تەك ونى تٷسIنە بIلۋ كەرەك
بۇل وقيعانى ماعان مارقۇم اعام ايتىپ بەرگەن-دi. ول اعامنىڭ ٶز باسىنان ٶتكەن.
“ەدەتiمشە ەرتە ويانىپ, بەتi-قولىمدى جۋىپ جاتقانمىن. ويىمدا ەشتەڭە جوق. ەرi تاڭعى ۋاقىت بولعاندىقتان, ۇيقىم اشىلماعان, ەرi-سەرi بولىپ تۇرعان كەزiم. بiر كەزدە وڭ جاق يىعىما قويىلعان ەلدەبiرەۋدiڭ قولىن سەزدiم. العاشقىدا ەرمەك تاپپاي جٷرگەن تۋىستارىمنىڭ بiرi شىعار دەپ قورىتتىم دا, ارتىما بۇرىلىپ قاراسام, و, توبا, ەشكiم جوق. تiرi جان كٶرiنبەيدi. بiراق ەلگi قول ەلi يىعىمنان تٷسپەگەنiن سەزiپ تۇرمىن. بۇل نە سوندا? جىن, ەلەس, ارۋاق تۋرالى ەڭگiمەلەردi ەستiگەنiم بولماسا, بۇرىن-سوڭدى مۇندايدى ٶز باسىمنان ٶتكەرiپ كٶرمەگەن ەدiم. ەسiم شىقتى. نە iستەرiمدi بiلمەي قيپاقتاپ قالدىم. سەلدەن سوڭ جۋىناتىن بٶلمەدەگi قابىرعاعا iلۋلi تۇرعان ايناعا كٶز تاستادىم. بەرiبiر ەشكiم كٶرiنبەدi. سوندا دا الدى-ارتىما جالتاق-جالتاق قاراپ قويامىن. ەكi-ٷش مينۋت بويى مەڭ-زەڭ كٷيدە تۇردىم. بiر كەزدە ەلگi قول يىعىمنان تٷستi-اۋ, ەيتەۋiر”.
اعامنىڭ بۇل ەڭگiمەسiنە سەنەر-سەنبەسiمiزدi بiلمەدiك. بiراق جاسى ەلۋدەن اسقان اعامنىڭ بۇرىن-سوڭدى ٶتiرiك ايتۋ تٷگiل, ەزiلدەگەنiن دە كٶرمەپپiز. بۇل وقيعادان كەيiن جۋىناتىن بٶلمەگە كiرگەن سايىن الدى-ارتىما قاراپ جٷرۋدi ەدەتكە اينالدىردىم.ەلگi قول مەنiڭ يىعىما قويىلماسا ەكەن دەپ تە ٷرەيلەنiپ قوياتىندى شىعاردىم. بiراز ۋاقىت ٶتكەننەن كەيiن بۇل وقيعانى اعام دا, باسقامىز دا ۇمىتىپ كەتتiك.
بiراق كٶپ ۇزاماي اعام اۋىر ناۋقاسقا شالدىقتى. دەرiگەرلەر الدىمەن “تۋبەركۋلەز” دەگەن دياگنوز قويدى. بiراق ەشقانداي ەم-دوم قونبادى. اقىرى اعام تۋبەركۋلەزدەن ەمدەيتiن ديسپانسەردەن بiر-اق شىقتى. بۇل ەمدەۋ ورنىنا اعامنىڭ و باستان بارعىسى كەلمەگەن. ٶيتكەنi اعامنىڭ شەشەسi وسى اۋرۋحانادا كٶز جۇمعان. “ٷيدە جاتىپ ەمدەلەمiن” دەگەنiنە دەرiگەرلەر بولماعان سوڭ, امال جوق, تۋبەركۋلەزدەن ەمدەيتiن ديسپانسەرگە جاتۋعا تۋرا كەلدi. اعام كيiم-كەشەگiن ارقالاپ, سول ەمدەۋ ورنىنا جول تارتتى. وعان “تۋبەركۋلەزدiڭ جابىق فورماسى” دەگەن دياگنوز قويىلعان سوڭ ارا-تۇرا ٷيگە كەلiپ-كەتۋگە رۇقسات ەتiلەتiن. بiر كٷنi ٷيگە كەلگەن ول اۋرۋحانادا ەلدەبiرەۋدiڭ تاعى دا يىعىنا قولىن قويعانىن ايتتى. “ويىمدا ەشتەڭە جوق. تٶسەگiمدە وتىرعان ەدiم, يىعىما بiرەۋدiڭ قولىن سالىپ تۇرعانىن سەزدiم. وسىدان جارتى جىل بۇرىنعى قول... بiراق نەگە ەكەنiن بiلمەيمiن, بۇل جولى قورىققان جوقپىن. ەلگi قول بۇل جولى يىعىمدا ۇزاعىراق تۇردى. مەنiڭشە, ول ماعان ەلدەنەنi سەزدiرiپ تۇرعان شەشەمنiڭ ارۋاعى-اۋ دەيمiن”. مۇنى ەستiگەن بiزدiڭ زەرە-قۇتىمىز قالمادى. راسىندا دا, بۇل كەزدە اعامنىڭ احۋالى اۋىر ەدi. دەرiگەرلەردiڭ ەمi شيپا بولمادى. قايتا كەرiسiنشە, اۋرۋدان ەبدەن زەرەزاپ بولعان اعامنىڭ قۇر سٷلدەسi عانا قالدى. ٶڭi بوپ-بوز. تاماققا دا تەبەتi جوق. دەرiگەرلەر ايتقان قىمىز بەن ەت تەرiزدi تاعامداردى قايتا-قايتا الدىنا توسامىز. الايدا اعامنىڭ تاماققا قاراعىسى جوق. ازداپ دەم تاتاتىنى بولماسا, استى بiر تامسانىپ iشپەيدi. سٶيتiپ, باس-اياعى بiر ايدىڭ iشiندە اعام 20 كەلi سالماق تاستاپ, قاڭباقتاي بولىپ قالدى. كٶزدەرi شٷڭiرەيiپ, جانارلارىنان وت تايدى. دەرiگەرلەر دە اعامدى ەمدەۋدەن باس تارتىپ, “قالاعا اپارىپ كٶرسەتەرسiڭدەر” دەپ شىعارىپ سالدى. بiردەن قالاعا تارتتىق. بiر ەمەس, بiرنەشە ەمحاناعا قاراتتىق. دەرiگەرلەردiڭ بارلىعى دا اعاما ناقتى دياگنوز قويا الماي باستارى قاتتى. اقىرى جاسى 70-كە تاقاپ قالعان بiلiكتi دەرiگەر “بۇل ەشقانداي دا تۋبەركۋلەز ەمەس, قاتەرلi iسiك بولۋى مٷمكiن” دەپ, ونكولوگييالىق اۋرۋحاناعا جولداما بەردi. اعامدى ەبدەن تەكسەرگەن ونكولوگييالىق اۋرۋحانانىڭ دەرiگەرلەرi بۇل دياگنوزدى راستادى. ٶكiنiشتiسi, ەندi اعامدى ەشتەڭە دە قۇتقارا المايتىن ەدi. ٶيتكەنi دياگنوز تىم كەش قويىلدى. اۋرۋ ەبدەن اسقىنىپ كەتتi. امال جوق, دەرiگەرلەر قولدان كەلگەندەرiن جاساپ, ەكi جىل بويى ەمدەدi. بۇل جىلداردا اعام ادام تٶزگiسiز اۋرۋعا دا كٶندiكتi. قاتتى اۋىرعانى سونشالىق, كٷنiنە ەكi-ٷش ساعات قانا ۇيىقتايتىن. بiراق ول ٶمiرiنiڭ سوڭعى سەتiنە دەيiن ٷمiتiن ٷزگەن جوق. تiرi پەندە بولعاسىن ەركiم-اق ايىعىپ كەتۋدi ارماندايدى ەمەس پە... اعام اۋىر حالدە جاتقاندا ٷيگە بiر ەمشiنi شاقىرتتىق. ول: “بiر ارۋاق سiز اۋرۋعا شالدىقپاي تۇرىپ-اق قاتەردiڭ الدىن الۋ كەرەكتiگiن سەزدiرگەن. ەيتەۋiر بiر تىلسىم كٷش بەرiمiزگە دە جاماندىقتى الدىن الا سەزدiرتەدi. مۇنىڭ الدىن الۋعا بولاتىنىن ەسكەرتەدi. بiراق ارۋاقتاردىڭ نە ايتايىن دەگەنiن تٷسiنە, ۇعا المايمىز عوي”, – دەدi.
وسىدان بiرنەشە جىل بۇرىنعى وقيعا ويىمىزعا ورالدى. كەزiندە اعامنىڭ يىعىنا ەلدەبiرەۋدiڭ قولىن سالعان وقيعاعا مەن بەرمەگەنiمiزگە ٶكiندiك. اعامنىڭ دا: “شەشەمنiڭ ارۋاعى ماعان ەلدەنەنi سەزدiرiپ جاتقانداي” دەگەنiنە قۇلاق اسپاعان ەدiك. سٶيتسەك, ارۋاقتار راسىندا دا تiرi پەندەگە “ساعان قاۋiپ تٶندi” دەگەندەي يشارا بiلدiرەدi ەكەن. بiراق بەرi تىم كەش ەدi. كٶپ ۇزاماي اعام اۋىر ناۋقاستان كٶز جۇمدى.
زارينا جىلقىباەۆا,
وڭتٷستiك قازاقستان وبلىسى.
"جاس الاش" گازەتٸ
