Migratsiia men qazaq kóshi.
Keshe bir orystildi əriptesimmen sózge kelip qalǵan edim.
Onyń pikiri úirenshikti: orystildilerdiń elden ketýi úlken problema bolyp tabylady. Sebebi memleket esebinen bilim alǵan mamandar basqa eldiń ekonomikasyna ketip, paidany soǵan túsiredi. Olardyń ornyn toltyryp jatqan shetten qaitqan qazaq aǵaiyndardyń ekonomikaǵa úlesi tómen dep dəleldegendei boldy maǵan.
Men basqasha ýəj aittym.
Mysaly, qaladan zaýyttaǵy orys injener ketti delik. Kezinde memleket esebinen bilim aldy, kəsiporynda istep təjiribe jinady. Qazir osyǵan uqsas kez-kelgen reseilik kəsiporynǵa daiyn maman. Bunyń ketýi sózsiz ekonomikalyq shyǵyn. Biraq dəl búgingi kúnge qatysty ekonomikalyq shyǵyn.
Al esesine, sol aýylǵa ne qalaǵa jas qazaq otbasy keldi delik. Ketken mamandai biligi men təjiribesi joq delik. Ərine birden əlginiń ornyn toltyra almaidy. Biraq...
Uzaq merzimdi damý, paida turǵysynan jas otbasynyń ekonomikaǵa úlesi basym bola bermek.
Mysaly, jańaǵy orys injener erteń zeinetke shyǵady. Kempiri ekeýin baǵyp-qaǵatyn jańaǵy jas otbasy bolmaq. Sebebi óziniń eki balasy baiaǵyda Reseige ketip qalǵan. Túsirgen ekonomikalyq paidasyn zeinetaqy, aýrýhana arqyly soryp alady. Kemi 10-20 jyl taza salmaq túsiredi.
Jas qazaq balasy durys baǵyt alsa, jai-kúii, motivatsiiasy bolsa oqýyn jalǵastyrady, təjiribe jinaqtaidy. Bul birinshi kezeńde taǵy da shyǵyn. Biraq, túbi qaitatyn shyǵyn.
Erteń bul qazaq kəsiporyndaǵy qyzmetke keledi. Jańaǵy orys mamannyń ornyn basady. Jaqsy bolsyn, jaman bolsyn, úirenedi, mamandanady. Osy kezden bastap ekonomikalyq tiimdilik bastalady.
Esesine.
1. Bul qazaq shetke qarailai bermeidi. Elinde qalady. Iaǵni oǵan quiylǵan bilimi ǵylymi investitsiiadan keletin paida elde qalmaq.
2. Uzaq ýaqyt boiy bul qazaq zeinet pen əleýmettik salaǵa salmaq salmaidy. Tapqan nəpaqasyn kórshi elge emes, óz eline salady.
3. Jas bolǵan soń bul qazaq bala tabady. Búginde halyqtyń qartaiýy úlken ekonomikalyq problema bolyp otyr. Eger qazaqtar jas ult bolmaǵanda el úkimeti ərbir kelgen qytailyqtyń kótenin súiýge məjbúr bolar edi! Halyqtyń jas bolǵany, sanynyń turaqty artýy - bas aýrý emes. Kerisinshe, ekonomikalyq múmkindik!
Ras, jas otbasyǵa jaǵdai kerek. Balabaqsha, mektep, baspana, nesie. Biraq bul da eńbek oryndary! Bul da salyqtar! Kəri otbasyǵa tek aýrýhana, ǵibadathana men ziratstan ǵana kerek bolady. Qaisysy úmit beretin ekonomika sonda?
Mysaly, 2050 jylǵa deiin OQO halqy 5 millionǵa jetedi. Esesine Reseimen shekaralas oblystardyń halqy jyl saiyn teris ósim kórsetip jatyr. Ol jaqtyń orysy túgili qazaǵy qazaq kóshine durys kózben qaramaidy. Al ol jaqtaǵy halyq sanynyń kemýi barsha oblystyń ekonomikasyn quldyratyp jatqanyn durys uqpaidy. Jalpy suranys pen tutyný qulap jatqan oblysta ekonomikalyq ósimniń bolmaitynyn ózderi de uǵyna bermeidi. Búginimen ǵana, búgingi komfortymen ǵana ǵumyr keshýge qumar.
Qysqasy qazaq kóshiniń məselesin ekonomikalyq turǵydan, uzaq merzimdi ekonomikalyq strategiia turǵysynan da zertteý kerek. Onyń syrtqy jəne ishki ólshemin de zertteý kerek. Osy boiynsha kez-kelgen qarsylasty paiymmen, sanmen, sapamen syndyra bilýimiz kerek.
Aidos Sarymnyń feisbýktegi jazbasynan
