TEK ONY TÚSINE BILÝ KEREK
Bul oqiǵany maǵan marqum aǵam aityp bergen-di. Ol aǵamnyń óz basynan ótken.
“Ádetimshe erte oianyp, beti-qolymdy jýyp jatqanmyn. Oiymda eshteńe joq. Ári tańǵy ýaqyt bolǵandyqtan, uiqym ashylmaǵan, ári-sári bolyp turǵan kezim. Bir kezde oń jaq iyǵyma qoiylǵan áldebireýdiń qolyn sezdim. Alǵashqyda ermek tappai júrgen týystarymnyń biri shyǵar dep qoryttym da, artyma burylyp qarasam, o, toba, eshkim joq. Tiri jan kórinbeidi. Biraq álgi qol áli iyǵymnan túspegenin sezip turmyn. Bul ne sonda? Jyn, eles, arýaq týraly áńgimelerdi estigenim bolmasa, buryn-sońdy mundaidy óz basymnan ótkerip kórmegen edim. Esim shyqty. Ne isterimdi bilmei qipaqtap qaldym. Sálden soń jýynatyn bólmedegi qabyrǵaǵa ilýli turǵan ainaǵa kóz tastadym. Báribir eshkim kórinbedi. Sonda da aldy-artyma jaltaq-jaltaq qarap qoiamyn. Eki-úsh minýt boiy meń-zeń kúide turdym. Bir kezde álgi qol iyǵymnan tústi-aý, áiteýir”.
Aǵamnyń bul áńgimesine sener-senbesimizdi bilmedik. Biraq jasy elýden asqan aǵamnyń buryn-sońdy ótirik aitý túgil, ázildegenin de kórmeppiz. Bul oqiǵadan keiin jýynatyn bólmege kirgen saiyn aldy-artyma qarap júrýdi ádetke ainaldyrdym.Álgi qol meniń iyǵyma qoiylmasa eken dep te úreilenip qoiatyndy shyǵardym. Biraz ýaqyt ótkennen keiin bul oqiǵany aǵam da, basqamyz da umytyp kettik.
Biraq kóp uzamai aǵam aýyr naýqasqa shaldyqty. Dárigerler aldymen “týberkýlez” degen diagnoz qoidy. Biraq eshqandai em-dom qonbady. Aqyry aǵam týberkýlezden emdeitin dispanserden bir-aq shyqty. Bul emdeý ornyna aǵamnyń o bastan barǵysy kelmegen. Óitkeni aǵamnyń sheshesi osy aýrýhanada kóz jumǵan. “Úide jatyp emdelemin” degenine dárigerler bolmaǵan soń, amal joq, týberkýlezden emdeitin dispanserge jatýǵa týra keldi. Aǵam kiim-keshegin arqalap, sol emdeý ornyna jol tartty. Oǵan “týberkýlezdiń jabyq formasy” degen diagnoz qoiylǵan soń ara-tura úige kelip-ketýge ruqsat etiletin. Bir kúni úige kelgen ol aýrýhanada áldebireýdiń taǵy da iyǵyna qolyn qoiǵanyn aitty. “Oiymda eshteńe joq. Tósegimde otyrǵan edim, iyǵyma bireýdiń qolyn salyp turǵanyn sezdim. Osydan jarty jyl burynǵy qol... Biraq nege ekenin bilmeimin, bul joly qoryqqan joqpyn. Álgi qol bul joly iyǵymda uzaǵyraq turdy. Menińshe, ol maǵan áldeneni sezdirip turǵan sheshemniń arýaǵy-aý deimin”. Muny estigen bizdiń záre-qutymyz qalmady. Rasynda da, bul kezde aǵamnyń ahýaly aýyr edi. Dárigerlerdiń emi shipa bolmady. Qaita kerisinshe, aýrýdan ábden zárezap bolǵan aǵamnyń qur súldesi ǵana qaldy. Óńi bop-boz. Tamaqqa da tábeti joq. Dárigerler aitqan qymyz ben et tárizdi taǵamdardy qaita-qaita aldyna tosamyz. Alaida aǵamnyń tamaqqa qaraǵysy joq. Azdap dám tatatyny bolmasa, asty bir tamsanyp ishpeidi. Sóitip, bas-aiaǵy bir aidyń ishinde aǵam 20 keli salmaq tastap, qańbaqtai bolyp qaldy. Kózderi shúńireiip, janarlarynan ot taidy. Dárigerler de aǵamdy emdeýden bas tartyp, “qalaǵa aparyp kórsetersińder” dep shyǵaryp saldy. Birden qalaǵa tarttyq. Bir emes, birneshe emhanaǵa qarattyq. Dárigerlerdiń barlyǵy da aǵama naqty diagnoz qoia almai bastary qatty. Aqyry jasy 70-ke taqap qalǵan bilikti dáriger “bul eshqandai da týberkýlez emes, qaterli isik bolýy múmkin” dep, onkologiialyq aýrýhanaǵa joldama berdi. Aǵamdy ábden teksergen onkologiialyq aýrýhananyń dárigerleri bul diagnozdy rastady. Ókinishtisi, endi aǵamdy eshteńe de qutqara almaityn edi. Óitkeni diagnoz tym kesh qoiyldy. Aýrý ábden asqynyp ketti. Amal joq, dárigerler qoldan kelgenderin jasap, eki jyl boiy emdedi. Bul jyldarda aǵam adam tózgisiz aýrýǵa da kóndikti. Qatty aýyrǵany sonshalyq, kúnine eki-úsh saǵat qana uiyqtaityn. Biraq ol ómiriniń sońǵy sátine deiin úmitin úzgen joq. Tiri pende bolǵasyn árkim-aq aiyǵyp ketýdi armandaidy emes pe... Aǵam aýyr halde jatqanda úige bir emshini shaqyrttyq. Ol: “Bir arýaq siz aýrýǵa shaldyqpai turyp-aq qaterdiń aldyn alý kerektigin sezdirgen. Áiteýir bir tylsym kúsh bárimizge de jamandyqty aldyn ala sezdirtedi. Munyń aldyn alýǵa bolatynyn eskertedi. Biraq arýaqtardyń ne aitaiyn degenin túsine, uǵa almaimyz ǵoi”, – dedi.
Osydan birneshe jyl burynǵy oqiǵa oiymyzǵa oraldy. Kezinde aǵamnyń iyǵyna áldebireýdiń qolyn salǵan oqiǵaǵa mán bermegenimizge ókindik. Aǵamnyń da: “sheshemniń arýaǵy maǵan áldeneni sezdirip jatqandai” degenine qulaq aspaǵan edik. Sóitsek, arýaqtar rasynda da tiri pendege “saǵan qaýip tóndi” degendei ishara bildiredi eken. Biraq bári tym kesh edi. Kóp uzamai aǵam aýyr naýqastan kóz jumdy.
Zarina JYLQYBAEVA,
Ońtústik Qazaqstan oblysy.
"Jas Alash" gazeti
