Ońtústik óńiriniń basshylyǵy senimmen tapsyrylǵan Beibit Atamqulovtyń ákimdik qyzmetti atqarǵanyna aldaǵy aida bir jyl tolmaq. Biz osy qysqa merzim ishindegi ol kisiniń jumysyna júieli baǵa berý maqsatynda Ońtústik Qazaqstan oblystyq máslihatynyń depýtaty, belgili kásipker Ráshkúl Jálelqyzy Ospanálieva hanymdy áńgimege tartqan edik. Alýan oidy qamtyǵan pikir shynaiy jáne barynsha ashyq jaǵdaida ótti.
— Ráshkúl Jálelqyzy, oblystyń qazir ákimi Beibit Atamqulovtyń basshylyq qyzmetke kelgenine 11 aidan astam merzim ótti. Ol kisi jańa jumysynda óńirdiń ońy men solyn tanyp úlgere aldy dep oilaisyz ba?
— Birinshiden, oblys basshysy óńirdiń aýdan, qalalarynyń túiindi máselelerin tolyq tanyp, túgel bildi dep aita almaimyn. Úsh million halyqtyń bar jaǵdaiyn túbegeili uǵynyp, osy qysqa ǵana ýaqyt ishinde ony tolyq bilýge bul merzim azdyq etedi. Ekinshiden, Beibit Bákiruly osy salada buryn jumys atqarmaǵan adam. Sondyqtan bir jylǵa endi ǵana tolatyn kezdiń ishinde barlyq jaǵdaidy búge-shegesine deiin igerdi dep baǵalaý múldem durys bolmaidy. Ózińizdiń «Ýaqyt» gazetinde burynǵy ákim Asqar Myrzahmetov týraly qanshama syn maqalalar jaryq kórdi. Onymen bárimiz tanystyq. Oblys tizginin ustaǵan alty jyldan astam merzimde oblysta kadr máselesi jónindegi jaǵdai eń ózekti kemshilikke ainaldy. Qazirgi testileý men «A» korpýsy degender shyqqan kezde kadr saiasatyn sheshý ońai bolmaidy. Atamqulov myrzanyń ózi «Men Shymkentti bilemin» dep qansha aitqanmen, osydan 15 – 20 jyl buryn osy óńirde az ǵana merzim qyzmet jasaǵandyǵyn eskersek, ol kez ben qazirgi kúndi múldem salystyrýǵa bolmaidy. Arasy aspan men jerdei. Sondyqtan, sizdiń suraǵyńyzdaǵy óńirdi taný jónindegi saýalǵa jaýap berýdiń, ony baǵalaýdyń ózi qiyndyq týdyrady.
— Sizder, depýtattar, halyq pen biliktiń arasyn jalǵastyratyn altyn kópir ispettisizder. Oblystaǵy bilik basshysynyń búgingi tańda atqaryp otyrǵan jumysyna halyq ókili retinde qandai ornyqty pikir aitar edińiz?
— Men myna bir máselelerge erekshe den qoiǵandy durys sanaimyn. Qazir óńirde qurylysy osydan bir, eki, úsh jyl buryn bastalǵan nysandar endi ǵana bitip, paidalanýǵa berilip jatyr. Al, Atamqulovtyń ákimdikke kelgen kezinde qolǵa alynǵan mektep, aýrýhana sekildi qurylys jumystaryn atqarý jańadan jolǵa qoiylýda. Nátijesin áli bergen joq. 11 aidyń ishindegi atqarylǵan isterge naqtyly baǵa berip, tereń saraptai almaityndyǵymyz da sondyqtan. Alǵashqy 5-6 ai ákimniń oblyspen tanysyp, bilisýine arnaldy. Onyń ústine jańa qurylys nysandarynyń jobalyq qujattary jasalynyp, josparlar belgilendi. Sondyqtan, osy belgilengen jumystar jyldyń aiaǵynda, bolmasa keler jyldyń basynda ǵana óziniń eń alǵashqy qaitarymyn kórsetip, naǵyz is júzinde ǵana paidasyn bereri belgili. B.Atamqulov qyzmetke kelgennen keiin depýtattar sailaýy ótti. Halyq qalaýlylarynyń 40 paiyzy jańardy. Depýtat bolýǵa niettenip, halyq úshin eńbek etemin deitinderge tolyq múmkindik berdi. Eshkimmen aqyldaspady. Bólektep sóilespedi. Ótseń óttiń, ótpeseń qaldyń degen tujyrym ustandy. Bizderge bilik tarapynan eshqandai tosqaýyl bolmaýynyń ózi neni kórsetedi? Ol – ákimniń tazalyǵyn, halyqtyń qalaǵan úmitkerin sailaýyna, tańdaýyna múmkindik bergenin kórsetedi. Munyń ózi – úlken adamgershilik pen tazalyqtyń shynaiy kórinisi bolatyn nárse. Shyn máninde Beibit Bákirulyn shyndyqty talap etetin, ári ony is júzinde oryndaityn ákim retinde syilaimyn. Osy jaǵynan alǵanda ol kisini óte taza, adal adam retinde shynaiy kóńilimmen qurmetteimin. Bul eshqandai jasandy jaǵympazdyqsyz aityp otyrǵan pikirim. Bizdiń óńirde ana ákim kelse soǵan, basqasy kelse oǵan jalpaqtap, jaltaqtap júretinder kóp ekenin nesine jasyramyn? Ondai