كەلەشەگٸم, الاش بالاسى, ەسٸڭٸزدە بولسىن! ٶمٸر – تەڭٸز, ادام – قايىق. ٶمٸرلٸك تٸرشٸلٸك بارلىق ۋاقىتتا تاقتايدىڭ بەتٸندەي تەگٸس, ارانىڭ بالىنداي تەتتٸ بولمايدى. ٶمٸر بولعان سوڭ سان الۋان قيىندىقتارى – ادىرى مەن بۇدىرى, سۋىعى مەن جىمىعى, قىزىعى مەن شىجىعى, قىسقاسى, بۇنىڭ بەرٸ دە كەز كەلگەن شاڭىراق يەلەرٸندە كەزدەسەتٸن ٶمٸرلٸك دٷنيە.
دەسەك تە كەز كەلگەن قيىن-قىستاۋعا كٶنە بٸلگەن, تاپ بولعان ٶمٸرلٸك اۋىرتپالىققا تٶتەپ بەرە بٸلگەن, قاجىماس قايراتكەر, تٶزٸمدٸ, شىدامپاز ەيەلدٸڭ عانا ٶمٸرلٸك باقىتى باياندى, جەڭٸستٸ جەمٸستەرٸ زور بولاتىنى ەۋ باستان ەمبەگە ايان. بٸراق...
ۇلت, ۇرپاق ٷشٸن كەرەكتٸ دەرەك قاجەت پە?
ەگەر قاجەتتٸلٸكتٸ كٶرٸپ وتىرعان بولساڭىز, قادٸرمەندٸ وقىرمان, ۇلت, ۇرپاق ٷشٸن اسا قاجەتتٸ دٷنيەلەردٸ كٶپشٸلٸكتٸڭ نازارىنا بەرٸمٸز دە بٸر كٸسٸدەي جۇمىلىپ, ٷنەمٸ ۇسىنىپ وتىرۋدان, ەلدٸڭ كٶكٸرەككٶزٸن اشۋ ماقساتىندا جان-جاقتى اعارتۋشىلىق ۇلى قىزمەتٸنەن جالىقپاي, قاجىرلى بەلسەندٸلٸكپەن ات سالىسقانىمىز جٶن بولادى.
ەندەشە مەندەگٸ ۇزاق زەرتتەۋ كەزٸندەگٸ وتباسى مەسەلەسٸنٸڭ ٶزەكتٸ تٷپ نەگٸزٸنە قىسقاشا عانا جٷگٸنەر بولساق, وتباسىندا بولاتىن قاسٸرەتتٸڭ كٶپشٸلٸك جاعدايدا, تٸپتٸ بەرٸ دەرلٸك تەك قانا ەيەلدٸڭ ەڭ الدىمەن تٸلٸنٸڭ ۇزارۋىنان, ٶزٸن-ٶزٸ قاتاڭ تٷردە قاداعالاپ, ايتقان سٶزدەرٸن, ٸستەگەن ٸستەرٸن تەرەڭ تالداي الماۋىنان... باستاۋ الادى. جاۋاپسىز, وپاسىز ٸس-ەرەكەتتەرٸمٸزدٸڭ تٷبٸ ەرتە مە, ەلدە كەش پە, ەيتەۋٸر جاۋىعۋدى تۋعىزباي قويمايدى.
قازاق قىزدارى – اينالاڭا قارا! قۇرعان وتباسىڭ – وتتان دا ىستىق, سۋىتىپ الما!
قۇداي اۋزىنا سالعان بولار, نەمەرەم اسانەليدٸڭ بٸردە: «كٶپ سٶز – اقىلدى اداستىرىپ, قاتاردان قالدىرادى, ەسەپتەن جاڭىلتىپ, ۇتىمدى پايدادان قاعادى» دەگەن سٶزٸ ەستە قالدى.
راسىندا دا, سٶزٸ از, ٷلگٸلٸ ٶنەگەسٸ وراسان زور, ٸزدەنٸمپاز, كەمەل, كەمەڭگەر ادام وتباسىن كەز كەلگەن قاتاردان, تٸپتٸ وزىق دەگەن وتباسىنىڭ ٶزٸنەن دە وق بويى وزدىرا الاتىنى داۋسىز عوي.
