matqan