qaraqan basy úshin jasalatyn «maimyl» áreketter Beibit Bákiruly sekildi adamdy taza jolynan taidyrýy da múmkin. Meniń jeke ózindik kózqarasym – oblys ákimi alǵash qyzmetke kelgen kezde qandai taza bolsa, búginge deiingi is-áreketterine qarap sol daǵdysynan taimaidy dep oilaimyn. Jáne oǵan óz basym kámil kóńilmen senemin de. Bizdiń óńirdi basqarǵan qandai da bir azamat abyroimen, adal qyzmet atqarǵan bolsa, ol Qazaqstannyń kez kelgen jerinde sol abyroimen jumysyn jalǵastyra alady. Kezinde eks-ákim Asqar Isabekulyn men de synadym. Bul eshqandai baqai esepke qurylmaǵan syn bolatyn dep esepteimin. Eger syndy durys qabyldap, onyń astarynan ilik izdemei, kóńiline aýyr etip almai, tiisti nátije shyǵara bilgen basshy úlken biikterge órleidi. Jumys bar jerde kemshiliktiń oryn alýy zańdylyq. Ondai olqylyq bolmaidy degen qaǵidany ustaný múldem qate. Bári keremet, týra ertegidegidei deý de durys emes. Ras, kemshilikter de, aqsap jatqan olqy jerler de az kezdespeidi. Ony jolǵa qoiý úshin ákimniń tek jeke ózi emes, onyń komandasyndaǵy bilikti mamandar bir jaǵadan bas, bir jeńnen qol shyǵaryp, uiymdasyp, birlesip jumys isteitin bolsa, onda kezdesken bar kemshilik pen oryn alǵan olqylyqtardy jeńip, oń nátijege qol jetkizýge bolatyndyǵyn ómirdiń ózi áldeqashan dáleldegen. Ókinishke orai, basshymen qaptaldasa, janashyrlyqpen jumys isteitin mamandar áli de jetispeidi. Bul shyndyq. Meniń oiymsha oblysta kadr saiasaty qazirgi tańda da aqsap jatqan sekildi. Onyń nátijesin ýaqyt enshisine sai aldaǵy ómir kórsetedi. Sol sebepti sóz basynda ózimiz erekshe atap kórsetkendei, Atamqulovtyń bir jylǵa tarta merzimde júrgizgen jumysyna naqtyly, ári tujyrymdy baǵa berýge áli erteleý dep esepteimin. Naqtyly tujyrymdamalyq saraptama jasaý úshin eń keminde eki jyl ýaqyt qajet. Sodan soń ǵana baryp halyqtyń aldynda «men myna máseleni atqardym, anany, mynany sheshtim» dep esep berse, josparlanǵan jumystardyń qalai júzege asyrylǵanyna shyn mánindegi ornyqty baǵa qoiylmaq. Atqarylǵan is halyqqa qajet pe, álde kereksiz dúnie me, ony sondaǵy esepten bilýge bolady.
— Sizdiń máslihattaǵy kóptegen áriptes depýtattaryńyz tarapynan «bizben ákim sanaspaidy, bizdi qabyldaýǵa múmkindik jasamaidy» degen pikirler arakidik aitylady. Buǵan ne aitar edińiz?
—Ol shyndyq. Qansha degenmen bul kisi jańadan kelgennen keiin Asqar Myrzahmetov sekildi ár depýtatty jeke-jeke qabyldaǵan joq. Ótken jyly ana men balany qorǵaý ortalyǵynyń tóreaiymy retinde soǵan qatysty eń ózekti máselelerdi aitaiyn dep oblys ákiminiń qabyldaýyna kirýge eki ret áreket jasadym. Óitkeni, osy salaǵa bailanysty qordalanǵan úlken máseleler bar bolatyn. Ákimniń kómekshisine aitqan ótinishim udaiy aiaqsyz qalady. Kómekshi tikelei óńir basshysymen ǵana sheshýge tiisti máseleni tezdetýdiń ornyna oblys ákimi apparatynyń basshysyna kirýge keńes berip, bizdiń ýaqytymyzdy alyp, áýre-sarsańǵa saldy. Osynyń bári árine artyq nárse. Sońǵy 15 jyldyń kóleminde men ákimge kirý úshin apparat basshysyna ótinish aityp, oblys basshysyna kirgen adam emespin. Buryndary oblys ákiminiń ózine, bolmasa kómekshisine telefon shalyp, tikelei tiisti máselemizdi aityp, kúnin belgilep baryp, kezdesip úirengenbiz. Meni ókil etip sailaǵan 25 – 30 myń halyqtyń atynan oblys basshysyna sol kóptiń kókeiindegi máseleni jetkizbesem, depýtattyǵymnan ne paida, onda meniń kim bolǵanym? Olardyń muń-muqtajyn ákimge jetkizý óz sailaýshylarymnyń aldyndaǵy eń negizgi mindetim ekendigin men jaqsy túsinemin. Osydan keiin oblys basshysy Beibit Atamqulov oblystyq máslihat hatshysyna «meniń qabyldaýymda bolǵysy keletin depýtattar bolsa, olardyń ótinishin oryndaimyn» degen tujyrym jasapty.