بارلىق پەلە «سەن ٶيتپەيسٸڭ دە, بٷيتپەيسٸڭ... ٶزگەنٸكٸ – التىن, مەنٸكٸ – ماسىل» سيياقتى دٸڭكٸلدەپ ەرەگٸستٸ كەسٸرگە ٷندەيتٸن, باستاعى ميىڭدى اعۋعا جەتكٸزەتٸن تٷرتپەكتەگەن قىرسىق, قىرشاڭقى سٶزدەن باستاۋ الىپ, اياعى ۇرىس-كەرٸسكە اينالادى. ۇرىس-كەرٸس العاشقى كەزەڭدە سيرەك, كەيٸن جيٸ, تٸپتٸ كٷندە, كەيدە ساعات سايىنعا اۋىسادى. ەركەككە, ەسٸرەسە بالالارىنىڭ كٶزٸنشە نامىسىنا تيەتٸن بوقتىق سٶزدٸڭ نەبٸر انايى تٷرلەرٸ قارشا بوراۋعا جەتەدٸ. بۇل ٶز كەزەگٸندە, سٶز جوق, ەكە-شەشە اراسىنداعى جىلۋى, ەسٸرەسە ەكەنٸڭ كٶڭٸلٸ سۋىي باستايدى. وتباسى جىلۋى مۇزعا اينالىپ, قاتىگەزدٸك ورىن الادى. مٷلدە جىلىمايتىن قارا تاسقا اينالىپ, ىنتىماقتى جىلۋدىڭ قالپىنا قايتا ورالماس كٷيٸ جٷرەك تٷبٸنە ۇيالايدى. كەكتەنۋدٸڭ بۋراداي بۇرقاسىنىن وياتادى, ۇلعايتادى, ۋشىقتىرادى. شىنى شىتىناپ, بومبا جارىلادى. سوندا ەرٸن وتىرسا – وپاق, تۇرسا – سوپاق ەتۋدەگٸ ەيەلدٸڭ كٶكسەگەنٸ نە? ەسەك ەتۋ مە? ەلدە, ٷيدەن قۋۋ ما? بۇل قانداي دانالىققا جاتادى? وتباسىنا قاراپ بالا ٶسەدٸ. بٸز ۇرپاققا قانداي تەكتٸ ٷلگٸ, ٶنەگە كٶرسەتتٸك? ەرتەڭگٸ كٷنٸ كٶرگەنٸن قايتالايدى عوي. مٸنە, بۇلاردىڭ بەرٸ دە تٷپتەپ كەلگەندە شەكتەن شىعىپ, ەركەك تٷبەگەيلٸ اراققا سالىنۋعا, قىلمىستىق ەرەكەتتەر جاساۋعا يتەرمەلەيدٸ, ارتى ورنى تولماس قاسٸرەتكە ۇلاسادى. قاسٸرەتتٸڭ ەڭ اۋىرى سەبيلەر ٶلشەۋسٸز زارداپ شەگەدٸ, كٶڭٸل-كٷيٸ شەكتەن تىس كٷيرەپ, دەنساۋلىعى بۇزىلادى, باقىتسىز ٶمٸر كەشەدٸ... قاسقىر دا ۇياسىنا قاستىق جاساۋعا بارمايدى... ەكە مەن شەشەنٸڭ ماحاببات-مەيٸرٸمٸنە بٸردەي قانىقپاعان سەبيلەردٸڭ كەلەشەگٸ قالاي بولماق? بۇل سوندا كٸمگە تيٸمدٸ?
ادامزات بالاسىندا نە كٶپ, وي كٶپ, ماقسات كٶپ. الاش الىپتارى مەن اتا-بابالارىمىز بٸزگە مٸندەتتٸ تٷردە قاپىسىز ورىنداۋعا قالدىرعان التىن اماناتتارى تاعى كٶپ. سوندىقتان بٸزدٸڭ, بٷگٸنگٸ يسٸ قازاقتىڭ ەڭ نەگٸزگٸ ۇلى ماقساتى – دەنساۋلىعى نىق, ەڭ مىقتى ۇلت, جاھاندىق بەسەكەگە قابٸلەتتٸ, بٸلٸمدٸ, بٸلٸكتٸ, كٷرەسكەرلٸك بەلسەندٸلٸگٸ كەمەل, رۋحى اسقاق, ساپالى ۇرپاق قالىپتاستىرا بٸلۋدٸڭ ٶنەگەلەرٸن قايتكەن كٷندە دە وزدىرا بٸلۋ, دۇشپانىمىزدى كٷيٸندٸرۋ, دوسىمىزدى سٷيسٸندٸرۋ ەمەس پە?!
مولداعالي ماتقان