— Ózińiz osyǵan deiin oblys ákiminiń qabyldaýynda bola aldyńyz ba?
— Biylǵy jyldyń mamyr aiynyń aiaǵynda B.Atamqulovtyń bir márte qabyldaýynda bolyp, eldiń, halyqtyń, máslihattyń, ózimniń máselelerim týrasynda keń kólemde áńgimelestim. Ol kisiniń shyn máninde naǵyz halyqtyń qamyn oilaityn, shyndyqty moiyndaityn adam ekendigine shynaiy kózim jetti. Ózim kirip, pikirlesip, oi túimesem – men ondai pikir bildirmes edim. Syrt jurtqa ózim kezdesip, ákimmen keleli máseleler tóńireginde áńgimelespegen bolsam, oǵan óz tarapymnan minezdeme bere almaimyn ǵoi. Men ózimniń árbir sózime jaýap berip úirengen adammyn. Oblys basshysyna kirip, keńinen suhbattasyp, ýájdi áńgime-dúken qurǵannan keiin ǵana osyndai naqtyly tujyrymdy pikirdi kóńilimde qalyptastyrdym. Óz basym birazdan beri oblys ákiminiń, orynbasarlarynyń, basqarma basshylarynyń jumysyn baqylap, baǵalap kele jatqandyqtan B.Atamqulovtyń qabyldaýy kezinde ashyq, syndarly, ári shynaiy túrdegi biraz máselelerdi jetkizdim. Men bir nársege shyn máninde tánti boldym. Burynǵy-sońǵy ákimder óziniń aldynda bolǵan basshylar jóninde, onyń jumysy týrasynda «anaýsy durys emes, mynaýsy bylai edi» dep jaqtyrmai otyrýshy edi. Beibit Bákiruly óziniń aldyndaǵy ákim Asqar Myrzahmetov týrasyndaǵy aitqan pikiri óte jaqsy boldy. Sóz barysynda Asekeń jaily rizashylyǵyn bildirip, kóńiliniń keńdigin, peiiliniń aqtyǵyn bildirgeni meniń júregime jylylyq uialatty. Eger synap, minep otyrsa, meniń óz pikirim ózimde qalar edi. Ony bul suhbatta ustanym etip aitpas ta edim. Álginde aitqandai meniń oblys basshysynyń asa taza adam ekendigine shyn máninde tolyq kózim jetti. Osy didarlasý sátinde Asqar Isabekulynyń ózi men ol kisiniń ákesine, anasyna qatysty asa bir qymbat pikirler bildirgennen soń, oblys basshysynyń qabyldaýynan erekshe kóńil kúimen qaittym. Óz basym jumystan aýysqanǵa deiin oblystyń burynǵy basshysy Asqar Myrzahmetov jaily maqtaý áńgimeni kóp bildirmegen edim, kerisinshe synaǵan bolatynmyn. Beibit Bákiruly bolsa aldyndaǵy ákim týraly júrekke jyly tietin maǵynaly pikir bildirgendigi ol kisiniń deńgeiiniń, adamgershilik qasietiniń qandai ekendigin birden ańǵartty. Asqar Isabekuly shyn máninde úlken tulǵa, synǵa shynaiylyq tanytyp, ony kótere biletin ákim edi. Beibit Bákirulynyń boiyndaǵy bir kemshilik – bolmashy ǵana syndy asa aýyr qabyldaityndyǵy. Oǵan erekshe mán beredi. Jumys bar jerde syn bolady. Ol adamdy shiratady, kemshilikten aryltady. Jańa biikterge jeteleidi. Asekeń alty jarym jylda synnyń arqasynda qalai shiraǵandyǵyn bárimiz bilemiz. Sol sekildi qazirgi oblys ákimi de synnan qoryqpai, onyń durysy men burysyn shynaiy qabyldaý kerek dep oilaimyn. Synaǵan jandy shaqyryp alyp, suhbattasyp, qai jerde óziniń qandai kemshiligi bar ekendigin bilip otyrsa, jaǵympazdarǵa nazar aýdarmai, synaǵandarmen syrlassa qandai ǵanibet bolar edi.
— Ráshkúl Jálelqyzy, shyndyǵynda da siz talai azamattyń júregi daýalamaǵan oblys basshysy jónindegi oiyńyz ben pikirińizdi ashyq aittyńyz. Osy úshin de sizge óz tarapymyzdan riza kóńildiń alǵysyn bildirgimiz keledi.
Suhbattasqan
Talǵat BALTABAEV.
